سلام علیکم و رحمة الله
اَعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم
بِسم الله الرّحمنِ الرَّحیم
اَلحَمدُللهِ رَبِّ العالَمین، ثُمَّ الصَّلاةُ وَ السَّلام علی سَیِّدنا و نَبیِّنا حبیبِ اِلهِ العالمین، ابِاالقاسِم المُصطَفی مُحَمَّد و علی اَهل بَیته الطّاهرین المعصومین.
رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی وَیَسِّرْ لِی أَمْرِی وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِّن لِّسَانِی یَفْقَهُوا قَوْلِی.
ایمان به کتب و رسل
هفتهی پیش که خدا توفیق داد، در همین روضهی امام حسین باشیم، نکتهای را عرض کردم که ایمان به خدا در قرآن، ایمان به الله تنها نیست. قرآن در ردیف ایمان به الله، ایمان به چیزهایی را معتبر میداند که اگر آنها نباشند، گویی ایمان به الله هم نیست. قرآن تاکید دارد: «آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنزِلَ إِلَيْهِ مِن رَّبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللّهِ وَ مَلآئِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ لاَنُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِّن رُّسُلِهِ...» (بقره، 285) پیامبر و مومنین «آمَنَ بِاللّهِ» به خدا ایمان دارد، به ملائکه ایمان دارد و آن چیزی که خیلی برای ما مانوس نیست؛ به کتب و رسل هم ایمان دارد. خواندیم دیگر؛ این فقط تعبیر یک تکه از قرآن نیست، فقط یک آیه نیست، آیات مکرری آمده که ایمان به کتب و رسل در ردیف ایمان به الله آمده و دقیقا با همین تعبیر آمدهاست: « اَنُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِّنهم» یا «لاَنُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِّن رُّسُلِهِ» بین هیچ کدام از رسل الهی در این ایمان فرقی نیست. یعنی ایمان به آقا رسول اکرم، با ایمان به نوح در اینجا یکسان است. این ایمان یکسان است. فقط هم در قرآن نیست، در ادعیه هم ببینید، حتی در تلقین میت هم داریم «الْکُتُبِ حَقُّ» ملائکه این را از تو میپرسند و میگویند کتابها پشت سر هم آمدند. خداوند کتابهای متنوعی فرستاد و این حق است. این را از تو میپرسند. حتی در لحظهی تلقین هم این جزء نکات کلیدی است.
گفتیم این یک ایمان خاص است، چون ابتدا که نگاه میکنیم یک ظاهر متناقضی دارد. از یک طرف گفتهشده که دین خاتم و پیامبر خاتم ناسخ ادیان گذشهاست و دیگر آنها قبول نیست، از ظرفی گفته به آنها ایمان بیاور. به چه چیز ایمان بیاورم؟ به چیزی که معتبر نیست ایمان بیاورم؟ این ایمان، ایمان به این است که خداوند چنین کتابی را فرستاد. به این ایمان داشتهباشید. ایمان به این که خداوند چنین پیامبری را فرستاد. برخی از این کتب اصلا الان دست ما نیست؛ ما از زبور داوود و تورات و انجیل و ... چیزی نداریم. این ایمان به این است که اصل این کتاب آمد.
و این که اصل کتاب آمد به چه درد من میخورد الان؟ چون ایمان یعنی باور. و باور به یک چیزی، یعنی این باور را نداشتهباشی، اتفاقی در زندگیات میافتد. خب این باور میخواهد در زندگی شما چه کار کند؟ عرض کردیم این روایت یک خط هدایت تاریخی است. ایمان داشته باشی، یکی یکی: «...لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ...»، «قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا» ما به خدا ایمان داریم، به آن چیزی که به ما نازل شده، ایمان داریم. «وَمَا أُنْزِلَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ...» اسم میبرد: «...وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَى وَعِيسَى وَمَا أُوتِيَ النَّبِيُّونَ...» ادبیات قرآن، چنین ادبیاتی است. میگوید: ببین! اگر به آن خط هدایت تاریخی ایمان نداشتی، آنجا دیگر کار مشکل میشود.
خط هدایت
من این آیه را هم بخوانم که دیگر خیالم راحت باشد. سورهی نساء بود، آیهی صد و پنجاه. میفرماید: «إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ» کسانی که به خدا و پیامبرانش کافر میشوند، چگونه کافر میشوند؟ اینطور: «وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ» میخواهند بین خدا و پیامبرانش فاصله بیندازند. «وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ» میگویند: اتفاقا ما به خدا ایمان میآوریم، ما به رسولان الهی ایمان نمیآوریم. از کجا معلوم که اینها رسولان الهی باشند اصلاً؟ «وَيُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا» میخواهند این وسط یک راهی را پیدا کنند. «أُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ حَقًّا» کافران حقیقی اینها هستند. «وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا» ما برای کافرین عذاب خوارکننده آماده کردهایم. آیهی بعد ببین چگونه میفرماید: «وَالَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ» کسانی که به خدا و پیامبرانش ایمان میآورند. «وَلَمْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ» در ایمان به هیچ کدام از پیامبران، فرقی هم نمیگذارند، «أُولَئِكَ سَوْفَ يُؤْتِيهِمْ أُجُورَهُمْ» اینها را ما اجر میدهیم. «وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا» غفران و رحمت الهی، شامل حال اینها میشود. آن لغزشهای اینها را ما میبخشیم. از آدم(ع) یک خط هدایت تاریخی شروع شد، قدم به قدم جلو آمده تا حضرت رسول(ص). میگوید: باید به اینکه این خط قدم به قدم جلو میآمده، من کتاب میفرستادم و تا پیامبر خاتم آمده، این را ایمان داشته باشی.
