أعوذ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیطَانِ الرَّجِیمِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی سَيِّدِنا وَ نَبِیِّنَا حَبیب اله العالَمین أَبِی الْقَاسِمِ المُصطَفی مُحَمَّد (صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمْ) وَ عَلَی آله الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ وَ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَی أَعْدائِهِمْ أَجْمَعِینَ مِنَ الْآنَ إِلَی قِیَامِ یَوْمِ الدِّین
سلام عرض میکنم خدمت براداران عزیز و خواهران گرامی حاضر در این مجلس پرشکوه و این محفل نورانی. امیدوارم خدا تا این لحظه از ماه مبارک طاعات و عبادات همهی شما عزیزان را به احسن وجه قبول کرده باشد و انشالله در این شب که اولین شب از شبهای احیاء هست و محتمل است که امشب شب قدر باشد، انشاالله خداوند در این شب بهترین مقدرات را برای همه ما رقم بزند و قدرت خودش را دربارهی ما به احسن وجه به جریان در بیاورد و بیشترین فیض و استفاده را از منبع لایزال قدرت پروردگار عالم داشته باشیم. انشالله مبحثی را که در خدمت عزیزان خواهیم بود ظرف مدت حدود چهل دقیقه که فرصت ماست، آیاتی خواهد بود از سورهی مبارکهی نحل و اگه فرصت ایجاب بکند انشالله آیاتی از سورهی بقره، و به خواست خدا بهره خواهیم برد از کلام مولی الموحدین امیرالمومنین علیبن ابی طالب(ع) در خطبهی سوم نهجالبلاغه، موسم به خطبهی شقشقیه، و بعد از آن اگر انشالله توفیق یار بود توسلی داشته باشیم به محضر مولی علی(ع)، عزیزان اگر مایل باشند و در محضر قرآن باشند کسانی که قرآن دارند سورهی مبارکه نحل رو باز بکنند از آیه ی نود تا آیهی نودوسه سوره نحل باهم بخوانیم، توجه به این آیات بکنیم و همینطور در کنار قرآن جلو برویم، شبهای قدر بهترین فرصت برای انس با قرآن است و برای شنیدن کلام پروردگار و تدبر در کلام او.
تدبر در آیات سوره نحل
«أعوذ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیطَانِ الرَّجِیمِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيم اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِیتَاءِ ذِی الْقُرْبَى وَیَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْکَرِ وَالْبَغْیِ یَعِظُکُمْ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُون» (نحل، ٩١) آیات سورهی نحل را خیلی نمیخواهیم توقف کنیم فقط معنی و یک توضیح مختصر، بیشتر مقصد اصلی ما آیاتی از سورهی بقره هست ما میخواهیم از آیات سورهی نحل کمک بگیریم یک پشتوانهای بگیریم برای درک یک حقیقت بسیار مهم در سورهی مبارکه بقره.
فرمان خدا به عدالت و احسان به نزدیکان
همانا خدا فرمان میدهد امر میکند به عدالت، عدالت و عدالت ورزی دستور خداست، و به احسان یعنی نیکوکاری چرا که نیکوکاری راهکار تحقق عدالت است، اگر بناست عدالتی پیاده شود از جادهی احسان میگذرد.
«... وَإِیتَاءِ ذِی الْقُرْبَى...»(نحل،90) و اینکه هوای نزدیکانتان را داشتهباشید نسبت به نزدیکانتان مهرورزی مضاعف داشتهباشید و مواسات و همدلی داشته باشید به آنها رسیدگی بکنید، چرا که اگر کسی بناست انسان قدم در راه احسان بگذارد بالاترین مصداق احسان و نیکوکاری این است که انسان در شعاع وجودی خودش، نزدیکانش را برخوردار کند و بهرهمند کند از نیکوکاری خودش.
