روزهای زیادی از پایان دفاع مقدس نگذشته بود که در دوم آذرماه ۱۳۶۷ امام خمینی (ره) با صدور پیامی به تشکیل بسیج دانشجو و طلبه فرمان دادند. این در حالی بود که 9 سال از فرمان تاریخی امام و تشکیل بسیج مستضعفین میگذشت و بسیج حضور گسترده و تاثیرگذار خود را در دفاع مقدس و عرصهی نظامی عینیت بخشیده بود. اما این بار و در شرایطی که جنگ تحمیلی پایان یافته بود، از منظر امام باید یکی از ضروریترین تشکلها، با هویت و ماموریتی جدید شکل میگرفت. ماموریت پاسداری از اصول انقلاب در دو مرکز حوزه و دانشگاه برعهدهی بسیج دانشجو و طلبه گذاشته شد تا با ایجاد اتحاد و یگانگی، از نفوذ ایادی آمریکا و شوروی در مراکزشان جلوگیری کنند و با تمام توان از اسلام و انقلاب دفاع کنند. سخن پیرامون ایجاد اتحاد بین این دو پایگاه علمی، یعنی دانشگاه و حوزه، مجال دیگری را میطلبد و این نوشته خاصتا پیرامون بسیج دانشجویی است و این سوال را دنبال میکند که بسیج دانشجویی در این سالها در مناسبات دانشگاه، جامعه و دولت چه نقشی را ایفا کرده است و در انجام ماموریتش تا چه اندازه ثبات داشته است؟
بسیج مجموعهای است عمیقا معتقد به آرمانهای انقلاب اسلامی و بسیجی بودن به میدان آوردن تواناییهای خود در راه این آرمانهاست. وقتی هدف، حضور این چنینی در میدان نیازهای اساسی کشور تا تحقق آرمانهاست، بسیج به تشکلی فرادورهای و فرازمانی تبدیل میشود که در هر دوران متناسب تشخیصش از میدان عمل میکند.
وقتی جنبش نرمافزاری و پیشرفت علمی مسئلهی اصلی کشور میشود، مراکز علمی و پژوهشکدههایش پیشتاز میشوند.
وقتی خدمترسانی به مناطق محروم اولویت است، کانون خدمترسانی و گروههای جهادی شکل میدهد و علاوه بر حضور مستمر در مناطق محروم، در هر موقفی که نیاز باشد، از سیل و زلزله گرفته تا بحران کرونا، برای خدمترسانی حاضر میشود.
وقتی استقلال کشور تحت الشعاع قرار میگیرد، در میدان حاضر است. حال در برابر برجام و fatf یا تجربهی موفق بسیج در برابر قرارداد یونیت اینترنشنال.
وقتی خصوصیسازیهای بیضابطه مشکلات عدیدهای ایجاد میکند و موجب نارضایتی کارگران میشود، عدالتخواهانه پیگیری مطالبات را برعهده میگیرد.
وقتی عدالت آموزشی با پولی شدن دانشگاهها مورد مناقشه قرار میگیرد، کنش اعتراضی میکند.
وقتی مشکلات اقتصادی، کمر مردم را خم کرده است، دردمندانه تریبون و صدای جمهور میشود. در اسلام آباد و نفرآباد و مناطق مختلف، پیگیری مسائل و مطالبات مردم در برابر مسئولین را وظیفهی خود میداند.
وقتی حمایت از مستضعفین عالم و دادرسی از مظلومان عالم در کشور مورد غفلت قرار میگیرد برای دفاع از مردم یمن، روزه نجات برگزار میکند.
وقتی انبوه مسائل حل نشدهی در کشور را مشاهده میکند، مسئلهمحور بودن را سرلوحهی کار خود میکند و نگاه عالمانهی در حل مشکلات کشور، رهنمودهای موثرتری را در مطالباتش رقم میزند.
اینها فقط چند نمونهی اندک است از رویکردهای سه دهه فعالیتهای متکثر و متنوع تشکل دانشجوییای که محوریت فعالیتهای خود را حمایت از حرکت عمومی انقلاب به سمت آرمانها قرار داده است و هرجا کوچکترین انحرافی از آرمانها در عملکرد مسئولین کشور احساس کرده است، بدون لکنت فریاد زده است .
لازمهی انجام این رسالت، علاوهی بر حفظ مبانی اندیشهای خود و تلاش برای تعمیق آن، حفظ حریت و استقلال تشکل در برابر تمام جریانات سیاسی است و بسیج دانشجویی ثابت کرده که جز عهدش با امام، رهبری و آرمانهای انقلاب اسلامی، هیچ تعهد و وابستگی به هیچ گروه و جریانی نداشته.