عرض کردیم، خب معلوم است، این خط هدایت رسول اکرم(ص) تمام نمیشود! این خط هدایت ادامه دارد. بعد از حضرت رسول(ص)، ائمه(ع) این خط را ادامه دادند. بعد از ائمه(ع) هم خط تمام نمیشود. عرض کردم، اصلا آقا امیرالمؤمنین(ع) اختلافش با خوارج، سر همین بود. خطبهای که حضرت مقابل خوارج خواندند: «أیُهَا النّاس إنَّ هذا کَلِمَةُ الحَق یَرادُ بِهَا الباطِل» همین بود. آقا امیرالمؤمنین(ع) آنجا فرمودند: «أیُهَاالنّاس! لَا بُدَّ لِلنَّاسِ مِنْ أَمِيرٍ بَرٍّ أَوْ فَاجِرٍ» مردم امیر میخواهند، اصلاً جامعهی انسانی، امیر میخواهد، یک کسی میخواهد که آن را مرتبش کند. «أَمِيرٍ بَرٍّ أَوْ فَاجِر» یا امیر نیکوکار، نشد، امیر بدکار، امیر فاجر، ولی امیر! ادارهی جامعه بدون یک امیر ممکن نیست، چه برسد به مسئلهی هدایت!
امام جامعه و پروژه انبیاء
بعد از آقا، بعد از حضرات اهل بیت(ع) هم جامعه به تعبیری امام دارد. فرمودند: «امام به نام داریم، امام به نشان داریم.» امام به نشان را با مسئولیتهای عامش مشخص کردند. امام به نام را به نام مشخص کردند، گفتند: علیبن ابی طالب(ع). امام به نشان را با علائمش مشخص کردند، ولی جامعه امام میخواهد. آن پروژهی انبیاء ادامه دارد. وقتی میگوید ایمان به رسل و کتب داشته باش، یعنی به آن پروژه ایمان داشتهباش و خودت را در مسیر آن پروژه قرار بده.
اگر در مسیر آن پروژه نبودی دیگر برای من فرقی نمیکند که کجا باشی. تو در آن خط هدایت نیستی حالا هرکار دیگری که میخواهی انجام بده را بکن. آن پروژه چی هست؟ توجه به این معنا که آن پروژه چیست، شاید یکی از مهمترین نکاتی است که باید یک مسلمان به آن توجه داشتهباشد. آن پروژه در یک کلام عبارت است از تکامل انسان. که این تکامل انسان از آن موضوعاتی است که خیلی با معناست اما انقدر گفته شدهاست که بیمعنا شدهاست، از بس بد آن را بیان کردند. تکامل انسان یعنی چه؟ انسان در درون خودش واجد استعدادهایی است. به قولی یکسری پتانسیل و استعداد در درون خودش دارد. که اینها وقتی بالفعل میشود تازه انسان بروز میکند. میگوید میدانی نهایت این بروز چه شخصی هست؟ رسولالله است. اصلا ایشان آمدند که آدمها را برساند کنار خودش. اصلا دستگیری میکند از آدمها. یک بحثی مطرح است؛ که آقا رسول اکرم، کمالی برای او متصور است؟ بله متصور است. کمال او تکمیل بقیه است. دستگیری میکند از بقیه تا بالا بیایند. به مدد آقا رسول اکرم به جایگاه او میرسند. خیلی فاصله است! آقا امیرالمومنین که فخرعالم امکان بود، میفرمود:«انا عبد من عبید محمد» میفرمود من بندهای از بندگان رسولالله هستم. یعنی فاصلهی خودش را با آقا رسول اکرم را اینگونه بیان میکرد. دستگیری میکند، تا جایگاه خودش میآورد.
