مدیریتِ «نمایشی» یا پاسخگوییِ «قانونی»؟؛ بازخوانی ریشههای بنبست در تحقق مطالبات مردمی
{ تحلیل ویژه «مطالبات نیوز» بر اساس دیدگاههای حجت بقایی، مشاور تحقیق و توسعه }
مطالبات نیوز – واحد تحلیل و گزارش// در مسیر تحقق مطالبات قانونی و حقوقی مردم، یکی از بزرگترین موانع، برخورد با «بدنه مدیریتی» است که به جای «حل مسئله»، به «مدیریتِ بحرانِ تصویر» روی آورده است. وقتی پروژههای توسعهای و اصلاحی، تنها تا حدِ «هیاهوی رسانهای» پیش میروند و در پی آن به فراموشی سپرده میشوند، در واقع با نوعی «هدررفتِ منابع عمومی» و «بیاعتنایی به حقِ مطالبهگریِ شهروندان» روبرو هستیم. حجت بقایی، عضو کلوپهای مدیران، در گفتگویی با خبرنگار انجمن مدیران تحولگرا, در تحلیلِ چرخه معیوبِ مدیریتی در ایران، دریچهای نو به سوی فهمِ ریشهایِ ناکارآمدیها میگشاید؛ نگاهی که نشان میدهد تا زمانی که «تحول» از لایه بخشنامهها به لایه «مسئولیتپذیری فردی و پاسخگویی» نرسد، مطالبات قانونی مردمی در مواجهه با دیوارِ «مدیریتِ نمایشی» متوقف خواهد ماند.

یکی از اصلیترین محورهای مطالبهگری در نظام مدیریت، مسئله «پاسخگویی» است. بقایی با نگاهی نقادانه، بر این نکته تأکید میکند که بسیاری از مدیران، تنها به «شعارِ شفافیت» بسنده میکنند، اما در عمل، راه را بر پرسشگری میبندند. از دیدگاه این تحلیل، مدیری که از «کار تیمی» دم میزند اما تصمیمات را انحصاری میکند، در واقع «حقِ مشارکت» و «حقِ نظارت» را از ذینفعان سلب کرده است.
مطالبه اصلی در اینجا روشن است: تحول واقعی، زمانی رخ میدهد که مدیر، خود را در برابر «حقِ پرسشگریِ جامعه» مسئول بداند؛ نه کسی که برای جلب موافقت، از اسنادِ صوری استفاده میکند، بلکه کسی که با «رفتارِ شفاف»، پاسخگویی را به یک ضرورتِ قانونی تبدیل میکند.
بقایی با نقدِ پروژههای بزرگ و زودگذر که تنها برای «نمایشِ موفقیت» طراحی شدهاند، به یکی از آسیبهای جدی در حوزۀ توسعه اشاره میکند. پروژههایی که با دوربینهای رسانهای آغاز و با رفتن آنها، به فراموشی سپرده میشوند، در واقع نوعی «تخریبِ اعتماد عمومی» هستند.
از منظر «مطالبات نیوز»، این پروژههای نمایشی، ابزاری برای «پنهان کردنِ شکستهای ساختاری» هستند. راهکارِ ارائه شده توسط بقایی یعنی تمرکز بر «پروژههای کوچک اما راهبردی و مستند»، در واقع فراخوانی برای بازگشت به «مدیریتِ واقعبینانه» است؛ مدیریتی که به جای «ایجادِ ویترین»، بر «تثبیتِ دستاوردهای ملموس برای مردم» تمرکز دارد.
از طرف دیگر، در فضای حاکم بر نخبگان و مدیران میانی، حس ناامیدی به یک «بنبستِ سیاسی-اجتماعی» تبدیل شده است. بقایی با نگاهی تحلیلی، این ناامیدی را نه یک پایان، بلکه یک «ایستگاه بازنگری» مینامد. او معتقد است ناامیدیها اغلب ناشی از انتظار برای نتایجِ زودهنگام در ساختاری است که با مقاومتِ تغییر روبرو میشود.
این تحلیل، پیامی مهم برای فعالانِ حوزه مطالبات دارد: اگر مسیرهای مستقیمِ اجرایِ حق و عدالت مسدود است، نباید «ایده و مطالبه» را رها کرد؛ بلکه باید با اصلاح استراتژی و بازنگری در مسیر، راه را برای جریانهای مطالبهگر باز کرد.
در نهایت، بقایی «سنجشِ نهاییِ» یک مدیر را در توانایی او برای «تربیت جانشین» میبیند. از منظر حقوقی و اجتماعی، مدیریتی که بر پایه «شخصیتِ فردی» بنا شده باشد، با رفتنِ آن فرد، به فروپاشی میرسد و حقوقِ سازمان و مردم را به خطر میاندازد.
مطالبه اصلی در اینجا، گذار از «مدیریتِ فردمحور» به «مدیریتِ سیستممحور» است. تحولی که هدفش، ایجاد نظامی مبتنی بر «شایستهسالاری و رقابت سالم» باشد، تنها راه تضمینِ تداومِ مطالبه گری و پاسخگویی در برابر حقوقِ عمومی است.
به گزارش خبرنگار ما؛ گزارش بقایی نشان میدهد که آنچه مردم از ساختار مدیریتی مطالبه میکنند، فراتر از «پروژه» و «سند» است؛ مردم به دنبال «مدیری تحولگرا» هستند که «رفتارِ پاسخگو» را جایگزین «نمایشِ موفقیت» کند. تا زمانی که مدیریت از حالت «نمایشی» به حالت «تعهداتِ قانونی و اخلاقی» تغییر یابد، مطالبات مردمی در چرخه تکرارِ ناکارآمدی گرفتار خواهد ماند.
✓ برگرفته از تحلیلهای حجت بقایی، مشاور تحقیق و توسعه، در گفتگو با خبرنگار انجمن مدیران تحول گرا ۱۹ شهریور ۱۴۰۵
✓ واحد تحلیل و خبر شورا
https://shorayerahbordi.blogsky.com/1405/06/21/post-175/
_____
#مطالبه_گری
#مدیریت_تحولگرا
#شورای_راهبردی