بررسی و آسیبشناسی پدیدۀ سربازی
جمهوری اسلامی را از هر طرف که بنگری چیزی جز به محاق رفتن جمهوریتش نمیبینی؛ مردمی که قرار بود تصویر مجسم آیهی «ان تقوموا لله مثنا و فرادی» باشند و ارادهی آنها نیروی محرکه قیام به سوی خدا باشد، اکنون اصلا بستری برای بروز این اراده نمیبینند. جمهوریتی که خلاصه میشود در ۴ سال یکبار شرکت کردن در انتخاباتهایی که حال بعضی از شرکت در همان هم ناامید شدهاند.
نگاه کلان به جمهوری اسلامی و شرایط فعلی واضحا تایید میکند که به تدریج نقش مردم در تصمیمگیریها و تحولات اصلی کشور از بین رفته و بیتفاوتی و انفعال سایهی سنگین بر تعاملات مردم و حاکمیت انداخته است. شاید بتوان پایان این انفعال و شروع پویایی را مسئلهی اعتراضات مردمی دانست؛ مسئلهای که تاکنون از سمت مسئولین به رسمیت شناخته نشده است و فهم اینکه راه اصلاحِ از درون توسط همین اعتراضات رقم میخورد اساسا وجود ندارد. گویی دیدگاه مسئولین به مقولهی اعتراضات، صرفا اغتشاشاتی است که امنیت ملی را خدشهدار کرده و تمام همتش باید صرف خاموش کردن آن باشد و دوباره این سناریو تکرار میشود که ملتِ با بصیرت در صحنه حاضر میشوند و آتش خشم اغتشاشگران راخاموش میکنند و حماسه میآفریند.
مصداق بارزی از نادیده گرفته شدن حق مردم و بیاثر شدن ارادهی آنان در تصمیمگیریها بدون شک مسئلهی سربازی است. مسئلهای که حداقل ۱۵ میلیون از جمعیت کشور درگیر آن هستند و عملا سرنوشتشان به آن گره خورده است. در همین راستا رفتاری که ستاد کل نیروهای مسلح با اعتراضات پیرامون سربازی اجباری میکند، تفاوتی ماهوی با رفتار دولت و حاکمیت در آبان ۹۸ ندارد و فقط در قالب و شدت است که در این دو رفتار تفاوت مشاهده میشود.
قطعا تغییر رویکرد ستاد کل در پرداخت به مسئلهی سربازی نقطهی آغاز اصلاح است؛ نقطهی آغازی که خیلی دور به نظر میرسد. تا وقتی که رویکرد مواجههی با اعتراضات و انتقادات از سمت مراجع ذیربط کاملا دستوری، بالا به پایین، مقدسمآبانه و نظامیمسلک است، امیدی به بهبود کلان و تحولی بزرگ در این حوزه نیست.
نگاهی که تمام مسائل حوزهی سربازی را به امنیت گره میزند و تعریفش از امنیت هم بسیار ناقص و تکبعدی است، قطعا توانایی اصلاح و تغییر را ندارد. درک ما از مسئله این است که امنيت، برآيند تعامل و مشارکت همگانی کنشگران اجتماعی و در نتيجه يک توليد اجتماعی است که با ميزان احساس مسئوليت و مشارکت عمومی ارتباط نزديکی دارد. به اين معنا امنيت مقولهای است که از طريق مردم و برای مردم ايجاد میشود. در نتیجهی چنین فهمی است که گفتگو پیرامون سربازی و امنیت دیگر تابوی عجیب و غریبی نیست و حضور مسئولین نیروهای مسلح در دانشگاهها امری غیرعادی تلقی نمیشود.
حضوری که امیدواریم هر چه زودتر رقم بخورد...
مهدی بهمنآبادی - کارشناسی مکانیک