شیخ شورا

سیده زهرا سعادت

آیت الله احمد جنتی از شروع انقلاب اسلامی ایران در سال ۵۷ بعنوان یکی از چهره‌های سیاسی حکومت جمهوری اسلامی شناخته می‌شود. اگرچه مسئولیت‌های سیاسی آیت‌الله جنتی، عضویت و ریاست در مجلس خبرگان رهبری، عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام، عضویت در شورای عالی انقلاب فرهنگی، عضویت در ستاد امر به معروف و نهی از منکر، عضویت در شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی و ... را شامل می شود اما آنچه او را بعنوان یک شخصیت سیاسی تاثیر گذار در جمهوری اسلامی شاخص کرده است، دبیری شورای نگهبان است. احمد جنتی از سال 1359 و شروع به کار شورای نگهبان از طرف امام خمینی(ره) بعنوان یکی از فقهای این شورا منصوب شد و از سال 1371 تا کنون سمت دبیری این شورا را یدک می‌کشد.
یکی از فرزندان او به نام حسین، پس از اعلام حمله‌های مسلحانه سازمان مجاهدین خلق علیه جمهوری اسلام به حمایت از این سازمان پرداخت و نهایتاً در سال 1361 و پس از حمله‌ی سپاه پاسداران به گروهک منافقین کشته شد. فرزند دیگر او علی نیز، علیرغم داشتن مسئولیت‌های متعدد در نظام جمهوری اسلامی که آخرین آنها وزیر فرهنگ و ارشاد دولت روحانی بود، بعنوان یکی از منتقدین جدی خط مشی سیاسی پدر شناخته می‌شود.
عده‌ای احمد جنتی را فردی نزدیک به جریانات اصولگرایی می‌دانند اما به نظر می‌آید که آیت‌الله جنتی را می‌توان مصداق فردی مستقل از جریانات و احزاب سیاسی کشور دانست. او هیچ‌گاه در انتخابات‌های خبرگان وارد لیست‌های احزاب چپ و راست کشور نشده است.
در سالیان اخیر انتقادات به شخص آیت‌الله جنتی و جایگاه شورای نگهبان شدت گرفته است که به نظر نگارنده این انتقادات از دو منظر قابل بررسی می‌باشد. اول آنکه اگر جایگاه شورای نگهبان را بعنوان یکی از ارکان نظام جمهوری اسلامی طبق قانون اساسی بپذیریم، می‌توان گفت آیت‌الله جنتی در رأس این شورا هیچگاه از قانون و اصول عدول نکرده و یا حداقل به ندرت مواردی را می‌توان نام برد.
منظر دوم نیز به عدم وابستگی او به جریانات سیاسی باز می‌گردد. وقتی فردی در جایگاه سیاسی احمد جنتی به هیچ یک از دو جناح مطرح سیاسی کشور باج ندهد و افراد وابسته به هر دو جناح و همچنین تصمیمات اتخاذ شده از سوی مجالس وابسته به اصول گرایان و اصلاح طلبان از نظارت دقیق شورای نگهبان در امان نباشند، این حجم از انتقادات و هجمه‌های همه جانبه به شخص و جایگاه جنتی نیز تعجب آور نمی‌باشد.
در نهایت باید بیان داشت که علی‌رغم انتقادات وارده از سوی جریانات مختلف که گاهاً جای تأمل نیز دارد، کارنامۀ آیت‌الله جنتی به عنوان دبیرِ چندین سالۀ شورای نگهبان، کارنامه‌ای قابل دفاع می‌باشد که بررسی تفصیلی آن نیاز به مجالی دیگر دارد.