طاها عطایی – کارشناسی فیزیک | «آیا خشمگینی؟ بنویس! من عربم، من نامی بدون لقبم، صبورم در کشوری که تمام ساکنانش با جوشش خشم زندهاند، ریشههایم... قبل از تولد زمان پا گرفتهاند و قبل از شکوفایی روزگاران، قبل از سرو و زیتون و قبل از رشد شاخهها»
بخشی از شعر «من عربم» از محمود درویش
- خون به حماسه گرایید و حماسه ریشۀ ظالم را خشکاند، حالا نسیمی برای واژگونی ظالم کافیست، نسیمی که از جنوب میوزد.
این سیاهه تحلیلی بر وضعیت فعلی سرزمینهای اشغالی است، آنچه ما را در این بررسی و توضیح شرایط یاری میکند، مطالعۀ مسیری است که این سرزمین طی یک سدۀ اخیر پیموده است. لذا ابتدائا سعی میشود بصورتی توصیفی و کلی روایتی از این تاریخ داشتهباشیم.
- موقعیت اول
حدودا صد و ده سال قبل در میانۀ جنگ جهانی اول، صهیونیسم در حال ریشه دواندن سیاسی و ترویج فکری بین یهودیان در جهان بود، انگلیس و متفقین برای امکان ادامۀ جنگ و پیروزی در آن به سرمایه احتیاج داشتند و برای تامین این سرمایه کسی مناسبتر از یهودیان که همواره به ثروتاندوزی شهرت داشتند، نبود. این شد که طی رفتوبرگشتهایی قراری بین مجمع صهیونیسم و دولت انگلیس شکل گرفت که ماحصل آن در بیانیۀ بالفور نمایان شد. پس از فروپاشی امپراطوری عثمانی متفقین سرزمینهای اعراب را بین خود تقسیم نمودند و بریتانیا، قیومیت فلسطین را بر عهده گرفت. تا آن زمان در سرزمین زیتون ترکیب جمعیتی بگونهای نبود که یهودیان حتی اقلیت بزرگی به حساب بیایند. اما به مرور طی روندهایی دولت بریتانیا مقدمات مهاجرت یهودیان به فلسطین را فراهم نمود -که مبارزات عزالدین قسام در این دوره شکل گرفت-، به کمک خود یهودیان بخشی از زمینهای فلسطین که کمتر از ۷ درصد کل مساحت آن بود را خرید، تا اینکه ننگینترین رایگیری سازمان ملل رقم خورد.
پس از اعلام تشکیل کشور یهودی بهنام اسرائیل در سال ۱۹۴۸ توسط بنگورین، اعراب به جنگ با صهیونیستها برخاستند. ماحصل این جنگ در نهایت سرگردانی و مهاجرت اجباری هفتصدهزار نفر از مردم فلسطین شد.
شکست اعراب از اسرائیل شروع شده بود و این تاریخ جدید حالا رنگی از پیروزی نداشت. در ۱۹۶۷ جمال عبدالناصر در مصر با روحیۀ استقلال و مبارزهی با اسرائیل، ۱۹۷۳ در یوم کیپور مصر و سوریه، تلاش جنبش فتح و مبارزات یاسر عرفات، همگی تلاشهایی برای عقب راندن رژیم صهیونیستی بود اما هر یک بگونهای منکوب شد. این شد که اعتماد به نفس ملتها و بخصوص اعراب در مقابل دشمن صهیونیستی از بین رفت. دیگر عزت نفس و رمقی برای مصر و اردن نمانده بود پس به مرور به سازش با دشمن گرویدند. جنبش فتح به رهبری عرفات هم که ظاهرا از مبارزه خسته شدهاست، به آمریکا پناه برد و در تاریخ نام او هم بعنوان سازشگری پشیمان ثبت شد.
