
این بخش، فصل اول خلاصهی کتاب «مغزت را به کار بگیر» نوشتهی امی برَن است.
شاید عجیب به نظر برسد، اما تو یک مدیرعامل درونی داری. ناحیهای از مغز درست پشت مرکز پیشانی قرار دارد به نام قشر پیشپیشانی (PFC). این بخش مثل یک مرکز فرماندهی است: اولویتبندی کارها، تصمیمگیری و تنظیم واکنشها بر عهدهی اوست. چون اینها همه کارکردهای سطح بالا هستند و واکنشها را میان چند ناحیهی مغز هماهنگ میکنند، قشر پیشپیشانی زود خسته میشود و برای کار کردن انرژی زیادی لازم دارد.
این نقش در زندگی روزمره اهمیت زیادی دارد. یک صبح دوشنبهی معمولی را برای مدیری میانی در یک شرکت متوسط تصور کن. او زود به دفتر میرسد تا از فهرست کارهای پرحجم جمعه جلو بیفتد، اما میبیند صندوق ایمیلش در طول آخر هفته از درخواستهای فوری مشتریها و همکاران پر شده است. هنوز مشغول مرور ایمیلهاست تا ببیند چه چیزهایی را سریع میشود انجام داد که منشی سر میرسد و اعلام میکند یک ساعت دیگر جلسهی عمومی برگزار میشود. چراغ قرمزِ چشمکزنِ تلفن هم نشان میدهد پیامها روی هم تلنبار شدهاند.
مدیر ما وحشتزده پیش از جلسه سراغ کارهای کوچک میرود و به خودش میقبولاند که انجام کارهای ریز کمکش میکند جلو بیفتد. تا ظهر فهرست دقیقاً تنظیمشدهاش دور ریخته شده، مغزِ تحتفشارش از کار افتاده، سر همکارانش داد میزند و کنار آبسردکن از استرس طاقتفرسایش شکایت میکند.
اما اگر قشر پیشپیشانی در بهترین حالتش کار کند، همان روز میتواند کاملاً متفاوت بگذرد. سیلابی از کورتیزول و آدرنالین که استرس مزمن یا حاد در بدن راه میاندازد، این بخش از مغز را مختل میکند. پس بیا همان صبح را یک بار دیگر، این بار با قشر پیشپیشانیِ در اوج، مرور کنیم.
مدیر ما بهجای وحشت از انبوه ایمیلها و پیامها و درخواستها، ده دقیقه وقت میگذارد تا آرام وضعیت را بسنجد و اولویتهای روز را مشخص کند. او بهجای فرو رفتن در کارهای کوتاه مثل پاسخهای سریع ایمیلی برای گرفتن یک هیجان زودگذر از دوپامین و احساس انجام کار، مکث میکند و مهمترین کارهای روز را بهروشنی در ذهنش انجامشده تصور میکند. با این تصویر محکم در ذهن، کارهای واقعاً فوری را در اولویت قرار میدهد و بقیه را در پوشهای میگذارد تا بعد از ناهار سراغشان برود.
وقتی منشی خبر جلسهی ناگهانی را میآورد، روشن است که این جلسه برنامهی از پیش فشردهی او را به هم میریزد. پس مدیرِ ذهنروشن ما با ادب و با اشاره به ضیق وقت، آن را رد میکند. او همچنین یادداشت میکند که در اولین فرصت با مدیریت ارشد صحبت کند و بخواهد برای جلسههای مهم از این به بعد زودتر خبر داده شود.
حالا که روز نقشهاش را پیدا کرده، مدیرِ خودمدیر ما میتواند مهمترین و پیچیدهترین کارها را انجام دهد، در حالی که کارکردهای عالی مغزش هنوز متمرکز و تازهنفس است. او همهی اعلانها را بیصدا میکند، استراحتهای منظم در برنامه میگذارد تا مغزش فرصت بازیابی داشته باشد و آب مینوشد، چون آب مغز را در اوج عملکرد نگه میدارد. او بهجای پرخاش به همکارانی که درخواستهای اضافه دارند، میتواند یا رد کند، یا واگذار کند، یا با درنظرگرفتن حجم کارش زمانبندی واقعبینانه پیشنهاد دهد.
بهترین بخش ماجرا این است که آخر روز مدیر ما خسته و شکستخورده نیست. البته شاید همهچیز را انجام نداده باشد، اما همان شرایط، نتیجهای بسیار مولدتر و مثبتتر برای همهی اهالی دفتر رقم زده است.