اینکه میگویند استعدادهای انسان بالفعل میشود، یعنی چی؟ آخرش را توضیح بدهم، این میشود که عالم را دست شما میدهند تا آن را اداره کنی. آدم گاهی وحشت میکند. یک چیزهایی هست که آدم فکر میکند اینها خرافات است، اصلا آدم نباید اینها را گفت، ولی ما در احوال اولیای الهی زیاد داشتیم. آیت الله حقشناس که خیلی با ما فاصله ندارد، یک دههی پیش از دنیا رفتهاست. ایشان یک بار به شخصی گفتند رزق اهل تهران را دست ما سپردند. یعنی چه؟ اصلا تصرف میکند. قدرت تصرف پیدا میکند. مرحوم ملا جعفر مجتهدی، این اواخر عمر فلج شدهبودند. مشهد رفته بودند. در مشهد در بیمارستان حالشان خیلی بد شدهبود و یک جوانی را دیدهبودند که سرطان داشت. بعد خیلی ناراحت شدهبودند و از این جوان مومن سنشان را پرسیدهبودند، گفته بود بیستسال. خیلی ناراحت شدهبودند و دعا کردهبودند و ایشان هم خوب شدهبودند. میگفت دکتر آمده بود به ایشان گفتهبود: آقاجان! شما که دعا میکنی این جوان خوب میشود، خب یک دعا برای خودتان بکنید. گفتهبودند: نه ما از آقا امام رضا برای این خردهکاریها درخواست نمیکنیم.
میگفت یکی ایستادهبود جلوی پنجره فولاد و دید یک بچه دارد گریه میکند، یکی پرسید: چرا گریه میکنی عموجان؟ با حالت گریه گفت مادرم به من یک پولی دادهبود تا بروم یک نونی بخرم. این دویست تومانی را من گم کردم. الان بروم کتک میخورم. دست کرد در جیبش و دویست تومان درآورد و به او داد و گفت: بیا این را بگیر و وقت آقا را نگیر. من یک کار مهمتر دارم. حسش این بود. من اگر بخواهم، از آقا امام رضا (ع) پول بخواهیم.
خب حالا این امتحان خدا بودهاست و من فلج شدهام! این چهار، پنج سال میگذرد. از آقا امام رضا (ع) که این خردهریزها را نمیخواهیم. قدرت تصرفش آنجاست. بعد دیگر آنقدر بزرگ میشود که همین قدرت تصرف هم برای او یک چیز بیارزش میشود.
خدا رحمت کند، یکی از اولیای الهی، یکبار مسجد آقای بهجت آمدهبودند. ما هم آنجا نماز صبح رفتهبودیم. حاج آقا که نماز خواندند و رفتند خانه، ایشان راه افتادند بروند حرم. ما هم پشت سر ایشان راه افتادیم. بعد ایشان شروع کرد، گفت که آقای بهجت آدم بزرگی است. اصلا از کشف و کرامت هم گذشتهاست. اینطور میشود؛ دنیا را مثلا میدهند، میگویند میخواهی باطن آدمها را ببینی؟
آیت الله مصباح حدود 15 -20 سال شاگرد نزدیک حاج آقای بهجت بودند. ایشان میفرمودند ما میدیدیم ایشان زیر لب یک ذکری را مدام تکرار میکنند. من یکبار دقت کردم دیدم ایشان چه میگویند. دیدم ایشان میگویند: یا ساتر، یا ساتر، یا ستار، یا ستار. به یکی از بزرگان گفتم، معنی این ذکر چیست که بزرگان میگویند؟ گفت: معمولا وقتی یک عوالمی برای کسی آشکار میشود، این ذکر را میگوید. اصلا از این هم میگذرم.
خلاصه آخر بالفعل شدن پتانسیل انسان رسول الله است. به مدد آقا رسول اکرم، دستی را میگیرد و به همان جا میرساند. به جایگاه رسول اکرم(ص) میرساند. از قدرت، از علم، آن جایی که انسان میتواند برسد، آنجاست.
راه رسیدن به مقامات بالای انسانی
خب، حالا انسان چطور به آنجا میرسد؟ این کم کم دارد به همان پروژه نزدیک میشود. چون اصلا یکی از اهداف پروژه همین است. آدمها به نهایت بهرهمندی برسند. خدا توقیفمان بدهد از این گلکاریهای دنیا نجات پیدا کنیم. عمرمان گذشت و از این کثافت درنیامدیم. ما گاهی اوقات مثل بچهها دیدید چگونه هستند؟ مثلا یک گردو به او میدهی، بعد داداشش میآید گردوی او را برمیدارد. زمین و زمان را به هم میدوزد. فریاد میکشد. پا زمین میزند. میگویند: بیا این یک دانه گردویت را بگیر. ما همین قدر بچه هستیم. حتی زرنگی یک خرده از آدم بزرگها را هم نداریم که آقا یک گردوی تو را برداشت، برد. بزرگتر میبیند، تو هیچ چیز نگو. بگو باشد اصلا گردوی من برای تو. میگوید: پسرم! آفرین که گردویت را دادی به او. بیا این دو تا گردو. بعد تو اصلا بچهی خوبی هستی. گردوهایت را به بقیه هم میدهی. میگوید: بابا اصلا ده تا گردو پیش تو. جلوی چشم بزرگتر است. مدام گردوهایت را به بقیه میدهی. میگوید: ببین گردوهایت را میدهی و عزیز میشوی. ما خدا وکیلی، همینقدر هم نیستیم. همینقدر را هم نمیدهیم که عزیز شویم. دون همت هستیم.
