
از نشریه سپیدار شماره۱۶۷:
در جريان انقلاب اسلامي ايران ، با نگاه به تاريخ ميتوان اين موضوع را به خوبي دريافت که جنبش دانشجويي آغازکننده و سردمدار مبارزه با رژيم شاهنشاهي بوده است. از سال 1332 که مبارزات را آغاز کرد و در دههي چهل به اوج خود رساند تا دههي پنجاه که دانشجويان و روحانيت با يکديگر هممسير شدند وباحضوردرخيابانها وشعار دادن مردم را به خوبي با خود همراه کردند. از اين رو پس از پيروزي انقلاب اسلامي همواره نگاه جامعه و اقشار مردم نسبت به قشر دانشجو بسيار کليدي و تعيينکننده بود. اما در سالهاي اخير به مرور ما شاهد اين مسئله هستيم که قشر دانشجو و جنبش دانشجويي ديگر همانند گذشته نقش کليدي در تصميمگيريها ايفا نميکند و تا حدودي ارتباطش با اقشار مختلف مردم ضعيف شدهاست. در تصميمگيريها و مسائل مختلف کشوري هم جنبش دانشجويي کنشگري فعال کمتري داشته است. براي مثال اين موضوع که مردم درگير نتيجهي انتخابات آمريکا باشند و مسائل داخليشان را به اين موضوع پيوند بزنند حاصل تاثيرگذاري سياستمداران منفعتطلب در نگاه مردم نسبت به اولويتهايشان است و جنبش دانشجويي نتوانسته نقش فعالي در تغيير اولويتها ايفا کند. در انتخابات رياست جمهوري سال 88 در ايران يکي از کانديدها ادعاي تقلب در انتخابات کرد و مدعي شد که او پيروز انتخابات است؛ دولت امريکا از ادعاي ميرحسين موسوي حمايت کرده و اعتراضات و آشوبهاي رخداده در خيابانها را به مردم نسبت داد و به بهانهي عدم وجود دموکراسي در ايران تحريمهاي بسيار شديدي را عليه ايران اعمال کرد. اگرچه که آشوبها در داخل سرکوب شد و با برهمزنندگان امنيت و آرامش مردم برخورد شد و در حقيقت مردم در مقابل اين اعتراضات ايستادگي کردند اما جنبش دانشجويي بايد در زمينهي بين المللي و با دخالتهاي بيجاي آمريکا در مسائل داخلي کشور ما مخالفت کرده و از وزير امور خارجه مطالبه ميکرد تا نسبت به اعمال تحريمها به سازمان ملل شکايت کند و اجازه ندهد که ادعاي آمريکا مبني بر عدم وجود دموکراسي در ايران مطرح و تاييد شود. مشابه اتفاق رخداده در ايران در انتخابات رياست جمهوري ونزوئلا در سال 2019 مطرح شد و مادرو رئيس جمهور منتخب مردم در ونزوئلا شد اما ادعاي تقلب و تخلف مادرو توسط گوايدو مطرح شد و وي خود را رئيسجمهور موقت خواند، آمريکا اقدام کرد به حمايت از گوايدو و ونزوئلا را به ضعف دموکراسي محکوم کرد. و تحريمهايي را عليه اين کشور اعمال کرد. اين در حاليست که چند روز قبل سازمان ملل نيز بهطور رسمي اعلام کرد که گوايدو را بهعنوان رئيسجمهور ونزوئلا بهرسميت نشناخته و مادرو را بهعنوان رئيسجمهور ونزوئلا اعلامکردهاست. جنبش دانشجويي به عنوان قشر نخبگاني جامعه ميتوانست پيشتر از اينها در اين موضوع نقش پررنگي ايفا کند و در اين خصوص از وزير امور خارجه به جد مطالباتي را پيگيري کند که از رئيس جمهوري قانوني ونزوئلا حمايت کند و به سازمان ملل شکايت کند که امريکا در مسائل داخلي يک