بسیج دانشجویی همواره دارای منطق مشخصی بوده و با داشتن این منطق همواره شخصیتی اهل گفتوگو از خود نشان داده. منطقی که با همهی مشکلات موجود کشور که ناشی از برخی اشتباهات در این سالها، جنگ، تحریم و موانع خارجی، نفوذ افراد ناباب در دستگاهها، بیهمتی بعضی مسئولهاست؛ انقلاب اسلامی را حرفی نو برای استقرار یک نظام توحیدی در برابر نظام الحادی میداند که توانست نظمی جدید در برابر دوقطبی موجود آمریکا و شوروی شکل دهد و تقابل اسلام و استکبار را عینیت بخشد. شعار استقلال، آزادی، مردمسالاری، عدالت سر دهد و تا امروز این شعارها را حفظ و به سمتش حرکت کند، هر چند مسیری که طی شده میتوانست موفقیتآمیزتر باشد. این منطق که انقلاب اسلامی را خیر مطلق، حرکت به سمت آرمانهایش را ضروری میداند و دلسوز آیندهی کشور است، طبیعتا از هر گفتگویی پیرامون اصل انقلاب اسلامی، مسیر و آینده استقبال میکند. مخصوصا که محیط دانشگاه محیط علم و فکر است و بسیج دانشجویی به واسطهی اتصال به دانشگاه و حضور در آن، فرصت مغتنمتری دارد.
در این سالها و در حوادث دانشگاه نیز بسیج دانشجویی به عنوان تشکلی پویا و اثرگذار حاضر بوده است. چه هنگامی که در سال ۸۸ در اتهام به نظام در انتخابات، دارای موضع مشخص بود و چه هنگامی که در سال ۹۶ و اعتراضات به گرانیها، ضمن مرزگذاری با گروههای مختلف دانشگاه، پرچم مطالبات اصلاحی را در دست داشت و دولت وقت را مقصر در مشکلات اقتصادی پیش آمده میدانست و چه هنگامی که در سال ۹۸ و در اعتراضات به گرانی بنزین، موضعش در قبال تصمیم شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا و چگونگی عمل به این تصمیم، مشخص و علیه آن بود. اما متاسفانه امروز در دانشگاه شاهد وضعیت بیسابقهای هستیم که حیثیت دانشگاه به عنوان محل تضارب افکار و اندیشهها تحت الشعاع قرار گرفته است. شعارهای اعتراضی که باید بیانگر ایدهها و مطلبوبیتهای معترضین باشند، به رکیکترین الفاظ تقلیل یافته است و "اعتراض" بدون مشخص بودن خواستهاش، از معنا تهی شده است. در چنین شرایطی نیز بسیج دانشجویی در ابتدا با شعار گفتوگو سعی در بحث پیرامون خواستهها، ایدهها و مطلوبیتها داشت اما هر قدر جلوتر رفت، فقدان حرف مشخص از سمت معترضین(!) خودش را بیشتر نشان میداد و با ادامهی فضای تهدید و ارعاب و فحاشی، از بین رفتن حیثیت دانشگاه عیانتر از قبل میشد. در چنین شرایطی است که بسیج دانشجویی بازگشتن و بازگرداندن دانشگاه به اصل و اعتبار خویش را جدیترین وظیفهی خود میداند.
این روزها نیز هویت و سابقهی درخشان بسیج دانشجویی امری نیست که با نفرتپراکنیها و هتاکیهای اقلیت معلوم الحالی(که مرزگذاری عموم دانشجویان از ایشان نیز مشخص است) مورد خدشه قرار گیرد. هر چند ذات بسیج به دلیل پایبندی به شعارها و آرمانهای انقلاب اسلامی و تلاش برای پیشرفت کشور در این مسیر، دشمنساز است، چنان که ذات جمهوری اسلامی به دلیل ایجاد هویتی مستقل و طغیان از نظم موجود جهانی دشمنساز بود؛ اما این دشمنی فقط از سمت کسی است که عامدانه با ایران قوی مستقل دشمنی دارد. وگرنه طبیعی است عدهای از هویت بسیج دانشجویی، اهداف و سابقهی آن بیخبر باشند.
چنان که مطرح شد، موتور محرک بسیج دانشجویی آرمانخواهی اوست و در این مسیر نیز مزدور کسی نیست. مزدور در صورتی معنادار است که کسی از بیرون به افراد انگیزه دهد. وقتی ما از درون و عمق جانمان، برای ایران قوی مستقل، برای حراست از اصول انقلابیمان و برای تحقق کاملتر آرمانهای انقلاب اسلامی دارای انگیزهایم، از چه کسی میخواهیم مزد بگیریم؟
در طول این سالها در تشکلهای دانشجویی تحولات و تطورات بنیادین زیادی را شاهد بودیم که بسیج دانشجویی از آن مصون بوده است و آنچه بسیج را از این تحولات اصولی و بنیادین مصون میکند این است که بسیج تشکل امام است و پاسدار اصول نه شرقی و نه غربی انقلاب.
سلام بر خمینی که شجرهی طیبهی بسیج را میراثدارش هستیم و سلام بر تمام بسیجیان حقیقیاش.
میترا قهرمانی