ویرگول(خبرنگار ۱۴۰۱) سرویس فرهنگ و هنر – انتشار اثر شعری با عنوان «التماس خاموش» اثر حجت بقایی، موجی از تأمل و البته بحث را در میان خوانندگان و اهل کلام برانگیخته است. این شعر که با زبانی صریح و عاری از تکلفهای ادبی سنگین، روایتگر تضاد میان «تمنای مرگ برای رهایی» و «تأخیرِ این مرگ» در فضای پرآشوب یک بخش بیمارستانی است، تلاش میکند تا مرز باریک میان شفقت و درماندگی را ترسیم کند.
بقایی در این اثر، از استعارۀ «بادیه مرگ» آغاز کرده و بلافاصله مخاطب را به قلب یک فضای دراماتیک میبرد: تختهای بیمارستانی، دخترک خسته و نگاههای بیقرار. محوریت اصلی شعر بر مفاهیمی چون «مرگ به مثابه رهایی» استوار است؛ جایی که مرگ نه یک پایان هولناک، بلکه تنها راه خروج از قفسِ رنج و شکنجهای مداوم تلقی میشود.

شاعر با استفاده از تقابل میان «تمنای رهایی» و «بیخبری از قرار»، سعی دارد استیصال انسانی را در برابر تقدیر و بیماری به تصویر بکشد.
تصویر «شیشۀ مات و عبوس» در بند اول، بهخوبی میتواند نماد فصل میان دنیای زنده و دنیای رنج کشی باشد که در آن، حقیقت و آرامش پشت یک مانع غبارآلود پنهان شده است.
— تحلیل و نقد: فراتر از توصیف، در جستجوی معنا
اگر بخواهیم از منظر ساختاری و محتوایی به این اثر بنگریم، باید گفت «التماس خاموش» در زمرۀ اشعار «بیانگر» قرار میگیرد که در آن، احساسات شاعر مستقیماً به سوی مخاطب پرتاب میشوند.

—نقاط قوت:
۱.صداقت عاطفی: بزرگترین نقطه قوت این شعر، قدرت انتقال «درد» است. شاعر از پسِ واژگان ساده، توانسته است فضای سنگین و مهآلود یک بخش بیمارستانی را بازسازی کند.
۲.تصویرسازی دراماتیک: استفاده از مفاهیمی چون «کاغذِ پاره شده از غم» و «نبضِ التهاب»، به شعر جانی از جنس واقعیت میبخشد و خواننده را در لحظۀ مشاهدۀ رنجِ آن دخترک شریک میکند.
— موانع و آسیبهای ساختاری:
۱.سادگیِ مفرط و لغزشهای ریتمیک: در برخی بخشها، شعر بیش از حد به زبان گفتار نزدیک شده و از آن استحکامِ موسیقایی که در اشعار کلاسیک یا حتی نوِ پخته وجود دارد، فاصله گرفته است. این سادگی گاهی میتواند به قیمتِ از دست رفتنِ «ظرافتِ استعاری» تمام شود.
۲.تکرارِ مستقیمِ مفهوم: در بندهای میانی، شاعر برای تأکید بر رنج، مکرراً از واژگانی نظیر «رنج»، «درد»، «غصه» و «تباه» استفاده کرده است. در شعر سپید و معاصر، قدرت اثرگذاری زمانی دوچندان میشود که شاعر به جای «نام بردن» از درد، آن را «ایجاد» کند. در برخی فرازها، شاعر به جای نمایشِ درد، مستقیماً از آن سخن گفته که میتواند از شدتِ تأثیرگذاریِ تصویر، بکاهد.
۳.تقابل با سنتهای شعری: اگرچه هدف اثر بیان یک فوران احساسی بوده، اما گاهی در لابلای وزنهای کلاسیک، تغییرات ناگهانی در ضرباهنگ، خوانشِ روانِ متن را با چالش مواجه میکند.
به گزارش خبرنگار ما؛ «التماس خاموش» اثر، فراتر از یک قطعه ادبی، یک «بیانیۀ انسانی» در برابر رنج است. بقایی در این اثر، موفق شده است پیوند میان «شعر» و «واقعیتِ تلخ زندگی» را برقرار کند، هرچند که اگر از تکلفهای زبانی فاصله میگرفت و به جای واژگان صریح، از استعارههای پیچیدهتر برای بیانِ همان مفهوم استفاده میکرد، اثر میتوانست از سطح یک «گزارش عاطفی» به سطح یک «اثر ماندگار هنری» ارتقا یابد.
با این حال، نمیتوان از ارزشِ انسانی این اثر و توانایی آن در برانگیختنِ همدلیِ عمیق در خواننده چشمپوشی کرد.
.+. +. +.