ویرگول(خبرنگار ۱۴۰۱) — فرهنگ توسعه|| قطعه شعر «برای دختری که نداشته ام» سرودهٔ دکتر حجت بقایی، پژوهشگر، مشاور تحقیق و توسعه (INSO) و عضو هیئت اندیشه ورز مطالبات قانونی گیلان، به تازگی منتشر شده و فضایی متفاوت را در شعر معاصر ایران رقم زده است.

این شعر، فراتر از یک روایت شخصی، به «مسئلهٔ دختر» در جامعهٔ امروز ایران میپردازد و آن را از حصار نگاههای کلیشه ای بیرون میکشد.
شعر با سطرهای کوتاه و نفس بریده شروع میشود: «دختر که نداشتم؛ اما هر دختری که میبینم دخترِ من است.»
این گشایش، پارادوکسی معنادار میسازد که ستون اصلی کل متن است؛ گویی فقدان، تبدیل به فراخوانی برای پدریِ گسترده و بی مرز شده است.

به گزارش خبرنگار ادبی ما؛ از منظر نقد ادبی، چند ویژگی بارز در این شعر دیده میشود:
— درهم آمیزی عاطفهٔ شخصی و دغدغهٔ اجتماعی: بقایی تجربهٔ شخصیِ «دختر نداشتن» را به یک بیانیهٔ انسانی و اجتماعی بدل میکند. تصویر «پدرِ باد شدن» یا «پانسمانِ زخم زانو با بوسه» که یادآور نوستالژی مادرانه است نشان میدهد که محبتِ پدری در این متن جنسیت زدایی شده و به مراقبتِ انسانی بدل میگردد.
— نقد ناخودآگاهِ فرهنگ مردسالارانه:
شعر به صورت صریح شعار نمی دهد، اما «گزیدن حسودان» و پاسخِ «من میخندم» به آنها، نقدی ظریف بر جامعه ای است که الگوی «پدر» را محدود به نسبتِ خونی و فرزندِ واقعی میداند. سطر «عشق به خون نگاه نمیکند» اوج این بینش است؛ جایی که محبت بر زیست شناسی غلبه میکند.

— سایهٔ غم و دغدغهٔ امنیت دختران:
بخشهایی مانند «دخترِ من هیچوقت از دبستان نیامد» و «لالاییِ مردی که نمیخوابد تا خوابِ دخترها امان از گرگها بگیرد»، به نگرانی عمیق جامعهٔ ایران دربارهٔ امنیت و آیندهٔ دختران اشاره دارد. این نگاه، شعر را از یک اثر صرفاً احساسی به سندِ دغدغه مندیِ اجتماعی تبدیل میکند.

— پایان بندی تأمل برانگیز:
سطرهای پایانی «من پدرِ همهٔ شما بودم و این تنها دختری است که داشتم» مفهوم «دخترانگی» را از چندسوی بازتعریف میکند و شعر را با حسی از جاودانگی و میراث عاطفی به پایان میبرد.
در مجموع؛ «برای دختری که نداشته ام» اثری است که با زبانی ساده اما عمیق، از دلِ فقدانِ شخصی، پیامی جهانی میسازد. این شعر نه تنها از نظر ادبی ارزشمند است، بلکه از منظر فرهنگی، آغازگر گفتگویی تازه دربارهٔ نقش پدر، جایگاه دختر و مفهوم «مراقبت» در جامعهٔ ایرانی محسوب میشود؛ گفتگویی که شاید بیش از همیشه به آن نیاز داریم.
پایان گزارش