در جلسات گذشته در این باره صحبت کردیم که حرکت امام حسین اگر چه شرط وجوب امر به معروف و نهی از منکر را نداشت و حضرت در این مسیر، قطع به ضرر داشتند، باز هم ایشان می فرمایند که این حرکت، نهی از منکر است. اما از آنجایی که قول و فعل معصوم، حجت است، پس مشخص می شود که این شرط از شرایط نهی از منکر، مطلق نیست و به عوامل مختلفی بستگی دارد.
این که این حرکت را مختص امام حسین(ع) بدانیم که مثلا یک حرکت استثنایی و اختصاصی و بر خلاف موازین شرع بوده است، حرف بیجا و جسارت آمیزی است. امام هیچ وقت برخلاف موازین شرعی عمل نمی کنند؛ بلکه قول و فعل ایشان، خودش حجت است.
در باب ادلّه خاصه و روایات، حضرت بارها به این روایت از پیامبر گرامی اسلام اشاره می کنند که می فرمایند: اگر کسی حاکم ستمگری را ببیند که حرام خدا را حلال و حلال خدا را حرام کرده و سپس با زبان و دستش با او برخورد نکند، حق است که در همان جایی که آن ستمگر وارد جهنم می شود، وارد شود.
شخصی نزد امام علی (ع) رسیدند و ایشان به او اینگونه گفتند که : حال شما چگونه است زمانی که ببینید حدود الهی اجرا نمی شود و مردم از هر راهی به دنبال به دست آوردن مال هستند و با دوستان خدا دشمنی و یا دشمنان او، دوستی می کنند؟
در این حال امام می فرمایند باید مثل اصحاب حضرت عیسی باشید که اگر شما را تکه تکه هم کردند، دست از دینتان برندارید. و سپس می فرمایند: انسان در راه اطاعت خدا بمیرد بهتر از این است که در معصیت زنده بماند.
بحث بعدی، تزاحم بین ضرر شخصی و ضرر به دین خداست. یک وقت ضرر شخصی است، یعنی اگر نهی از منکر کنید، ضرر مالی یا جانی می بینید؛ اما اگر در مقابل این منکر سکوت کنید، ضرری به دین خدا وارد می شود که بزرگتر است.
در اینجا باید توجه داشت که به بهانه دفع ضرر شخصی، نمی توان تماشاگر ضرر به دین خدا شد. خصوصا آن جایی که سکوت و ترک نهی از منکر باعث پیدایش بدعت در دین می شود. در چنین شرایطی هیچ فقیهی ضرر شخصی را مانع وجوب منکر نمی داند.
حالا در این شرایط، سوال این است که به من ضربه بخورد یا به دین خدا؟ جواب این است که همگی ما هر چه داریم را باید فدای دین کنیم.
در این بین، مسئولیت کسانی که از چهره های شاخص دینی هستند، در محافظت از دین سنگین تر است. مثلا کسی که رئیس مذهب مسلمین است، و یا در مرحله بعد از او، افراد متدین، مسئولیت شأن سنگین تر است و با مردم عادی فرق دارد؛ چرا که این افراد به عنوان الگو در جامعه مطرح می شوند و حیثیت و وجاهت بیشتری دارند.
به همین جهت است که امام حسین (ع) می فرمایند من سزاوارترم که در مقابل این جریان انحرافی بیاستم . چرا حضرت این را می فرمایند؟ چون ایشان امام امت و رهبر و پیشوا هستند . اگر ایشان در مقابل این منکران سامن شوند، به این معنی است که این فساد ها را امضا کرده اند؛ لذا امام می فرمایند که در این راه، بچه هایم را هم فدا می کنم و اصحاب و برادرانم را هم به میدان می آورم.
**(مطالب منتشر شده در این نوشته،برگرفته از کتاب «سلوک عاشورایی،امر به معروف و نهی از منکر» حاج آقا مجتبی تهرانی می باشد)