- موقعیت دوم
حوالی سال ۲۰۱۱ بود که موجی از بیداری اسلامی -بهار عربی- در کشورهای عربی شکل گرفت؛ به هدف اینکه دیکتاتوری و ظلم حکام این کشورها سرنگون شود، الگوی انقلاب اسلامی ایران و آرمان فلسطین برای این مردم از محرکهای اصلی در این مسیر بود، اما با طراحی سرویسهای اطلاعاتی غربی و بدلیل نداشتن رهبر مطلوب، غالب این جنبشهای مردمی از مسیر خود منحرف شدند یا بدست فراموشی سپرده شدند. داعش در عراق و سوریه، در مصر خیانت مرسی به آرمان انقلابیون، انحراف تبلیغاتی در اردن، در لیبی سازش قذافی و در عربستان و دیگر کشورها، همهی این حرکتهای مردمی به سرخوردگی ملتها منجر شد. این سرخوردگیها و انحرافات اعتماد به نفس ملی را درون ملتهای عرب از بین برد و در نتیجهی این خفت دیگر عربی برای مبارزه سلاح بدست نمیگرفت و نیز در قبال حکام سازشگر با اسرائیل حساسیت خود را از دست دادند. اعراب از این ذلت هنوز کمر راست نکردهاند و همچنان هم فاقد هر گونه دیدگاه مبارزاتی علیه اسرائیل هستند، کافیست همین الان به نقشآفرینی مصر در امداد رسانی به غزه توجه کنید تا بدانید خودفروختگی و خفت حکام مصر در قبال آمریکا و صهیونیستها چقدر است که حتی گذرگاه رفح را بدون اجازهی آنها برای ارسال کمکهای انسانی، نمیگشاید.
- حالا محمود درویش باید از چه چیز عرب بگوید، سرودش خشکید و اعراب بر خون چشم پوشیدند.-
- همچنان موقعیت اول
عرفات به اوج محبوبیت رسیدهبود اما در این اثنا بویی از سازش عرفات در فلسطین میپیچید. اکنون باید جنبشهایی شکل میگرفت که ایدهی اصلی آنها نه سازش و صلح که مبارزهی دائمی برای احقاق حقوق ملت فلسطین است، بر خلاف فتح که از ایدهی اولیهی خود مبنی بر مبارزه عقبنشینی کرده بود. عرفات در نهایت تشکیلات خودگردان فلسطین را با توافق با اسحاق رابین و بیل کلینتون در اسلو تاسیس کرد که میتوان آنرا امتداد جنبش فتح دانست، در حال حاضر هم محمود عباس -معاون عرفات- رئیس این تشکیلات است که بنظر لازم به توضیح بیشتری در مورد وادادگی او نیست.
آن طرف صحنه اما جنبش جهاد اسلامی به رهبری فتحی شقاقی و جنبش حماس به رهبری احمد یاسین تاسیس شدند. با گذشت زمان و درگیریها و انتفاضههایی که شکل گرفت طی تحولاتی، تشکیلات خودگردان مسئولیت ادارهی کرانهی باختری را بر عهده گرفت و حماس اداره کنندهی غزه شد.
