گاهی یک مدیر یا صاحب کسبوکار میگوید: «برای رشد کارم به کمک نیاز دارم.» اما دقیقاً چه کمکی؟ مشاوره؟ کوچینگ؟ یا منتورینگ؟
این سه روش میتوانند به رشد فرد و کسبوکار کمک کنند، اما یکسان نیستند. اگر تفاوتشان را بدانیم، راحتتر میتوانیم بفهمیم در هر موقعیت به کدامیک نیاز داریم.
مشاوره چیست؟
در مشاوره، فرد متخصص مسئله را بررسی میکند و بر اساس دانش و تجربهاش، راهحل یا پیشنهاد ارائه میدهد.
مثلاً صاحب یک فروشگاه نمیداند چرا با وجود فروش مناسب، سود کمی دارد. مشاور میتواند هزینهها، قیمتگذاری، موجودی کالا و شیوه ثبت دخلوخرج را بررسی کند و بگوید مشکل احتمالاً کجاست و چه اقدامهایی لازم است.
به زبان ساده:
مشاور بیشتر کمک میکند بفهمید مشکل چیست و برای حلش چه کارهایی میتوانید انجام دهید.
مشاوره معمولاً زمانی کاربردی است که مسئله مشخصی داریم، اما برای تشخیص یا حل آن به تخصص بیرونی نیازمندیم.
کوچینگ چیست؟
در کوچینگ، کوچ معمولاً بهجای اینکه نسخه آماده بدهد، با پرسشهای هدفمند کمک میکند خود فرد مسئلهاش را بهتر ببیند، هدفش را روشن کند و راهحل مناسب خودش را پیدا کند.
برای مثال، مدیری میگوید: «همه تصمیمها در شرکت به خودم وابسته است و نمیتوانم کارها را واگذار کنم.» کوچ کمک میکند او دلایل این وضعیت را بررسی کند، نتیجهای را که میخواهد مشخص کند و برای تغییر رفتارش برنامه عملی بچیند.
به زبان ساده:
کوچ بیشتر کمک میکند خودتان فکر کنید، انتخاب کنید و برای حرکت به سمت هدفتان متعهد شوید.
کوچینگ زمانی مفید است که فرد میخواهد در تصمیمگیری، عملکرد یا رسیدن به هدفش پیشرفت کند، اما لازم است پاسخ را با فکر و انتخاب خودش پیدا کند.
منتورینگ چیست؟
در منتورینگ، فرد باتجربهتر تجربهها و آموختههایش را با فردی که در مسیر مشابهی قرار دارد به اشتراک میگذارد. منتور میتواند درباره انتخابها، اشتباههای رایج و مسیرهای احتمالی راهنمایی بدهد.
مثلاً کارآفرین تازهکاری که میخواهد اولین نیروی فروشش را استخدام کند، میتواند از تجربه منتوری استفاده کند که قبلاً این مسیر را رفته است. منتور ممکن است بگوید چه چیزهایی را در استخدام در نظر بگیرد و خودش در شروع کار با چه اشتباههایی روبهرو شده است.
به زبان ساده:
منتور تجربهاش را در اختیار شما میگذارد تا بتوانید با دید بازتری مسیرتان را انتخاب کنید.
منتورینگ بهویژه وقتی کمککننده است که میخواهید از تجربه فردی آگاه در حوزه خودتان استفاده کنید.
تفاوت اصلی این سه روش چیست؟
content_copy
روش کمک اصلی نقش فرد کمککننده مشاوره تشخیص مسئله و پیشنهاد راهحل متخصص بررسی میکند و پیشنهاد میدهد کوچینگ روشنکردن هدف و کمک به اقدام با پرسشگری به فکر و تصمیمگیری کمک میکند منتورینگ استفاده از تجربه و راهنمایی تجربههایش را منتقل میکند
البته در دنیای واقعی، مرز این روشها همیشه کاملاً جدا نیست. ممکن است یک متخصص در موقعیتهای مختلف از ترکیبی از آنها استفاده کند؛ اما بهتر است از ابتدا روشن باشد که قرار است چه نوع کمکی دریافت کنید.
چه زمانی کدام را انتخاب کنیم؟
اگر مسئلهای مشخص دارید و برای حل آن به دانش تخصصی نیاز دارید، مشاوره میتواند مناسب باشد.
اگر هدف دارید، اما برای روشنکردن مسیر یا پایبندی به اقدامها کمک میخواهید، کوچینگ را بررسی کنید.
اگر میخواهید از تجربه فردی که مسیر مشابهی را طی کرده استفاده کنید، منتورینگ میتواند انتخاب خوبی باشد.
برای مثال، اگر فروش کسبوکارتان پایین آمده و نمیدانید علت چیست، احتمالاً ابتدا به عارضهیابی و مشاوره نیاز دارید. اگر مشکل را میدانید، اما در اجرای تصمیمها تعلل میکنید، کوچینگ میتواند کمککننده باشد. اگر میخواهید وارد بازار تازهای شوید و تجربهای از آن ندارید، صحبت با یک منتور آشنا به آن بازار میتواند دیدتان را بازتر کند.
یک نکته مهم درباره انتخاب متخصص
فقط به عنوانهایی مثل «کوچ»، «منتور» یا «مشاور» اکتفا نکنید. پیش از شروع همکاری، درباره این موارد سؤال کنید:
قرار است در جلسات چه اتفاقی بیفتد؟
خروجی یا نتیجه مورد انتظار چیست؟
فرد مقابل در این زمینه چه تجربهای دارد؟
چه چیزهایی در پایان همکاری باید برایتان روشنتر یا بهتر شده باشد؟
آیا روش کاری او با نیاز شما تناسب دارد؟
همچنین هیچکدام از این روشها بهتنهایی تضمین نمیکند که کسبوکار حتماً موفق شود. نتیجه به کیفیت همکاری، واقعبینانهبودن هدفها و مهمتر از همه، اقدامهایی که بعد از گفتگو انجام میدهید بستگی دارد.
جمعبندی
مشاور معمولاً تخصص و راهحل پیشنهاد میدهد؛ کوچ با پرسشگری به شما کمک میکند پاسخ و اقدام مناسب را پیدا کنید؛ منتور هم تجربهاش را برای روشنترشدن مسیر در اختیارتان میگذارد.
پس پیش از اینکه بپرسید «به چه کسی مراجعه کنم؟» بهتر است از خودتان بپرسید:
الان دقیقاً به چه چیزی نیاز دارم؛ تخصص، فکرکردن و پیگیری، یا تجربه؟
پاسخ همین سؤال میتواند انتخاب شما را سادهتر کند.