خلاصه آدمیزاد چطور میتواند تمام استعدادهایش را بالفعل کند؟ آدمیزاد در جای خدا نشستهاست. خلیفه خداست روی زمین. خلیفه یعنی جانشین. خدا روی زمین بود، میخواست چه کار کند؟ این را به انسان سپردهاست و به نوع انسان هم سپرده شدهاست. نه فقط به آقا رسول اکرم (ص). خدا رب است. خدا میخواهد پرورش دهد. همه چیز را! انسان در این جایگاه رب در عالم نشستهاست. جای رب عالم نشستهاست. باید پرورش بدهد. چه چیزی را؟ خودش را، بقیه آدمها را. همین دنیا همین طبیعتی که اطرافش است. همین دنیا را باید پرورش بدهد.
شما اصلا میدانید عمدهی مخالفت پیامبران، تصویری که قرآن میدهد، با طواغیت، سر استفادهای از استعدادهای عالم بوده است. قرآن میگوید طاغوت وقتی که میآید: «وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ» میآید محیط زندگی را و نسل را فاسد میکند. «وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ» در مقابل انبیاء چه کار میکنند؟ انبیاء میخواهند هر چیزی به نهایت شکوفایی خودش برسد. آن طاغوت وقتی میآید همه چیز را برای خودش میخواهد. همه چیز را برای خودش میخواهد. شما تاریخ بخوانید، مشخص است دیگر؛ از آن فرعونی که آنطور بردهها را برمیداشت، آن سنگهای بزرگ را جابهجا میکردند که یک مقبره داشته باشد، به آن بزرگی بگیر، شما تا همین ۵۰۰، ۶۰۰ سال اگر برویم عقبتر. دورههای بردهداری. فقط ده میلیون برده را میگویند بردند آمریکا، بردههای سیاه را، بعد اینها را اینطور نبود که جا به اندازهی یک آدم به او بدهند که آن کف بخوابد. اینها را تعداد زیادی بار میزدند در کشتی، یک سریهایشان در راه دیگر مریض میشدند و میمردند. اینها را میانداختند در دریا، میگفتند صرفهاش بیشتر است تا برسند. طاغوت این شکلی است. الان نظام مالی عالم را نگاه کنید، جوری طراحی شده است که شما فرض کن در یک دهاتی هستی در کرمان، فرض کن تلاشی میکنی، کشاورزی. پولتان از یک حجمی که بیشتر شود، دیگر آنجا جایش نیست. آنجا دیگر کشش این گردش مالی را ندارد. میآیید شهرستان سیرجان. دوباره در سیرجان که بزرگتر بشود، میآیید کرمان. کرمان که بزرگتر شود میآیید تهران. تهران که بزرگتر بشود میآیید کجا؟ میرود دبی. دبی، همینطوری میرود، یعنی ببین مسیر کشش پول کجاست؟ به سمت اوست. هرگز اجازه نمیدهد آن دهات کرمان بزرگ بشود، قوت پیدا کند. چون اگر قوت پیدا کند، ظرفیتش بالا میرود. آن وقت توان جذب این دارایی که در آن هست را دارد. اگر اینجوری شد، آن توان پیدا میکند. دیگر پول به آن سمت نمیرود. همان جا میگوید من ظرفم بزرگتر شدهاست، بیشتر نیاز است، بیشتر آدمها میمانند، آبادتر میشود. آن وقت در کل دنیا همین سیستم را دارد پیاده میکند. اصلا دعوای انبیاء، یک بار یادم است حضرت آقا صحبتی میکردند، گفتند که اگر انبیاء آن هستند که بشر سوختهای فسیلی را از زیر زمین نمیکشید بیرون اینطوری، ایدهای که الان دارد این است، سوختهاژ فییلی را از زمین میکشد بیرون، میسوزاند، و با آن قدرت و سرعت به دست میآورد. یک جت میسازد ظرف پنج ساعت از اینجا میرود به آنجا. یک ماشین دارد که مثلا جرثقیل است میتواند در حجم زیادی نمیدانم سنگهای غول پیکر را بلند کند. اما نتیجهاش چه میشود؟ هیچ! محیط زیست را نابود میکند.
«وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ» اوجش این میشود که پلاستیک میسازی، ۴۵۰ سال در طبیعت میماند تا از بین برود. اصلا فکر طبیعت نیستی. مسیر انبیا اینطوری است، شکوفایی. در قرآن برادر شیطان کیست؟ «إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ» (۲۷ سوری اسری) آن کسی که دارد اسراف میکند. حالا بین تبذیر و اسراف کلا یک مرزهای ریزی هم هست ولی خب تقریبا همان است. چرا؟ چون ببین این سیبی که شما نیمخورده انداختی دور، یک استعدادی در این عالم داشت، داشت شکوفا میشد؛ مثلا فرض بفرمایید شکوفاییاش به این است که میرود در بدن شما و تبدیل به یک انرژی میشود. شما این را از این محرومش کردید. آن را دور انداختی. تو برادر شیطانی! شیطان هم میخواست همین کار را بکند، میخواهد آدمها را گمراه کند، بقیه را هم از استعداد خودشان خارج کند. به حضرت گفت: «آقا اسراف چیست؟» گفت: «مثلا یک جایی باشی، آبت را که بخوری «اِن فَضلَ شَرابِک»، آبی که میماند را دور بریزی» بعد به حضرت گفت: «وَلا کانَ فی جَنبِ نَحرٍ؟» حضرت فرمودند: «وَلا کانَ فی جَنبِ نَحرٍ» مساله من که بهرهبری نیست. آب کم است، ولی هست. نه! اصلا کنار دریاچه هم که بودی، کنار دریای آب شیرین هم بودی، این آب را که دور ریختی، این آب را حرام کردی. آب از بین رفت. حق نداری این کار را بکنی! خلاصه چقدر استعداد در این عالم است. شما یکی یکی بشمارید. مثلا همین که یک چیزی را ول کنید، میافتد زمین. کسی فکر میکرد این یک پدیده باشد؟ قبلا در عالم الکتریسیته بود یا نه؟ موج بود یا نه؟ با امواج، محتویات صد تا کتابخانه را در چند دقیقه منتقل میکند یک گوشهی دیگر عالم. با چی این کار را میکند؟ با موج. کسی میتوانست تصور کند با موج میتوان این کار کرد! خود همین بدن انسان که الان دیگه حداقل ادعا میشود که خلاصه روی میز تشریح کاملا شکافتند، هر روز هنوز برای آدم عجایب جدید دارد.

دورهی ظهور
اصلا میدانید یکی از مشخصات دورهی ظهور چیست؟ دورهی ظهور یکی از مشخصاتش این است که توانایی بشر در شکوفا کردن استعدادهای جهان به حداکثر خودش میرسد. اصلا تعابیر و روایات را بروید ببینید اینجوری است. میگوید: «علم ۲۷ حرف است؛ تا زمان ظهور فقط دو حرف آن کشف میشود.» میخواهد یک خرده نسبتسنجی کند. میگوید تا زمان ظهور دو حرف آن کشف میشود. ۲۵ حرفش را بشر بعد از ظهور میفهمد. یا میگوید: «در دورهی ظهور زمین گنجینههای خودش را بیرون میریزد.» حالا خدا را شکر الان کمی ما نگاهمان به گنجینه فرق کرده دیگر، فکر نمیکنیم که گنجینه فقط طلا و نقره است. ما میدانیم آلومینیم و کبالت و حتی خود خاک رس گنجینه است. اصلا بشر تازه میفهمد با اینها چی کار کند. پس بشر چطور رشد میکند؟ مینشیند در آن جایگاه ربوبیت که به او دادهاند، نسبت به خودش، نسبت به بقیه. بعد خب این مسیر پیامبران، گفتم دیگر چون یک آدم که نمیخواهد این کار را بکند! در دنیای ما ۷ میلیارد آدم میخواهند این کار را بکنند. جامعهی انسانی یک مرکزیت انسانی میخواهد دیگر. «لابعد للناس للامیر» مردم امیر میخواهند. انسان طبعش اینطور است. گفتم ۱۲ نفر را شما میگذاری در یک قایق پارو بزنند، اینها بخواهند هماهنگ حرکت کنند، یک نفر باید بنشیند جلوی قایق طبل بزند که با ضرب طبل او همه هماهنگ حرکت کنند. هیئت دور هم جمع میشوند، ۱۰۰ نفر می خواهند سینه بزنند، یک میاندار میخواهد، با دست این همه سینه بزنند و الا نظمش بهم میریزد. ۳۰ نفر آدم با هم میخواهند یک آهنگ را بنوازند، یک نفر رهبر ارکستر است. رهبر ارکستر کارش این است، نت نمیدهد، همه نتهایشان جلویشان است؛ کاری میکند که نت یک آقای الف، آقای ب و آقای ج اینها در یک زمان اجرا شود. به آن رهبریاش به این میگویند. اصلا عالم انسانی نیاز به یک نقطهی تمرکز انسانی دارد. آن وقت این حرکت نیاز به دو تا چیز دارد؛ یکی آن محور انسانی که ما در ادبیات دینی به آن میگوییم امام، میگوییم ولی، دو، نیاز به یک بدنهی هماهنگ، و شما اگر میخواهید بدانید این دو چقدر مهم است، بدانید ولایت در قرآن به همین دو معنی آمده، ولایت بین مومنین، «وَالمُؤمِنونَ وَالمُؤمِناتُ بَعضُهُم أَولِياءُ بَعضٍ» و ولایت آن ولی، «إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ» ولی، این دو با هم هستند.
یک جمعبندی بکنیم، اگر کسی به پروژهی خدا، به آن چیزی که ایمان به رسل نشان میداد، ایمان نداشته باشد، به خدا کافر شدهاست، در پروژهی خدا نقش نداشتهاست، این اولا، دوما پروژهی خدا چه بوده؟ پروژهی خدا پروژهای است که بدنهاش مومنین هستند، رهبرش ولی است، هدفش کمال انسان است، مسیرش از بالفعل شدن استعدادهای انسان میگذرد، که چطور استعدادهای انسان بالفعل میشود؟ از مسیر همان جانشینی خداوند، استعدادهای خودش را، انسانهای دیگر را و حتی عالم اطرافش را میخواهد بالفعل کند، تلاش برای این، این حرکت انبیاست.
