شناخت هر جایگاه و کیفیت ارتباطات موضوعات با یکدیگر قطعا نیازمند شناختی حداقلی از تحولات تاریخی و تطورات آن موضوع میباشد، من باب همین است که برای بازخوانی دقیق جایگاه دانشجو و همچنین ارتباط آن با دیگر نهادهای اجتماعی در این موقف کشور نیاز است کمی به عقب برگردیم و ابعاد جامعهشناختی دولت و ملت را بررسی کنیم.از طرفی هم وارد کردن همه مولفههای تاریخی-سیاسی و بررسی جزئی هر موقف کاری سخت و البته وقت گیر است، فلذا جبرا بیشتر سعی داریم به نقش انقلاب اسلامی سال 57 به مثابه مهمترین رخداد سیاسی ایران معاصر و پیامدهای آن صحبت کنیم. انقلاب اسلامی که داعیه دار نظم نوینی در حکمرانی مبتنی بر نظریه ولایت فقیه – مردم سالاری دینی میباشد و عمدتا درگیر دو روایت در دل خود میباشد ، روایتی که مدعی ادامه دار بودن انقلاب و در نتیجه پیامدی در عنوان تمدن نوین اسلامی میباشد و دیگر روایتی که انقلاب را نقطهی پایان شاهنشاهی و شروع جمهوری اسلامی برای ادامه دادن میداند و اساسا پیامدی چندان فراتر از دولت مدرن ترکیب شده از اندیشمندان پستمدرن اسلامی برای خود قائل نیست. در نظر روایت اول ما عمدتا در اسلامی سازی به همان قرائت اسلام حداکثری عقب ماندگی داریم و در قرائت دوم ما شکل گیری نهادهای حاکمیت و دولت قانون عمده عقبماندگی ماست.
هر دو این قرائتهای و احیانا قرائتهای دیگری که میتوان آنها را اعتبارا و یا اصالتا تقسیم بندی کرد همگی بر این واقف هستند که در این گذارهای سیاسی و دیالکتیک بین اندیشههای مختلف برای شکل گیری هنر حکمرانی اولین و بدیهیترین کاری که نظام مستفر مستلزم به پایبندیست انجام حداقل وظایف خود در برابر مردم است که بخشی از آنها را میتوان در اصول موضوعه سیاستگذاری یافت. به زبان ساده قرار نیست مردم در این بین به جای مواجه با جریان سیاسی پویا دائما درگیر ناکارآمدی و مناقشات یک سوی باشند، ناکارآمدی که مردم را ناراضی و احیانا غیرصبور کرده و به درگیری کامل جریانهای فکری داخل با مسائلی که با حل معضلات مردم فاصله دارد ختم میشود که خود از علل اصلی ایحاد شکاف بین حاکمیت و مردم میباشد و راهی جز پناه بردن به خارج برای تغییر وضع موجود باقی نمیگذارد. مخصوصا اگر این مردم نیم نگاهی به آرمانها و شعارهای اصیل انقلاب اسلامی هم داشته باشند. آنوقت است که راویان روایت اول سعی میکنند تا حد ممکن برای حفظ همان انقلاب که تمامیت ایده آنها برای اجرای اسلام را تشکیل میدهد، تا حد ممکن دست به تغییر آرمانها زده و یا آنها را سوبژکتیوه کنند. بالطبع جریان دوم هم یا درگیر دعوایی انتزاعی شده یا فرصتی برای تقابل با این جریان برای ساخت ایدئولوژی خود میشود. و اساسا اینجاست که نیاز به جریانی آزاده، فهیم و جهت ساز برای رساندن داد مردم در جهت تنظیمگری روابط و برقراری تعادل بین دولت و ملت عمیقا احساس میشود. جریانی که توامان دغدغه اجتماعی، سواد و امکان تحول را هم دارد، تحولی که جز با به رسمیت شناختن تکثرهای سیاسی-اجتماعی و ایجاد وحدت نسبی برای جلوگیری بیش از حد درگیر بودن نظام حکمرانی با چالشهای نظری بنیادین و حذف مردم از قوه عاقل سیاست گذاری محقق نخواهد شد. و خروجی این فرم از ارتباط هم قطعا چیزی جز یک تصمیم عاقلانه و آگاهانه برای کشور نیست، تصمیمی که دیگر قرار نسیت معطوف به یک نفر باشد تا کسی زیر بار مسئولیت آن نرود.
حال آنکه واضحا در این روزهای دانشگاه حتی با فرض حضور فیزیکی دانشجویان، چنین چیزی مشاهده نمیکنیم، دانشجویانی برخواسته از طبقههای اجتماعی خاص و یکدست که دغدغههای اجتماعی خود را فرو خفته و اساسا برای خیلی از آنها، جامعه را محلی برای تعالی بخشیدن یک سوی خود میبینند. عمدتا رقبتی برای تحرک و ایجاد تحول ندارند و گه گاه با انواعی از بهانهها سعی در عوض کردن نوع مسئله دارند، و خب طبیعتا اینجاست که ایجاد دیالوگ صریح و به دور از محیطهای آکواریومی و رسانه زده احساس شده و در یک کلمه اینجاست که دانشجو در معنی اصیل خود تازه تحقق پیدا میکند، رسالتی نه از جنس صرفا شنیدن، بلکه از جنس یکی شدن و ایجاد وحدت.
علیرضا غفاریان - کارشناسی اقتصاد