سیگارکشیدن ممنوع! بوق زدن ممنوع! سرعت بالای کیلومتر بر ساعت ممنوع!8۰ کسی را می شناسید که بابت آزاد کردن مصرف سیگار در بیمارستان ها، کمپین تشکیل داده باشد؟ چرا منع بسیاری از آزادی های رفتاری موجود را می پذیریم؟ تمایل به سلامت، امنیت، آرامش و پیشرفت ازجمله عواملی هستند که باعث می شوند انسان با وجود از محدودیت بیزار است، آن را ایجاد کرده ً آن که ذاتا و از آن مراقبت کند. اگر هرکس باب میل خود مشکلات عدیده ای در سطح جامعه ً رفتار کند قطعا به وجود می آید مگر آنکه بتوان انسان ها را تنها و بافاصله های طولانی از یکدیگر تصور کرد؛ فضایی اجتماعی از انسان ها وجود نداشته باشد. ًکه عملا محدودیتی غیراجباری که انسان خود برای خودش قائل شود یعنی مراعاتی به حال خود و دیگران. این نشانۀ خصوصیتی ارزشمند است که او را به عنوان موجودی انتخاب گر و عزیز متمایز می کند. برخی از رفتارها اثر فیزیکی واضحی دارند مانند آنچه از برخورد دو اتومبیل با سرعت بالا رخ می دهد. لذا قانون محدودیت سرعت برای تمامی افراد قابل درک و پذیرش است. اما آیا تمام رفتارهای اجتماعی اثری واضح و مشخص دارند؟ آیا کسی می تواند ادعا کند که قوانین اجتماعی موجود در فلان کشور تمام آسیب های اجتماعی ممکن را لحاظ کرده است؟ نقص آگاهی های بشری، عدم اطلاع او از اثر رفتارها و انتخاب هایش سبب شده است که قوانین جدیدی در جوامع شکل بگیرند یا به مرور زمان، نوع و میزان محدودیت آن ها تغییر کند. حتی ممکن است برخی از آسیب های اجتماعی پس از چند سال تغییر در
فرهنگ و آداب یک ملت بروز کنند که تشخیص امری دشوار خواهد بود. در جوامع ًآن از ابتدا قطعا دینی و به طور خاص اسلامی که تحریف و تغییر در کتاب آن رخ نداده است، با تکیه بر آموزه های دینی و الهی، قوانین متفاوتی با سایر کشورها در آن ها تدوین شده است. البته تا باب این موضوع باز
می شود، عده ای می گویند: «ما دلمان نمی خواهد هم عقیده ی شما باشیم! پس لزومی ندارد به قوانین دین اسلام عمل کنیم. انسان می بایست خودش را رها کند. این محدودیت ها شما را از روح آزادتان جدا می کند و با جدا شدن شما از صدای طبیعت دیگر قادر نخواهید بود، راه سعادت خود را بشنوید قوانین دینی از همان طبیعت و ًو بیابید.» اما دقیقا از عکس العمل های طبیعی موجود در خلقت انسان و عالم گرفته شده است که هیچ کس جز خداوند
نمی تواند به آن اشراف داشته باشد. الهی بودن فطرت انسان سبب می شود که او با مراجعه به خود بتواند گرایش های موافق خود با دین را پیدا کند و در این مسیر قرار بگیرد. اما این اتفاق ممکن است آفت هایی داشته باشد و در صورتی راهگشا است که عوامل محیطی، القائیات فرهنگی و خودآگاهی انسان او را به سمت تمایلات غیرالهی درونش سوق ندهد. از طرفی عکس العمل های طبیعت و آثار اعمال بر ً روح انسان از اشتباهات او گذر نمی کند و دقیقا ردپای خود را بر روان انسان و زندگی موقت و ابدی او می گذارد. بنابراین سرمشق قراردادن بایدها و نبایدهای دین عقلانی و حائز اهمیت است. گرچه اکراه در رعایت محدودیت های فردی وجود ندارد، اما بخشی از این محدودیت ها به صورت اجتماعی هستند و به دلیل تعدی به حقوق سایر افراد و آسیبی که به افراد وارد می شود، می بایست در جامعه اعمال شوند ولو افرادی به آن علاقه نداشته باشند. البته هرچه علت قوانین شرح داده شود، هرچه افراد نقش قوانین در فضای اجتماعی خود را بیشتر بدانند بهتر با آن ارتباط برقرار خواهندکرد. به نظر می رسد جمهوری اسلامی در این زمینه بهترین عملکرد خود را نداشته است. به طور مثال در موضوع حجاب، در مدارس دخترانه و در سنین نوجوانی اغلب این طور القا می شود که حجاب برای مصونیت فرد از آسیب عده ای خاص است. به عبارت دیگر سعی در انکار ً محدودیت آن می شود درحالی که این قانون دقیقا به علت محدودیتی که ایجاد می کند، مخالفانی را متوجه خود کرده است. از طرف دیگر مصونیت فرد، در ًتنها بخشی از علت لزوم حجاب است که اتفاقا موقعیت های بسیاری مرتفع می شود. همین امر سبب می شود دختران نوجوان در محیط های امن لزومی بر حجاب ندانند یا افرادی بگویند اگر حجاب آزاد باشد، برای افراد عادی می شود. پس آسیب هم کم می شود. عدم رعایت قوانین ازجمله حجاب، آسیب به تمام افراد جامعه اما با اثرگذاری های ظاهری و باطنی متفاوت است. گرچه تعرض در هر موقعیتی رخ نمی دهد اما آلودگی روح برای هرکسی اتفاق می افتد. وجود بی حجابی در سطح جامعه، گاهی اثری زودهنگام دارد و اغلب تأثیر آن بر رفتارهای آتی فرد دیده می شود. آسیبی که بر روان افراد حاضر در چنین جامعه ای وارد می شود به دلیل اثر غیرمستقیم خود، گاهی توسط خود اشخاص انکار می شود و زمینه ای می شود برای مقابله ی بیشتر با امر حجاب. اما حداقل می توان بخشی از اثرات آن را در جوامع غربی مشاهده کرد. رعایت محدودیت های دینی در سطح جامعه، گذشته از رعایت قوانین کشور، مهربانی در حق همه ی افراد جامعه است. مسیر رشد طبق نص قرآن کریم روشن شده است، این رشد را از دیگران سلب نکنیم.