تفاوت این دو دیدگاه و جنبش هماکنون نیز در نبرد فعلی مشهود است، رویکرد محمود عباس در کرانه سرکوب مردمی است که برای مظلومیت هموطنانشان بپاخاستهاند و آن طرف حماس در حال نبرد مستقیم با چهارمین ارتش قدرتمند جهان است، تاسف آنجاست که حتی عرفات اواخر عمر متوجه ضرورت مبارزه شد اما محمود عباس همچنان با این همه پیمانشکنی و مظلومکشی رژیم غاصب، نمایندگی اسرائیل را بجای احقاق حقوق ملت فلسطین بر عهده دارد. و جای تاسف بیشتر اینکه طی سالیان مردم در کرانهی باختری امکان و روحیه ظلمستیزی را در خود بواسطهی سازشهای تشکیلات خودگردان و ذلتهایی که کشیدند و همچنین محاصرهی همهجانبه از سمت اردن و رژیم غاصب، از دست دادهاند تا وقتی که؛
- «لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ» این دیدگاه قرآن و راهبردیترین نگرش رهبران انقلاب به مسئلهی فلسطین و هر مسئلهای در قلب اسلام است. «قیام خود مردم» برای دستیابی به عدالت و ظلمستیزی محوری است. اینکه رهبر انقلاب میفرمایند:«کرانهی باختری باید مسلح شود.»، اینکه جمهوری اسلامی هیچ مداخلهی مستقیمی در جنگ فعلی ندارد و ایشان در دیدار اخیر میفرمایند:« البته ما پیشانی و بازوی جوانان فلسطینی و طراحان مدبر و هوشمند فلسطینی را میبوسیم و به آنها افتخار میکنیم اما این یاوهگوییها اشتباه و این محاسبه غلط است و کسانی که میگویند ضربه اخیر فلسطینیها ناشی از غیرفلسطینیها است، ملت بزرگ فلسطین را نشناختهاند و دستکم گرفتهاند.» نشان از این دارد که ارادهی خود ملتهاست که برای اسلام محوری و راهگشاست.
اما اینکه تحولات اخیر چه پیامدهایی دارد را باید در چند محور بررسی کرد:
۱. حالا محمود درویش میتواند بسراید؛ اعتماد به نفس ملتها به خصوص ملتهای عرب در پی این اتفاقات به طور نسبی بازیابی شد. دوباره ملت اردن را در خیابانها میتوان دید، ملت یمن، مردم در بحرین، جوانان کرانهی باختری، ملت عراق، سوریه، لبنان، الجزایر و سایر ملل اسلامی و غیراسلامی و حتی حاکمیت چند کشور از جمله عربستان، آرمان قدس را در دسترس یافتند، روحیه مبارزه و جهاد در آنها زنده شد. اینکه از آن وضعیت ذلتپار و وادادگی و درگیریهای داخلی برخی کشور مثل عراق و سوریه و لبنان و یمن به نقطهی فعلی رسیدهایم یعنی هم گفتمان مقاومت و هم توان مقاومت در حالت بینظیری قرار دارد.
۲. با تحولات اخیرا عملا نه تنها مسئلهی عادیسازی روابط بیمعنا شدهاست بلکه بسیاری از ملتها و دولتها سفارتهای صهیونیستها را در کشورشان آتش زدند و یا آنها را از سرزمینشان اخراج کردند و این یعنی کاهش نفوذ اسرائیل در منطقه.
۳. ناامنی در اسرائیل آنهم با وسعت فعلی یعنی از دست رفتن جمعیت و از دست رفتن جمعیت و مهاجرت معکوس یهودیان یعنی پایان رویای صهیونیسم.
۴. تحولات اخیر نشان داد نه ترکیه، نه عربستان و نه اسرائیل تصمیمگیرندهی دربارهی منطقه نیستند بلکه گفتمان مقاومت و انقلاب اسلامی است که سرنوشت منطقه را تعیین میکند، این مسئله باعث میشود قدرت منطقهای غرب آسیا به جهت اهمیت این منطقه در جهان تبدیل به یک قدرت جهانی شود و به تبع سرعت انتقال گفتمان مقاومت در عالم افزایش بیابد.
۵. فروپاشی دکترین دفاعی اسرائیل مبنی بر تهاجم در جنگ، اشراف اطلاعاتی و آسمان امن.