رشد عالم
چطور در این عالم رشد اتفاق میافتد؟ چطور در این مسیر رشد اتفاق میافتد؟ گفتم احادیث عالم ظهور را شما وقتی میخوانید، قشنگ میبینید، میگوید عقل آدمها رشد میکند، عقل آدمها رشد میکند، به اینجا میرسد دقیقا، این آن پروژهای است که اگر تو در آن نقش نداشتی، آنوقت در این پروژه دست کیست؟ دست ولیاست، این پروژه موانعی دارد، یکنفر باید بنشیند تدبیر بکند، یکسری مانعهایش مربوط به درون آدمهاست، قرآن سرجمع اسمش را هوا گذاشتهاست، خواستههای دل، دل بخواهیهای آدمیزاد، یکبار حرص او را میگیرد، یک بار طمع میکند، یکبار حسرت میورزد، کلا ناراحت است، چه شده مگر که اینقدر ناراحت هستی؟ از جلو رفتن رفیقش ناراحت است، کلا ناراحت است، یکسری موانع مربوط به درون آدمیزاد است، فهرستش بسیار است، کل احادیث اخلاقی، خیلیهایش همینها را معرفی میکند، خیلی هم خوب است گاهی اوقات اینها را بگیرید و مرور کنید، فهرستش هم گاهی اوقات برای ما جذاب است.
یک موانع بیرونی دارد، که قرآن اسمش را گذاشته شیطان، شیطان فقط آن جنّی نیست که در قرآن به آدم سجده نکرد، آن اسمش ابلیس است، قرآن وقتی میگوید شیطان، شیطان را میگوید موانع بیرونی، «الَّذِينَ آمَنُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ الطَّاغُوتِ فَقَاتِلُوا أَوْلِيَاءَ الشَّيْطَانِ» آن طاغوتی که جلوی نبی خدا ایستاده، خدا به او میگوید شیطان «وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَيَاطِينَ الْإِنْسِ» شیطان فقط شیطان جنّی نیست، شیطان انسی هم داریم، آن کسی که میایستد جلوی مسیر و مبارزه با موانع میکند، پیشبرد اینها، آن هم نه در شیطان فقط شیطان جنی نیست شیطان انسی هم داریم، آن کسی که میایستد جلوی مسیر؛ مبارزه با این موانع، پیشبرد اینها. آن هم تازه نه در اسکیل یک نفر دو نفر، ۷ میلیارد فرض کن آدم است، اگر فقط کشور خودمان را بگیریم؛ ۷۰ میلیون، ۸۰ میلیون آدم است. این رهبر میخواهد. راهبر، راهنما هم نمیخواد. راهنما به شما میگوید آنجا برو آنجا مثلا مغازه فلان آنجاست. شما را راهنمایی کردهاست. راهبر فرق میکند، راهبر میگوید بیا. بیا برویم آنجا، راه که میافتد، با آدمها میرود.
این حرکت راهبر میخواهد، و گفتم بدنهی مومنینی که آن را راهبری کنند، آن را تبعیت کنند. رفقا میدانید چی راهبر جامعه را زمین میزند که نمیتواند این کار را بکند؟ آن بدنهای [که گفتیم] نیست. ببینین، اول یک ولایتی بین مومنین شکل میگیرد. «اوَالمُؤمِنونَ وَالمُؤمِناتُ بَعضُهُم أَولِياءُ بَعضٍ...» (توبه، ۷۱)، ولایت یعنی پیوند.
یک پیوندی بین مومنین و مومنات شکل میگیرد، حالا برای حرکت نیاز به یک مرکزیتی دارد. میگوید، علیبنابی طالب (ع) مرکزیت این حرکت. وقتی که پیوندی نیست، کی را آنجا، مرکزیت کی باشد؟ مرکزیت کی باشد؟
شما بروید روایت را بخوانید، خیلی عجیب و غریب است روایاتی که حضرات اهل بیت (ع) شروع کردن گفتن، بدترین جرمی که حضرات (ع) نبخشیدند ما خیلی نظام حساسیتهایمان چون با نظام حساسیتهای اهل بیت (ع) یک مقدار متفاوت است، آنجایی که دیگر حضرات اهل بیت (ع) کوتاه نیامدن برید ببینید کجاست. آنجایی که همین پیوندها را سست میکند. عبدالعظیم حسنی خدمت آقا امام رضا (ع) رسید، حضرت (ع) بهش گفت که عبدالعظیم، داری میروی، یک نصیحتی به او کرد، نصیحت این بود. «أَبْلِغْ عَنِّی أَوْلِیائِی السَّلَامَ...». به دوستدارای من، به شیعههای من، سلام برسان.
بعد حضرت (ع) شروع کرد چند تا وصیت کردن؛ «...أَنْ لَا يَجْعَلُوا لِلشَّيْطَانِ عَلَى أَنْفُسِهِمْ سَبِيلاً...» بگو به شیطان برای خودتان راه قرار ندهید. «...وَ مُرْهُمْ بِالصِّدْقِ فِي الْحَدِيثِ وَ أَدَاءِ الْأَمَانَةِ...» به راستگویی و ادای امانت [توصیه کردند]
بعد حضرت همینجوری گفت، گفت، گفت یک تکهاش اینطوری است؛ «...وَ لَا يَشْغَلُوا أَنْفُسَهُمْ بِتَمْزِيقِ بَعْضِهِمْ بَعْضاً...» همدیگر را به تکه پاره کردن هم مشغول نکنید «...فَإِنِّي آلَيْتُ عَلَى نَفْسِي أَنَّهُ مَنْ فَعَلَ ذَلِكَ وَ أَسْخَطَ وَلِيّاً مِنْ أَوْلِيَائِي دَعَوْتُ اللهَ لِيُعَذِّبَهُ فِي الدُّنْيَا أَشَدَّ الْعَذَابِ وَ كَانَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ ...». میگوید کسی که این کار را کرد منِ امام رضا «...آلَيْتُ عَلَى نَفْسِي...»، قسم خوردم که بروم دعا بکنم، از خدا بخواهم، که این را در دنیا به اشد عذاب برساند، در آخرت هم جزو زیانکاران باشد. کجا امام رضا (ع) قسم میخورد؟ میگوید آنجایی که دارید همدیگر را تکه پاره میکنید. اختلاف نظر داری؟ خب باشد داری. چرا همدیگر را تکه پاره میکنید؟ آنجاهایی که رسیدگیها کم میشود ببینید حضرات اهل بیت (ع) چقدر حساس هستند.
منع قطع رحم
علیبنمهزیار اهوازی نقل میکند که من ۲۰ بار رفتم حج، در دورهی غیبت. اولای دور غیبت زندگی میکردهاست علیبنمهزیار. مرحوم شیح صدوق در «کمال الدین و تمام النعمه» میآورد این روایت را که میگوید من ۲۰ بار رفتم حج، آقا امام زمان (ع) را ندیدم، بعد دیگر گفتم ولش کن دیگر. آمدند به من گفتند امسال که بیای حج حضرت را میبینی، میگوید رفتم حج و ... خلاصه روایتش طولانی است. میرود میرود میرود تا میرسد لب خیمهی حضرت. بعد میگوید رفتم داخل، «فما الذی أبطأ بک علینا»! چی تو را از ما، چه چیز تاخیر انداخت تا بیایی پیش ما؟ گفتم آقا «لم أجد من یدلنی إلی الآن» کسی را پیدا نکردم من را به سوی شما راهنمایی کند. خیلی لحن حدیث عجیب است، میگوید حضرت سرش را انداخت پایین، بعد شروع کرد با این ... «بإصبعه» ... شروع کرد با انگشتش با این خاکهای جلویش بازی کردن. دیدید گاهی اوقات میخواهید به یکی حرف بزنید خیلی از او ناراحتید در چشمش نگاه نمیکنید؟ آن شکلی... میگوید حضرت شروع کرد، بعد حضرت فرمود «لکنکم تجبرتم علی فقرا شیعه قطعتم رحم الذی بینکم فای عذر لکم» الان حضرت گفت کسیو پیدا نکردی؟ اصلا مگه ماجرا این بوده؟ شما «تجبرتم علی فقرا شیعه». فقرا شیعه بزرگی کردید، «وکثرتم الاموال» رفتید هی مال زیاد کردید کاری نداشتید برادر دینی شما کجاست. «وقطعتم رحم الذی بینکم» رحم ایمانی بین خودتون را قطع کردید «فای عذر لکم الان». الان دیگر چه عذری دارید؟ اصلا میگوید اویی که باعث شد تو ۲۰ سال بیای حج منو نبینی این بود، الان هم تو را آوردم که همین را بگویم بروی به بقیه بگویی. رحم ایمانی بین خودتان را قطع کردید.
