وقتی صفحههای یک کتاب کهنه را باز میکنی، چیزی شبیه یک جملهی بیصدا به سمتت میآید: ترکیبی از کاغذ، چوب، غبار و یک حس مبهم که شبیه خاطره است. بوی کتاب قدیمی برای خیلی از ما همینقدر آشناست.
ولی این بو دقیقاً از کجا میآید؟
کاغذ فقط یک سطح ساده برای نوشتن نیست. سالها که میگذرد، مواد سازندهی کاغذ، چسب و جوهر آرامآرام تغییر میکنند و ترکیبات فرّار کوچکی را وارد هوا میکنند. بوی خاص کتابهای قدیمی حاصل همین تجزیهی آهسته است.
یکی از بازیگران اصلی این ماجرا لیگنین است؛ مادهای که در ساختار گیاهان هست و در کاغذهای قدیمی با گذشت زمان میشکند و بو میدهد.
اما بخش جذابتر ماجرا در مغز ما اتفاق میافتد. حس بویایی به بخشهایی از مغز وصل است که با احساسات و حافظه کار دارند. برای همین یک بو میتواند ما را در یک ثانیه چندین سال به عقب ببرد. شاید بوی یک کتاب کهنه تو را یاد کتابخانهی مدرسه بیندازد، یا خانهی مادربزرگ، یا یک بعدازظهر بارانی که کتابی در دستت بوده.
پس شاید چیزی که اسمش را «بوی کتاب» میگذاریم، فقط بوی کاغذ نباشد. گاهی یک بو، میانبری کوچک است به سمت گذشته.
اگر دوست داری دربارهی این موضوع بیشتر بخوانی، مقالهی کاملتر آن را در سایت میدورین ببین: [چرا بوی کتاب قدیمی اینقدر آشنا و دوستداشتنی است؟]