پس دستور اول عدالت؛ برای عدالت، راه، احسان، و بالاترین احسان ایتا ذی القربی؛ توجه به نزدیکان و رسیدگی به آنها. «وَ يَنهى عَنِ الفَحشاءِ وَالمُنكَرِ وَالبَغيِ...» (نحل، ٩٠) همان خدایی که به عدالت فرمان داد، از فحشا بازداشت. فحشا چیست؟ گناه آشکار. همان خدایی که به احسان فرمان داد، از منکر بازداشت. منکر چیست؟ امری که عقل و شرع آن را تایید نمیکند. و همان خدایی که به ایتا ذی القربی فرمان داد، از بغی، زیادهخواهی بازداشت، انسان را از زیادهطلبی و زیادهخواهی نهی فرمود.
فحشا نقطهی مقابل عدالت
عزیزان دقت کنید، با یک تدبر ساده در این آیه که خدا وقتی میفرماید فحشا، نقطهی مقابل عدالت است، یعنی گناهی بالاتر و برتر از بیعدالتی نیست. خدایی که به عدالت فرمان داد، گفت فحشا نکن، فحشا بیعدالتی است. خدایی که به احسان فرمان داد، از منکر بازداشت. یعنی منکرتر، ناشناختهتر، ناپسندتر از ترک نیکوکاری چیزی نداریم. در مقابل احسان است. و خدایی که به ایتا ذیالقربی فرمان داد، به رسیدگی به نزدیکان فرمان داد، از بغی بازداشت. یعنی آنچه که ممکن است ما را در مورد نزدیکان گرفتار کند، بغی است، توقع زیادی، زیادهطلبی، خودخواهی، همه چیز را برای خود خواستن. پس فرمان خدا معلوم، نواهی خدا هم معلوم، به چه چیز فرمان داد، از چه چیز بازداشت.
عهد ما با خدا
در آیهی بعد میفرماید: «وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدْتُمْ...» (نحل، ٩١) مسلمان هستی؟ بله خدایا. در عهد پروردگاری؟ معاهدهی پروردگاری داری؟ بله خدایا. پس به عهد خدا، حالا که با او عهد بستی، پایبند باش. شش چیز؛ یک، عدالت. دو، احسان. سه، ایتا ذی القربی و سه چیز؛ فحشا، منکر و بغی. این عهد ما با خداست. «وَأَوْفُوا بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدْتُمْ...» (نحل، ٩١) وقتی با خدا معاهده بستید، به عهد با خدا، وفادار باشید. «... وَلَا تَنْقُضُوا الْأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا...» (نحل، ٩١) بعد از اینکه عهد و پیمان خودتان را با خدا محکم کردید، این عهد و پیمان را نقض نکنید. بعد از اینکه در مثل شب قدری، مثل شب ٢١ و ٢٣امی آمدید و با خدا معاهدهی بندگی را محکمتر کردید، عهد خدا را نقض نکنید. «...وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلًا إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ» (نحل، ٩١) وقتی با خدا عهد بستید، خدا را ضامن این عهد قرار دادید، و بدانید خدا نسبت به آنچه عمل میکنید، آگاه است.
«وَلَا تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكَاثًا...» (نحل، ٩٢) مثل آن زنی نباشید که پارچهای بافته باشد و بعد از محکم کردن تار و پود پارچهاش آن را از هم بشکافد و بگسلاند، این تار و پود را دوباره از هم باز کند. این پارچهای که با عهد الهی به عنوان لباس تقوا برای خودتان بافتید، این را دوباره نشکافید، تار و پود پارچه را از هم جدا نکنید. مانند آن زنی نباشید که چنین میکند. چرا مثال زن زده؟ چون نوعا در بحث پارچهبافی و بافندگی، این کار را بانوان انجام میدهند. حالا اگر یک کسی پارچهای بافت، بعد خودش با دست خودش آمد آن را تار و پودش را از هم جدا کرد، آنچه خودش بافته بود، پنبه کرد، رشته کرد، از بین برد. خسارت میکند، این مثال را میزند، که بگوید عهد خدا را محکم نگه دارید. نگذارید تار و پود معاهده الهی شما از هم گسسته بشود. «...تَتَّخِذُونَ أَيْمَانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ...» خدا میگوید متاسفانه شما عهد و پیمانی را که با خدا دارید، سبک میگیرید، یک امر عارضی میپندارید. با خودتان فکر میکنید چندان هم اهمیت ندارد پایبند بودن به عهد با خدا. «...تَتَّخِذُونَ أَيْمَانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ...» خوب دقت کنید عزیزانم. به جان کلام رسیدم در سوره نحل.
