
«بگذاريد با صراحت سياست اسرائيل را بيان کنم. اگر کسي در صدد پيشبرد حملههاي تروريستي باشد يا به آن متوسل شده باشد، بايد از بين برود. اين سياست، کارا، دقيق و عادلانه است.»
اظهارات فوق از سوي افرايم اسنيه جانشين وزير اسبق دفاع رژيم صهيونيستي ايراد گشته است و به روشني راهکار و سياست اسرائيل را با عبارت مزورانة «حملة تروريستي» در قبال کشورهاي منطقه نشان ميدهد. سياست حذف فيزيکي و ترور که خود اسرائيليها آن را پيشگيري هدفمند(pinpointed prevention) مينامند، در طول ساليان اخير، به کرات در کشورهاي مختلف اعمال گشته است. بايد گفت ايران در اين مسير تنها قرباني اين مسير نبوده و کشورهاي ديگر منطقه نيز از اين سياست ددمنشانة اسرائيل ضربه خوردهاند.
علت اتخاذ رفتار ترور در اسرائيل
بايد ديد ترور در ديد موسسين و کارگزاران امنيتي اسرائيل از چه جايگاهي برخوردار است که کوچکترين تلاشهايي که در راستاي نزديکي به دانش هستهاي در کشورهاي مختلف صورت ميگيرد، با اين رفتار روبرو ميشود. هر کشوري که تلاشي براي بازيافتن استقلال داخلي و حاکميت ملي خود داشته باشد و از طرفي رژيم صهيونيستي را به رسميت نشناسد، و بخواهد به دانشهاي هستهاي نيز دست پيدا کند، آشکارا در تيررس هدفهاي تروريستي اسرائيل قرار ميگيرد.
اما استراتژي فوق تنها محدود به پيشرفتهاي هستهاي و اتمي کشورهاي منطقه نبوده و به کرات عليه بزرگان و سردمداران رهبرهاي جنبشهاي مختلف فلسطيني و لبناني، از شيخ احمد ياسين و فتحي شقاقي و عبدالعزيز رنتيسي گرفته تا عماد مغنيه و سيد عباس موسوي، اعمال گشته است. اعمال رويکرد فوق، ريشه در ترس تاريخي اين جبهه دارد و ترس از اين امر که هر تلاشي در راستاي دستيابي به تسليحات هستهاي، از سوي هر کشوري، ميتواند اساس اين دمل بدخيم را تهديد کند، رژيم صهيونيستي را به سوي اتخاذ رويکرد فوق هدايت ميکند. اساس اين نظام آپارتايدي و غيرانساني و غيرموجه به قدري سست است که هر حرکتي از کشورهاي مختلف را براي از بين بردن خود تفسير ميکند و اين چنين به رويارويي با آن ميپردازد. از طرفي، کشوري چنين راهبردي را براي خود تعيين کرده است که در سال گذشته، تعداد بمبهاي اتمي خود را به عدد 90 رساند!
حذف مهرههاي کليدي هستهاي
با اين حال با حذف مهرههاي کليدي هستهاي کشورهاي مختلف، تلاش هر يک از کشورهاي منطقه که جبههگيريهاي مشخص عليه دولت اسرائيل داشتهاند، پيشبرد دانش هستهاي کشورها را با دشواري روبرو کرده است.
مرگ مشکوک سميرا موسي دانشمند هستهاي مصري در آمريکا نخستين حرکت اسرائيل در برخورد با حرکتهاي هستهاي منطقه بود و اين سياست با ترور سمير نجيب ديگر دانشمند هستهاي مصري ادامه يافت. اما گفتني است سياست فوق تنها محدود به کشور مصر نبوده و در لبنان، سوريه، عراق، عربستان و در ساليان اخير در ايران ادامه پيدا کرده است. رمال حسن رمال از دانشمندان هستهاي لبنان بود که در سال 1991 ترور شد؛ عادل الشويخ دانشمند عربستاني فيزيک هستهاي و کارشناس مطالعات مربوط به نور بود که در شرايط مبهمي در سال 1993 در ترکيه جان خود را از دست داد؛ در عراق، به گزارش روزنامة عراقي البينة الجديدة اعلام شد که بر اساس گزارشي که وزارت خارجه آمريکا آماده کرده و آن را در دوران رياست جمهوري جرج بوش رئيس جمهور سابق اين کشور به وي داده است، در زمان انتشار اين گزارش بيش از 350 دانشمند هستهاي عراق و بيش از 200 استاد دانشگاه در تمامي حوزه ها از سوي موساد هدف ترور قرا گرفته و جان خود را از دست داده اند؛ در سوريه نيز سال 2008 سرتيپ محمد سليمان، يکي از بارزترين چهرههاي نظامي و امنيتي سوريه را که مسئول ادارة پروژة اتمي سوريه در ديرالزور بود، ترور شد؛ در ايران هم که اين ترورها از اواخر دهة 80 آغاز شد و تا ترور شهيد فخريزاده ادامه پيدا کرده است.
عکسالعمل در برابر ترور
با اين حال بايستي به اين انديشيد که راهبرد ما در مسألة يادشده چيست. در برابر رفتاري که در سطرهاي بالا توصيف شد که تا چه اندازه به مفهوم ترس از فروپاشي گره خورده است و چنين بازتابهايي دارد بايستي چه واکنشي داشت. به نظر ميرسد بايد رفتاري را که ترس از آن، باعث ترور دانشمندان هستهاي است، به گونهاي تغيير داد که هزينة مقابله با آن، به سهولت ترور نباشد.
اگر رفتاري که در برابر ترور اتخاذ ميشود، به عنوان مثال هدف قرار دادن يک پايگاه نظامي اسرائيل در منطقه باشد، ديگر پاسخ اين واکنش را نميتوان با ترور داد؛ بلکه بايستي دست به اقدامي زد که همسنگ هدف قرار دادن يک پايگاه نظامي باشد. عکسالعمل به هدف قرار دادن پايگاه نظامي نيز از سوي اسرائيل به دو دليل عملي نخواهد بود؛ يک اين که نهادهاي بينالمللي، براي اين که مسأله ديگر ترور يک نفر! نيست و بلکه جرقة جنگ زده شده است، وارد عمل خواهند شد و به اسرائيل اجازة واکنش نخواهند داد. در حالي که اقدام ايران را به دليل اصل عمل متقابل نميتوانند محکوم کنند. ثانيا اسرائيل اين حساب سرانگشتي را با خود خواهد داشت که اگر هزينة ترور، مثلا حمله به يک پايگاه نظامي است، عکسالعمل به صورت حملة مشابه به پايگاههاي نظامي ايران، قطعا مهيبتر خواهد بود و بدين ترتيب، بازدارندگياي ايجاد خواهد شد که قطعا در برابر انفعال به وقوع نميپيوست./ محمدحسن احمدی