۶. کمرنگ شدن حضور آمریکا در منطقه و اخراج امریکا؛ علاوه بر همهی این موارد تشکیل کابینه برای رژیم غاصب بسیار مشکل خواهد بود چراکه با افتضاحی که نتانیاهو و دولتش در این جنگ متحمل شدند قطعا کرسیهای پارلمان را از دست خواهد داد و هیچ بعید نیست که اپوزوسیون هم با توجه به درگیرههای داخلی صهیونیستها امکان تشکیل کابینه را نداشتهباشند. انتظار میرود اختلافات پس از پایان جنگ به اوج برسد و به یک اضمحلال درونی منجر شود، لذاست مه نتانیاهو علیرغم کوتاه بودن همهی جنگهای اسرائیل این جنگ را به درازا کشانده چرا که ترس از تجزیه و اختلاف درونی جدی است. نه مذهبیهای تندرو و نه دموکراتهای اسرائیل با هم کنار نخواهند آمد و پس از جنگ با غزه معلوم نیست چه چیزی انتظار اسرائیل را میکشد.
و اما فهمی که با توجه به توصیف تاریخی و تحلیل شرایط فعلی بدست میآید ما را به این نتیجه میرساند که راهبرد اساسی جمهوری اسلامی کمرنگ کردن نفوذ آمریکا در منطقه چه به حیث سیاسی و چه به حیث نطامی است، چراکه اگر چنانچه لابیهای آمریکا در کشورهای منطقه از بین برود عملا امکان پشتیبانی از اسرائیل برای آمریکا ناممکن میشود لذاست که
برقراری روابط با سعودی، اردن و مصر و امارات در دستور
کار دولت ایران قرار دارد. این سنت الهی است که « جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ» با نفوذ سیاسی ایران نفوذ سیاسی آمریکا در منطقه کمرنگ میشود، نفوذ نظامی آمریکا هم با مجاهدت گروههای مقاومت و پس از شکستن هیمنه آمریکا در عینالاسد به پایان خواهد رسید، زیرا که هزینهی بیش از این در پایگاه ها در مقابل مقاومت برای آنریکا صرفه ندارد.
حالا این حرکت مردمی انزجار از آمریکا و اسرائیل در سراسر منطقه شعله میکشد و جنایت صهیونیستها در غزه و المعمدانی بنزینی است بر این آتش نفرت و انرجار، صهیونیستها چون عقربی که در آتش گیر افتاده است به جنون گرفتار شدهاند و صحنه برایشان گنگ است.
آن اسرائیلی که در ۱۹۶۷ طی شش روز وسعت سرزمینش را سه برابر میکرد، حالا به فکر آن است که چگونه شهرکهای از دست داده را پس بگیرد، واقعیت این است که غزه شهادت و مقاومت را آموخته و ملتی که شهادت را آموخته شکستی ندارد. کودک سه سالهای که هنگام درد کشیدن الله اکبر میگوید، مادری که پس از، از دست دادن فرزندانش میگوید آنها چه فرقی با حسن«ع» و حسین«ع» دارند، فدای اسلام و فدای فلسطین دیگر شکست نخواهند داشت.
- به محمود عباس بگویید برخیزد و بسراید، این بار نه در وصف اعراب که در وصف اصحاب مقاومت و اصحاب شهادت و اصحابالحسین»
برادران و خواهران؛ اکنون زمان مرثیه نیست، اکنون زمان حماسه است، این امت مرثیهها را گذرانده و حالا به آفرینش حماسه مشتغل شدهاست. در حقیقت ملت فلسطین محق مرثیه نیست، بلکه کسانی محق آن هستند که شجاعت خود را در مواجهه با ظلم از دست دادهاند و نسبتی با حقیقت نمییابند، محق مرثیه در کنار ماست، روی صندلیهای دانشگاه... او که دل و عقل خود را فروخته برای رسیدن به هیچ؛ از ترس ظالم یا به شوق ظالم و حالا پشت شیطان را پر میکند.
جنگ احزاب را گذراندهایم و اکنون منتظریم تا پس از فتح خیبر به سراغ فتح مکه برویم. قلهی حکومت اسلامی...
وَاللَّهُ غَالِبٌ عَلَى أَمْرِهِ