از اولین نواهای موسیقی میتوان به صداهایی که در طبیعت میشنویم مانند صدای دریا و آبشار، صدای وزش باد، برخورد برگهای درختان، آواز پرندگان و... اشاره کرد. انسانهای ماقبل تاریخ (قبل از داشتن خط و زبان) به وسیله حنجره خود، صداهای طبیعت را تکرار میکردند و بعدها با دمیدن در شاخ یا استخوان تو خالی حیوانات، تنه تو خالی درختان یا صدف موجودات دریایی، اصوات قویتری را ایجاد کردند. آنها از این اصوات برای اعلام خطر، ایجاد ارتباط و خبررسانی یا ایجاد ترس در دل دشمن و حیوانات بهره میبردند. رفته رفته این آلات ارتقا پیدا کرده و تبدیل به سازهای کامل امروزی شدند.

سازها و آلات موسیقی ایرانی
به طور کلی سازهای مورد استفاده در ایران را میتوان به دو دسته کلی تقسیم کرد:
در ادامه این مقاله به معرفی سازهای مورد استفاده در موسیقی دستگاهی ایران از جمله: تار، سه تار و عود پرداخته شده است.
تار از سازهای زهی مضرابی مقید است که در ساخت آن از چوب، پوست، استخوان، زه و فلز استفاده شده و طول آن حدود ۹۵ سانتیمتر است. نوازنده، تار را در حالت نشسته به صورت افقی روی ران پا قرار میدهد و با مضرابی که در دست دارد به سیمها زخمه میزند. تار ایرانی شامل ۶ سیم از جنس فلز است که معمولا سیمهای اول و دوم باهم و سیمهای سوم و چهارم هم باهم کوک میشوند. سیم پنجم همصدای سیمهای اول و دوم و سیم ششم یک اکتاو بمتر از سیمهای اول و دوم کوک میشود.
وسعت معمول صدای تار نزدیک به سه اکتاو بوده و نت نویسی تار با کلید سل خط دوم است.
اجزای تشکیل دهنده ساز تار:

از سازهای زهی مضرابی مقید است که در ساخت آن از چوب، فلز و زه یا نخ نایلون استفاده میشود. سه تار را از خانواده تنبور دانستهاند، ولی امروزه به ساز تار نزدیکتر است. نوازنده، سه تار را در حالت نشسته به صورت افقی روی ران پا قرار میدهد و سر انگشتان دست چپ را در طول دسته روی دستانها حرکت میدهد. سه تار را به علت سبکی وزن، ایستاده هم میتوان نواخت. سه تار دارای ۴ سیم فلزی با ضخامتهای مختلف است. میگویند سیم چهارم (بم) را درویشی سه تار نواز به نام مشتاق علی شاه به آن اضافه کرده و نوازندگان قدیمی این سیم را به نام مشتاق میشناسند.
نت موسیقی سه تار با کلید سل خط دوم میباشد و وسعت معمول صدای سه تار نزدیک به سه اکتاو میباشد.
اجزای تشکیل دهنده ساز سه تار:

از دیگر آلات موسیقی ایرانی بربط است. بربط را در زبان عربی عود مینامند. از سازهای زهی مضرابی مقید است که در ساخت آن از چوب، زه یا نایلون و استخوان استفاده میشود. عود یکی از مهمترین و معمولترین سازهای قدیم ایران است. دارای ۱۰ وتر است که دو به دو باهم همصدا کوک میشوند.
وسعت معمول صدای بربط نزدیک به دو اکتاو میباشد و با کلید سل خط دوم و گاها باکلید فا خط چهارم نت نویسی میشود.
اجزای تشکیل دهنده ساز عود:
