ویرگول(خبرنگار ۱۴۰۱) فرهنگ توسعه _ روایت خبری|| در نشستی صمیمی و به دور از تشریفات مرسوم گفتگوهای پرسش و پاسخی، دکتر حجت بقایی، مشاور تحقیق و توسعه، به بازخوانی عبرتهای ناگفته تاریخ و پیوند آن با تحولات امروز پرداخت. او صحبتهایش را با بیانی بیپیرایه، شفاف و به دور از تعارفات دیپلماتیک آغاز کرد و گفت: «من سعی میکنم وارد مباحث سیاسی نشوم و اصلاً سیاست بلد نیستم؛ هر جا عصبانی شوم فریاد میزنم و شاد که باشم میخندم؛ خودِ خودم هستم بدون هیچ سیاستی. اما برخی از واقعیتها را حتی پیرزنی که اندک مطالعهای در تاریخ داشته باشد میداند، و اگر نخوانده باشد هم بیشک بارها شنیده است. فقط کافی است تاریخ را ورق بزنید تا نکات شگفتانگیز و روشنگری درباره وضعیت این روزهای ایران و جهان پیش چشمانتان نمایان شود؛ تنها به کمی دقت نیاز است، همین.»
دکتر بقایی با مروری عمیق و پیوسته بر حوادث تلخ و شیرین قرون گذشته، انگشت اشاره خود را به سوی بزرگترین پاشنه آشیل این سرزمین نشانه رفت؛ پدیدهای که در حافظه جمعی ایرانیان ریشهای دیرینه دارد: ضربه خوردن قهرمانان از درون و خیانت نفوذیها.
وی با یادآوری اسطورهها و چهرههای درخشان تاریخ خاطرنشان کرد که رستم دستان را تیر و تیغ تورانیان از پای درنیاورد، بلکه چاه نامردی برادرش "شغاد" جان او را گرفت. خلفای عباسی نیز بیست سال تمام در مصاف با "بابک" ناتوان ماندند و او بیش از پانصدهزار تن از لشکریان آنان را در هم شکست، اما سرانجام با نیرنگ "افشین"، که از جنس خودمان بود، اسیر و مثله شد. "یعقوب لیث صفاری" را نیز نه خلیفه، بلکه خنجر خیانت یارانش در حساسترین بزنگاه تاریخ به خاک نشاند.
این مشاور تحقیق و توسعه با اشاره به دلاوریهای "جلالالدین خوارزمشاه" افزود که او در بیش از سی نبرد سنگین، سپاه مهاجم مغول را چنان منهدم کرد که حتی چنگیزخان از درِ سازش و وساطت درآمد؛ با این حال، درست در اوج اقتدار، ضربه ناجوانمردانه یکی از نیروهای خودی از پشت، جان او و در نهایت سرنوشت ایران را رقم زد.
او در ادامه به دوران قاجار و مواجهه با استعمار پرداخت و یادآور شد: در دورانی که روسیه تزاری در برابر شجاعت و پایمردی "عباس میرزا" به زانو درآمده و حاضر بود برای خلاصی از او نیمی از قلمرو خود را واگذار کند، صدراعظم غربزده، "میرزا ابوالحسن خان ایلچی"، همراه با سفیر بریتانیا پیمانشکنی کرد و نیمی از ایران را به باد داد. در میدانی دیگر، هنگامی که تارومار کردن سپاه روس تنها در گرو یک تکحمله سوارهنظام بود، "آصفالدوله" به عنوان فرماندهای غربگرا خیانت ورزید و با خودداری از صدور فرمان حمله، ارتش ایران را تنها گذاشت و ننگ عهدنامه ترکمنچای را رقم زد. "امیرکبیر" نیز در آستانه جهش علمی و صنعتی کشور، به اشاره بیگانه و با دستور نزدیکترین کسانش در فین کاشان به شهادت رسید.
بقایی ورقهای مشروطه و دوران معاصر را نیز از همین زاویه بررسی کرد؛ جایی که "شیخ فضلالله نوری" را پسرش با همراهی "یپرمخان" به دار کشید و سردار ملی، "ستارخان"، به همراه مجاهدان تبریز در باغ اتابک به دست همین جریان به خون غلتیدند. نهضت جنگل را نیز بیگانگان برنینداختند، بلکه "خالوقربان"، یار بهظاهر همراه "میرزا کوچکخان"، سر از تن او جدا کرد و برای سردارسپه برد. "رئیسعلی دلواری"، نماد ایستادگی در برابر استعمار پیر، نه با گلوله مستقیم انگلیسیها، بلکه از پشت سر با تیر "غلامحسین تنگکیِ" نفوذی از پا درآمد. "کلنل محمدتقیخان پسیان" نیز پس از درهم کوبیدن قوای روس به کمک مردم همدان، سرانجام سرش به دست "رضاخان" بریده شد.
وی با اشاره به تحولات پس از انقلاب و ترور چهرههای برجستهای چون بهشتی، رجائی، باهنر، مطهری، مفتح و بیش از هفده هزار شهید ترور، تأکید کرد که عاملان این جنایات نیز متولدان همین آبوخاک بودند؛ مدعیانی که ادعای جهاد داشتند اما در جنگ تحمیلی در کنار صدام ایستادند و در ریخته شدن خون پاک ۲۳۰ هزار مدافع سرافراز این مرزوبوم سهیم شدند.
دکتر بقایی با بیان اینکه کارنامه مقاومت این ملت نشان میدهد آسیبهایی که از پشت سر خوردهایم بهمراتب بیش از زخمهای رویارویی مستقیم با دشمن بوده است،
با تأکید بر اینکه تا ملتی سر خم نکند، هیچ دشمنی توان سوار شدن بر گرده او را نخواهد داشت، وضعیت خطیر امروز را مورد تحلیل قرار داد و گفت: «امروز که ایران و مردم نجیب آن در معرض سنگینترین و پیچیدهترین هجمههای بیگانگان قرار دارند، پرسش بنیادین این است که هر یک از ما چه نقشی ایفا میکنیم؟ آیا در جایگاه رستم ایستادهایم یا شغاد؟ چقدر سخنان و قلم ما در مسیر تضعیف خودیهاست و چقدر در برابر دشمن واقعی؟ آیا کنشهای ما مایه یأس بیگانگان میشود یا لبخند رضایت بر لبانشان مینشاند؟»
دکتر بقایی در پایان، با هشدار نسبت به تکرار سناریوهای عبرتآموز گذشته، تأکید کرد: «باید با هوشیاری تمام مانع از آن شویم که خدای ناکرده به مهرهای در پازل بدخواهان این خاک تبدیل شویم. تاریخ نباید دوباره تکرار شود. ما ادعایی نداریم؛ هشت سال تمام در برابر هجوم دشمن ایستادگی کردیم، هزاران شهید، جانباز و آزاده تقدیم کردیم، اما ذرهای از خاک و شرف این ملت را واگذار ننمودیم. امروز نیز پای جان و ناموس کشور ایستادهایم، اما بزرگترین امید و آرزویمان این است که دیگر هرگز خونی از فرزندان این سرزمین به دست دوستان و آشنایان و خودیها بر زمین نریزد.»
./. /. /.
— فرهنگ توسعه