معی بن خنیث میگوید معلی وکیل آقا امام صادق بود حاکم مدینه او را گرفت، به شهادت رساند خود حضرت رفت به اعتراض خونش پیش حاکم مدینه و حضرت خودش گفت، گفت وکیل مرا کشتی. آمد پیش حضرت گفت آقا حق مومن به مومن چیست؟ حضرت به او گفت: معلی به تو نمیگویم گفت نه آقا بگویید حق مومن به مومن چیست؟ گفت میترسم از زیر بارش نتوانی در بیایی خیلی سنگین است. آخرش معلی گفت «ولا حول و لاقوه الا باالله علی العظیم»، حضرت گفت که ۷۰ تا حق است، من ۷ تا از آنها را به تو میگویم. سیراب نباشی برادر دینیات تشنه باشد. گرسنه نباشدُ تو سیر باشی. بیلباس نباشدُ تو لباس داشته باشی. همینطور حضرت شروع کرد روایت معروفی است. یک سرچ در اینترنت کنید، پیدایش کردید. بعد حضرت میخواهم بگویم ببینید اینجوری میشود. به او گفت «فاذا فعلت ذلک» وقتی تو این حقوق را رعایت کردی «وصلت ولایتک بولایته» بین تو و او پیوند برقرار میشود. «و بذلک وصلت ولایتنا» از آن پیونده به ما پیوند میخوری. «و هو موصول بولایه الله» و از طریق ولایت ما وصل میشوی به ولایت الهی. آن حرکت انبیا که گفتم. چرا رهبرش نمیتواند آن حرکت را پیش ببرد؟ به خاطر اینکه اساسا رهبر کیست؟ رهبر یک جمع پراکنده؟ هیچ پیوندی با هم ندارند. رحم ایمانی بین خودشان را قطع کردند. رهبر اینها؟ اینها را راهبری بکند؟ خب اینها که همین الان پراکندهاند. اصلا راهبر نمیخواهند. اگر عدهای با هم بودند، حالا میشود بگویی این طرف برویم یا آن طرف برویم، عدهای که از همان اول هم با هم نیستند، برویم به چه کسی بگوییم کدام طرف برو؟ ایمان به رسل یکی از وجهههای جدیاش، حفظ پیوندهای ایمانی است. شما بروید ببینید برای قاطع رحم هیچ مجوزی نگذاشتند. من خاطرم هست رفتم خدمت یکی از اساتید اخلاقمان، گفتم ما فامیلی داریم که مشروبخوار است. خانهاش مشروب و سگ دارد. بعد ما آخوند هستیم. با اینها چه کار کنیم؟ ایشان گفت حق قطع رحم ندارید. گفتم من نمیتوانم خانهی اینها بروم. گفت تلفن هست. حالشان را بپرسید، در پیشآمدهایشان شرکت کنید. اگر کسی از آنها مرد، اگر شادیای داشتند، ابراز خوشحالی کنید. ابراز خوشحالی که میتوانید بکنید. من خیلی برایم جالب بود، ایشان گفت یعنی نمیتوانی ایشان را دعوت کنی بیرون بروید با هم آب هویج بخورید؟ گفتم آقا میگویند در روی گنهکار رو ترش کن. گفت ببین پسرم رو ترش کردن روی گنهکار مال موقعی است که رو ترش میکنی از گناه برگردد. رو ترش میکنی تازه یک قدم به گناه میرود، این که نشد. قضیه این است که اگر لبخند تو هم به گناه تشویقش میکند همان است. اخم و لبخند مومن برای این است. بعد ما تازه فهمیدیم که یک عمر قاطع رحم بودیم برای نهی از منکر. میگوید از ۷۰ سال، بعضی روایات میگوید ۲۰۰ سال مانده به بهشت، بوی بهشت را همه میفهمند، الا چند دسته؛ شما بروید ببینید، عاق والدین و قاطع رحم معمولا جزء این دستهها هستند. میگوید تو با کسی که با تو پیوند خونی با تو دارد کاری نداری، بعد من بگویم با برادر دینیات کار داشتهباش؟
حداقل ابراز ناراحتی بکن. نمیدانم چه چیزی افتاده؟ مثلا عمویش زنگ میزند، پدرش میخواهد گوشی را دستش بدهد، میگوید نه نه! یک عید، سالی یک بار نمیخواهی تبریک بگویی؟ عارت میآید؟ بعد میگویی یابن الحسن مرا ببخش که گناهی میکنم که... آدم نمیداند اگر موقعی حضرت را ببیند، مثل علی بن مهزیار اهوازی آدم چه میگوید؟ «شما رحم بینتان را قطع کردید، الان دیگر چه عذری دارید؟» پیوندهای بین مومنین که قطع شد، همین میشود. دیگر ولایت آقا امام زمان محقق نمیشود. ما روز غدیر جشن میگیریم، کل بهرهمان از روز غدیر همین است. جشنی و کیک یزدی و شیرینی و شاید ناهاری و... عیدی از سادات و... ولایت کدام امیرالمومنین؟ امیرالمومنینی که هیچ آدمی اطرافش نیست؟ هیچ طیف پیوستهای ندارد که او امامت کند. الان امام زمان چه کسی را امامت کند؟ خیلی روایتها عجیب است. بروید ببینید. میگوید کسی که برادر دینیاش از او چیزی میخواهد، تمام تلاشش را نمیکند، مثلا دنبال کارش میرود، اما تمام زورش را نمیزند، که حاجت برادرش را برآورده کند. میگوید این پایش گیر است. موسی، موسی رفت. به موعدگاه عبادتش؛ ندا آمد موسی به عیادت من نیامدی. گفت خدایا تو منزهی از بیماری. گفت آن بنده مومن من مریض شد چرا نرفتی؟ ببین رفیق من انقدر موضوع ناموسیست! میگوید عیادت من نیامدی! تو به من کممحلی کردی، «قطعتم رحم الذی بینکم»، این میشود. اگر کسی میخواهد ببینید آقا امام حسین چرا روز عاشورا ۷۲ تا یار داشت از اینجاها شروع میشود.