جنس هر تمدن و فرهنگی فرق دارد به نحوی که میتوان تشخیص داد فلان رخداد یا روند اجتماعی و سیاسی بیشتر تحت تاثیر کدام نواحی زمین است. مثلا در توییتر زمانی که موقعیت مکانی کاربران آشکار شد معلوم شد که بیشتر حسابهای طرفدار اسرائیل از هند هستند. از هندوستان که به کلی فاقد تمدن است هر چه بیرون می آید جز جادو و فریب و چاپلوسی برای صاحبان قدرت (صاحب در دوره تسلط تمدن ایرانی بر هند یا sir در دوره تسلط انگلیسیها) نیست. صوفیانی که به هند می رفتند نظیر منصور حلاج، جادوگری و شعبده بازی می آموختند و به این واسطه مریدانی پیدا می کردند. اما آنهایی که بیشتر در حوزه تمدنی ایران قرار داشتند نظیر بایزید و ابوالحسن خرقانی و برادران غزالی و عطار و سنایی و مولوی، گنجینههای نابی از حکمت را به روی بشریت گشودند. تصوف ایرانی به شکل اصیل خود و پیش از انحطاط، نه مانند لغت پردازیهای مغالطه آمیز ابن عربی (به تعبیر دکتر شفیعی کدکنی) به بیراهه شبه فلسفی رفت و نه به مانند هندوستان به جادو و شعبده و رمالی و سفر در زمان و آینده پژوهی گرایید. اصولا یکی از دلایل انحطاط تصوف گرایش به هندوستان بود. مثلا فردی در هند پیدا شده بود به نام «بابا رتن» که چند قرن بعد از حیات پیغمبر خود را از اصحاب رسول خدا میخواند و کراماتی از خود نشان میداد و مردم هم برای استماع احادیث مجعول او از اقصی نقاط دنیا به دیدارش می رفتند. یک مورد معاصر از این عارفان دغلباز هندی جناب اوشو است که کتابهایش زمانی در ایران پر فروش بود و به دلیل جذابیتهایی که فرقهی او برای تیپهای هیپی و آنارشیستی و قرتی درست کرده بود، به خصوص در زمینه آزادی جنسی و مصرف مواد مخدر، هواداران زیادی پیدا کرده بود.
یا در رخداد فراگیر شده دیگری به همت فعالان محیط زیست و در روزنامه نیویورک تایمز کشف مهمی شد که سدهای ایران کارکرد نظامی دارند که زمینه سازی آشکاری برای حمله به زیرساختهاست. جنس این حرکت کاملا صهیونیستی است و کسی که با فرهنگ بنی اسرائیل و موذی گری ذاتی آنها آشنا باشد میداند که این یک حرکت بنی اسرائیلی است. حتی چهره های بزک کرده و پاستوریزه مثل کاوه مدنی و نیک آهنگ کوثر که به نحوی دیپلماتیک و به روش مجریان بی بی سی سعی بر بیطرفی کردند و گفتند که ما گوگولی و نایس و ضد جنگ هستیم و در این قضیه نقشی نداشتیم جزئی از این فرهنگ مارموزی و زیرآبی گری و رذالت اند. در قرآن و متون و تواریخ اسلامی موارد متعددی از تلاشهای یهودیان برای خیانت و پیمان شکنی و قتل پیغمبران از جمله پیامبر اسلام و نیز بهانه جویی، دنیاپرستی و حرص شدید آنها به دنیا آمده که به شکل کلمه جهود به معنی خسیس و دنیاپرست در گفتار عامه به کار میرود.
خانهٔ آن دل که ماند بی ضیا
از شعاع آفتاب کبریا
تنگ و تاریکست چون جان جهود
بی نوا از ذوق سلطان ودود
تصویری که متون دینی و ادبی از بنی اسرائیل بدست میدهند چنین است که در دوران ضعف موذیانه مظلوم نمایی کرده و وقتی که عرصه قدرت نمایی فراهم شود خباثت و پلیدی خود را به شکل وقیحانهای آشکار میکنند که این را در سالهای اخیر در ارتباط صهیونیسم با جریان راست افراطی در آمریکا می بینیم. تا در موضع ضعف بودند از هولوکاست و نژادپرستی و یهودستیزی و اقلیتهای جنسی و نژادی و قومی میگفتند و حالا اینچنین وقیحانه از لزوم تجزیه و نابودی ایران سخن میگویند. پیوند نامبارک صهیو-پهلوی و درخواست ایرانی تباران فارسی زبان از «عمو ترامپ» و «بی بی» و رقاصی با پرچم اسرائیل که در هیچ جای دنیا تا به حال دیده نشده یک روی این رابطه نامشروع است. یک شمه این وقاحت بنی اسرائیلی آنجاست که واقعیتهای مستند تاریخی را معکوس جلوه داد، به جای روش علمی و نوشتن کتاب، در گفتگوهای اینترنتی دهان به فحاشی باز میکنند تا خوشایند عوام شوند. تلاش هدفمند افراد فرقه سطلی-صهیونی گستردن بساط وقاحت است تا در نتیجه فروریختن قبح و فروکاستن گفتگوی منطقی به عرصه زد و خورد، زمینه را برای زیر سوال بردن مسائل حیاتی تر از قبیل «مرز» و «دفاع از سرزمین» و «کودتا» و «حمله نظامی» مهیا کنند و نهایتا بگویند کاوهای پیدا نخواهد کاشکی اسکندری به ایران حمله کند.