کشور درحال مداخله است و در ميان اذهان عمومي اين مسئله را به خوبي جا بيندازد که بيان تقلب در انتخابات و عدم وجود دموکراسي در کشور حقهٔ هميشگي آمريکا براي ضربهزدن به دشمنانش است. اينک ميبينيم خود کشور آمريکا در انتخابات رياست جمهوري سال 2020 درگير همين اوضاع نابسامان و کشمکشهاي داخلي شده و دونالد ترامپ رئيسجمهور آمريکا ادعاي تقلب در انتخابات را مطرح کرده و مدعيست که آراي او دور ريخته شده و شمارش نشدهاست. جنبش دانشجويي ميتواند از اين اتفاق براي مردمي که به شدت درگير انتخابات آمريکا بوده و مسائل داخليشان را به نتيجهي انتخابات گره زدهبودند استفادهکرده و معني دموکراسي آمريکايي را براي مردم جا بياندازد و اين سوال را در ذهن مردم ايجاد کند که کشوري که در برگزاري انتخاباتش ابهامات بسياري وجود دارد چگونه خود را داعيه دار دموکراسي ميداند و مارا محکوم به عدم وجود دموکراسي در ساختارهاي حکومتي مي کند. امريکاييها که مدتها از لفظ دموکراسي براي زمينزدن کشورها و اعمال تحريم عليه آنها استفاده ميکردند، چهرهي واقعي خود را به نمايش گذاشتند و اکنون بهترين فرصت است تا جنبش دانشجويي از مقامات کشور مطالبه کند تا اين موضوع را در سازمان ملل مطرح کند و خواهان محکوم کردن آمريکا نسبت به عدم وجود دموکراسي در آن کشور باشد.
جنبش دانشجويي ميتواند نزديک ترين رابط ميان مردم وحاکميت باشد واز مسائل مردم آگاهي کامل داشته باشد و نقص ها وکمبودهاي اقشار مختلف مردم رااز مسئولين مطالبه کند. اما آنچه مطرح است اين است که جنبش دانشجويي در اجتماع مردم نسبت به مسائل مهم کشوري ضعيف عمل کرده است. در عصر حاضر و با توجه به نقش فعال فضاي مجازي در نگاه مردم و تعيين اولويتهاشان نسبت به مسائل روز دنيا، جنبش دانشجويي نتوانسته است از اين ابزار به نفع خود آن طور که بايد و شايد استفاده کند و همواره شاهد اين موضوع هستيم که مسائلي در فضاي مجازي به دغدغهي مردم تبديل ميشود که درصد اهميتشان بسيار پايين بوده است اما جنبش دانشجويي در تغيير دغدغهها و مسائل مردم نقشي چندان موثر ايفا نميکند و در حال تبديل شدن به يک طبقهٔ مجزا از مردم جامعه است که حتي در بعضي مواقع هم از سطح دغدغهها و مسائل مهم مردم اطلاعي ندارد بايد به اين نکته توجه داشت که قشر دانشجو زماني ميتواند در حل مسائل مردم و کشور اقدامات موثري انجام دهد که فاصلهاش را با اقشار مختلف مردم قطع نکند و خود را جدا يا بالاتر از اين اقشار نداند.
اين سخن از شهيدبهشتي که دانشجو موذن جامعه است واگر خواببماند، نماز امت قضا ميشود، ما را به تاملي دوباره در خصوص نقش خود فراميخواند. بهراستي قشر دانشجو در حال حاضر تا چه اندازه مصداق اين جمله است و تا چه حد موضعگيريها وتصميمگيريهايش خطمشي مردم را تعيين ميکند، اگر اقشار مختلف مردم به قشر دانشجو همانند گذشته اتکا و رجوع نميکنند ازضعف جنبش دانشجويي است که نتواستهاست نقش کليدي خود را در جامعه ايفا کند./ زهرا طیبی