
حاشیه نگاری از تریبون های مردمی بسیج دانشجویی
شاید بارها از خیابانهای شلوغ شهر گذشته باشید؛ شاید هر روز وقتی منتظر آمدن اتوبوس یا مترو هستید، عبور رهگذران را دیده باشید؛ شاید وقتی از چهارراهی میگذشتید، صدای نگاههای یک دستفروش را شنیده باشید؛ شاید تا به حال از کوچهها که میگذشتید جوانهای منتظری که به دیوار تکیه دادهاند دیده باشید؛ شاید پیش آمده باشد جلوی پیرمردی که در خیابان بر روی کارتن نمکشیدهای نشسته است با احتیاط چالههای آب پیادهرو را رد کرده باشید؛ شاید تا به حال مسیر امیرآباد به انقلاب را با گفتوگو با راننده تاکسی در مورد مسائل کشور طی کرده باشید؛ اما شاید هم هیچ یک از این اتفاقات برایتان نیفتاده باشد ولی حتماً در کتابها و در صحبت با دوستانتان در مورد «مردم» شنیدهاید و خواندهاید. دیدن و شنیدن در مورد مردم شهر، اتفاقیست که برای هر کسی میافتد ولی چه کماند کسانی که مردم را بفهمند...
خیلی از ما نخبگان (!) حرف از مردم میزنیم و برای مردم کار میکنیم، وکیل مدافع آنها میشویم و میخواهیم به مردم خدمت کنیم؛ اما شاید حتی یک بار هم از نزدیک با مردم حرف نزده ایم، یا اگر هم زده باشیم ولی صحبتهایشان را نشنیده ایم و از آن بدتر، شاید نخواستهایم بشنویم. چقدر از ما دغدغۀ واقعی مردم را میدانیم؟ چقدر آنها را درک میکنیم؟ چطور کسی که حتی یک بار پای حرف کارگران، کشاورزان، مغازهداران، پستچیها، تعمیرکارها، نجارها، کفاشها، دستفروشها، زبالهجمعکنها و بسیاری دیگر ننشسته باشد، میتواند برای آنها کاری انجام دهد؟! آیا این كارها را نمیتوان «تخیّل» خواند؟ تخیلی از خواستههای مردم و تخیلی از برآورده کردن خواستههای آنها!
این خلأ بدون رفتن در کنار عامۀ مردم پر نخواهد شد. این تخیل بدون شنیدن حرفها و درد و رنج آنها واقعی نخواهد شد. اگر این اتفاق نیفتد، آن وقت از مسائلی دم خواهیم زد که خودمان دوست داریم، نه مردم؛ برای مسائلی سینه چاک خواهیم کرد که اصلا برای مردم دغدغه نشدهاست هر چند به نظرمان درست و بهجا باشد.
وقتی صحبت از جمهوری آن هم از نوع اسلامی میکنیم، دیگر صحبتهای مردم جایش فقط در خانه يا پیش همکاران و دوستان نیست، بلکه باید در خیابان، پای تریبون، بلند و رسا در تخاطب با مسئولین باشد. در «جمهوری اسلامی» صدای جمهور(مردم) مقدس است و هر کس که برای جمهوری اسلامی تلاش میکند باید با گوشجان این صداها و فریادها را بشنود.
«صدای جمهور» نام برنامهای است که در چند ماه گذشته چندین بار در همین خیابانهای شلوغ تهران و برخی استان های دیگر اجرا شد. جمعی از دانشجویان با گذاشتن تریبون در مکانهای شلوغ شهر صدای این مردم را بلند کردند تا شنیده شود، تا شاید به گوش آنان که باید برسد -و نمیدانیم چرا نمیرسد-؛ آنها حلقۀ واسطی شدند برای طنین انداختن صدای اعتراض یک جوان از بیکاری، براي بلند شدن صدای نارضایتی و شکاف طبقاتی با مسئولین، برای شنیدهشدن فریادهای خاموش یک کارگر بازنشسته از بیعدالتی و تبعیض، برای دیده شدن چهرۀ خستۀ پیرمردی از فاصلۀ طبقاتي، برای گلایۀ جوانی که اهدافش تبدیل به آرزویی بیش نشدند، برای صدای قسم خوردن مردی رنجکشیده، برای دیدهشدن مردم گلهمند اما امیدوار، صدای خواهشهای سربازی برای تکرارنشدن مسائل گذشته به دست خود مردم، صدای خانمي که معتقد بود با درست شدن شرایط، دین و ایمان به مردم برمیگردد و کیست که از فساد و بیاخلاقی در جامعه راضی باشد و هزاران درد درگلوماندۀ دیگر.
هر کس در پای این تریبونها مدتی میایستاد و صحبتهای مردم را میشنید، فارغ از اینکه موافق با حکومت صحبت میکردند یا مخالف، متوجه چیزی بسیار ارزشمند میشد، آن هم دغدغه و علاقۀ مردم به کشورشان بود که باعث میشد در اوج گلایهها بگویند اگر جنگ شود، ما حتماً به جنگ خواهيم رفت، باعث ميشد کسی که میگفت از این کشور باید رفت، لحنش با ناراحتی و گلهمندی فراوان همراه باشد، کسی که نظام را قبول نداشت میگفت ما امیدمان به شما دانشجویان و جوانهاست که کاری بکنید و مواردی ديگر که در عین ناراحتی میتوانستی عشق و علاقه به كشور را نیز در آن ببيني. اينها برای هر فردی غرورآفرين است، غرور از وجود چنین مردم شریفی، که به قول یکی از دوستان، شايد مسئولین بارها مسئولین داشتند این کشور و این انقلاب را زمین ميزدند ولی همین مردم نگذاشتند.
ای کاش میشد تمام مسئولین، نخبگان، تصمیمگیران و تصمیمسازان کشور را پای این تریبونها آورد تا فقط بدون هیچ صحبتی حرفهای مردم را بشنوند و بدانند که آناناند که از برای مردم در این جایگاه قرار دارند و آنچه بيش از هر چيز ارزش شنيدهشدن دارد، اين صحبتهاست و به گفتۀ سعدي «پادشه، پاسبان درویش است / گرچه رامش به فر دولت اوست».
\سها شعباني - کارشناسی معماری