در گفتار و منش این روزنامه نگاران و فعالان محیط زیست و اکتیویست های ضدجنگ و مدافع حقوق بشر همچنین مایههایی از خباثت انگلیسی نهفته است. شبیه پروفسور ادوارد براون که علیرغم ایران دوستی همیشه یک خرده شیشهای داشت و در راستای ماموریت محوله دولت فخیمه کرمی هم می ریخت و مثلا خیلی تمایل داشت که وضعیت اقلیتهای مذهبی مثل بهاییان را در ارتباط با اکثریت مسلمانان مورد سنجش و انگولک قرار دهد، درست همان کاری که مجری های بزک کرده و مودب بی بی سی و فعالان اجتماعی انجام میدهند.
جنس جنگ و کشتار میان مناطق مختلف نیز فرق دارد. فرهنگهای خاورمیانه به نحوی متفاوت میجنگند و میکشند که مردمان سفیدپوست یا مغولها. در خاورمیانه هر کشتاری به یک «ملال» میانجامد. یعنی طرف با خود میگوید این همه آدم کشتی آخرش که چه، و در نتیجه زمانی دست از کشتار میکشد. قتلعام ها معمولا نتیجه انتقام یا خشم و هوس آنی و یا طمع است. اما در جنس کشتار سفیدپوستان نه لزوما چنین انگیزههایی هست و نه ملالی برای پایان دادن به کشتار، بلکه کشتار به نحوی سیستماتیک انجام میشود. این شعری است که نظامی گنجوی درباره روسها دارد که کماکان در روزگار فعلی هم میتوان این خصوصیات را برای روسها و سایر سفیدپوستان اروپایی و آمریکایی برشمرد، گویی به ظاهر انسان اند ولی از گونه دیگری از انسانها:
ستانند کشور گشایند شهر
که خامانِ خلقند و دونان دهر
همه رهزنانند چون گرگ و شیر
به خوان نادلیرند و بر خون دلیر
ز روسی نجوید کسی مردمی
که جز صورتش نیستش زآدمی
اگر بر خری بار گوهر بوَد
به گوهر چه بینی؟ همان خر بود
در شیوه کشتار مغولان نیز ملالی برای پایان دادن به خونریزی نبود و همین احتمالا باعث غافلگیری مردم شده بود. زیرا کسی تصوری از میزان خشونت و توحش این قوم نداشت و گمان بر آن بود که این هم مانند سایر ترکتازی های مرسوم در خراسان است، از جمله ویرانگرترین آنها که هجوم قبایل غُز (اغوز) در سال ۵۴۸ به خراسان و غارت و تجاوز و کشتار مردم آن نواحی به مدت ۵ سال بود. فریدالدین محمد عطار در زمان شروع این حمله حدود ۸ سال داشته است. پدر عطار که آرامگاه او موسوم به «پیر زروند» در کدکن یک مکان محترم و مقدس شمرده میشود یک فرد زاهد مردمی و یک داروساز بود و این دکان عطاری یا داروخانه در محله شادیاخ نیشابور محل مراجعه و تسلای آسیب دیدگان بوده و در نتیجه میتوان تصور کرد که شیخ فریدالدین عطار از کودکی در جریان رنج و مصیبت و کشتار مردم ناشی از هجوم قبایل ترک و سرنگونی دولت سلطان سنجر سلجوقی بوده است. در هنگام وقوع این حمله که عطار هشت ساله بود، سه سال از مرگ سنایی غزنوی و ۴۳ سال از مرگ امام غزالی میگذرد.
در سال ۶۱۸ زمانی که عطار ۷۸ ساله است مغولان به خراسان حمله میکنند. چند هفته پیش از نابودی نیشابور، بهاءالدین ولد به همراه فرزندش مولانا جلال الدین از نیشابور میگذرند و با شیخ عطار دیدار میکنند، و عطار در این دیدار کتاب اسرارنامه خود را به مولانا میبخشد و مژده میدهد که این پسر دیر نباشد که آتش در میان سوختگان عالم زند. مولانا در این زمان نوجوانی ۱۴ ساله بود. سعدی نیز مطابق گفته خود در «ز ششصد برون بود پنجاه و پنج، که پر در شد این نامبردار گنج» در بوستان و «ای که پنجاه رفت و در خوابی» در گلستان در این زمان باید در حدود همین سن و سال بوده باشد و نوجوانی بوده است که با به گوش رسیدن خطر تهدید مغول برای تحصیل عازم بغداد شده است. به هر حال ظاهرا در گفتگوی میان خانواده مولانا و شیخ عطار صحبتی از حمله مغول نشده است یا حمله مغول مساله کم اهمیتی در نظر ایشان بوده است. احتمالا بنا بر تجربیاتی که از حملات ترکان داشته اند برآوردی از خسارت و حجم جنایت مغولان نداشتهاند. در نتیجه شیخ عطار که صاحب مزرعهای در روستایی اطراف نیشابور بوده و چه بسا که گیاهان دارویی در آنجا پرورش میداده همچنان خود و خانوادهاش در نیشابور مانده اند و وطن و خانه خود را ترک نکردهاند.
به درستی نمیدانیم در آن روزهای آخر چه بر سر این شیخ بزرگ که یکی از سه عارف مهم در ایران است آمده است. عطار روح بود سنایی دو چشم او، ما از پی سنایی و عطار آمدیم (مولوی). مغولان در نیشابور به هیچ موجود زندهای حتی به خروس و سگ رحم نکردند. یک گمان آن است که عطار شاهد کشتار تمام اعضای خانوادهاش بوده است و بنا بر روایتی دیگر با یک مغول بی سر و پا در نزدیکی دروازه شهر درگیر شده و بدست او کشته شده است. روایتی دیگر این است که بدست مغولی اسیر شده و کسانی که او را می شناختند خواستار خرید و آزاد کردن او از دست آن مغول بودند ولی عطار هر بار میگفته که بهای من بیش از این است. تا اینکه یک روستایی حاضر شد او را به قیمت یک توبره کاه بخرد و عطار به سرباز مغول گفت بخر که بهای من همین است. پس سرباز مغول عصبانی شده و او را به قتل می رساند. در روایت افسانهای دیگری بعد از بریده شدن سر عطار سر خود را به دست گرفته و با خون خود منظومه «بیسرنامه» را نوشته است.
عطار یک جنبه از روح ایرانی در زمانه یورش تاتار است که در لازمانی همواره زنده است و زندگی واقعی را نه در حصار ناامن جسم بلکه در روح می بیند. ایران در سخن عطار رمز عالم شریعت است و در مقابل ترکستان قرار دارد که رمز عالم طبیعت است. افراسیاب نمادی از نفس است و رستم رمزی از پیر و مرشد روحانی است. مفاهیم جسمانی و مادی آنطور که در نظر افراد عادی می آید در این منظومه درک نمیشود. رمز این زندگی جاوید در «لازمانی» است و می انگارم که ایران از همین دریچه در گذر از طوفانهای سخت تاریخ زنده مانده است.
که اندر لازمان صد سال و یک دم، به نسبت هر دو یکسانند با هم
نه نقصان باشد آنجا نه کمالی، نه ماضی و نه مستقبل نه حالی
چو هست آن حضرت از هر دو جهان دور، از آن است از زمان و از مکان دور
بود در یک نفس مهدی و آدم، نه آن یک بیش از این نه این از آن کم
چو حالی این زمین کردی بدل تو، یکی بینی ابد را با ازل تو
در این منظومه فکری هر حرکت و اتفاقی ناشی از شعور کیهانی است که از «درد» برمیخیزد. در اندیشهی عطار همه اجزای عالم دردمند اند و این درد آنها را به تکاپو به سوی کمال میراند. درد شوق احساس نقص است و ادراک غایت، بنابراین درمان نیز هست، درمان نقص و دورافتادگی از کمال. در مقدمه تذکره الاولیاء درباره سلسله مراتب کمال میگوید:
نقل احوال و اقوال اهل درد آنها را که نه مرد راهند مرد میکند، مردان را شیرمرد میکند، شیرمردان را فرد میکند و فردان را عین درد میگرداند.
بدین سان عطار درد را نسخه درمان میداند. شهادت در راه وطن یا خانه و زادبوم نیز همینجا معنی پیدا میکند زیرا انسان بی درد است که خیانت میکند و با دشمن همبستر میشود.