علت سستی ایمان
چرا شما ایمان خود را سست میگیرید؟ یک علتی دارد. «...أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبَى مِنْ أُمَّةٍ...» میدانید چرا به عهد با خدا درباره عدالت پایبند نیستید؟ میدانید چرا به عهد با خدا درباره احسان و نیکوکاری، درباره ایتاء ذیالقربی و رسیدگی به نزدیکان، درباره ترک فحشا، ترک منکر، و ترک بغی و زیادهخواهی، پایبند نمیمانید؟ میدانید علتش چیست؟ علت آن است که یک تفکر غلطی را پذیرفتید. آن چیست؟ شما با خودتان میگویید «...أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبَى مِنْ أُمَّةٍ...» یعنی چه «...أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبَى مِنْ أُمَّةٍ...»؟ یعنی شما نظام طبقاتی را پذیرفتهاید. یعنی شما تسلیم شدهاید و قبول کرده اید که انسانها از نظر برخورداری از مواهب این عالم، و از نظر برخورداری از نعمات همه در یک درجه نیستند. بعضی حق بیشتر دارند و بعضی کمتر، بعضی سهم بالاتر دارند و بعضی پایینتر. شما در نظام فکریتان نظام طبقاتی را قبول کردهاید. شما تسلیم نظام طبقاتی شدهاید.
توصیف جامعه طبقاتی
در نگاه شما، اشراف، اغنیا، ثروتمندان، مستکبران، صاحبان میز، صاحبان ریاست، صاحبان قدرت و نفوذ و شهرت، ناخواسته فکر میکنید حق بالاتری دارند. پس بخورند. نوش جانشان. و طبقات ضعیف، طبقات محروم، کارگرها، مستضعفها، خب اینها حق کمتری دارند. پس اگر به اولیات زندگی هم نرسیدند، اشکالی ندارد. شما پذیرفتهاید که برخی حق دارند پول توجیبی بچهشان، مخارج یک روز زندگیشان، با مخارج یک سال دیگری برابری کند. حق دارند، چون دارند. و برخی دیگر چون ندارند، چون کارگرند، حتی نباید حقوقشان، کفاف چند روز از یک ماه را بدهد، و باید بقیه را گرسنه بخوابند، چون کارگرند. شما این را در ذهن خودتان با آن کنار آمدید، شما با نظام استثماری در اقتصاد کنار آمدید، با تفاوت فاحش و غیر قابل قبول بین سرمایهدار و کارگر کنار آمدید، با تفاوت فاحش و غیرقابل قبول بین مسئول و رئیس و اربابرجوع و رعیت کنار آمدید، با تفاوت فاحش در نظام پرداخت حقوق، حتی به کارمندان دولتتان کنار آمدید، شما اینها را قبول کردید، «...أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبَى مِنْ أُمَّةٍ...»(نحل، ٩٢). اگر یک مردمی پذیرفتند که «...أُمَّةٌ هِيَ أَرْبَى مِنْ أُمَّةٍ...»(نحل، ٩٢)، برخی از برخی دیگر برخوردارترند، بهرهمندترند، حق بالاتری دارند، معلوم است که عدالت در چنین جامعهای از اولویت میافتد، معلوم است که احسان از اولویت میافتد، معلوم است که ایتاء ذیالقربی دیگر در اولویت نیست، در چنین جامعهای عدالتورزی یک امر واجب نیست یک امر مستحب است، خوب است داشتیم داشتیم نداشتیم نه، در چنین جامعه ای احسان و ایتام ذی القربی فریضه محسوب نمیشه. یک کار خوبی ست هرچندوقت یکبار برای اینکه علاوه بر نعمات دنیا یک چیزی هم از آخرت به ما بدهند یک صدقه ای هم بیندازیم، نظام و سیستم را استثماری بچینیم، فقیر پروری کنیم، تولید انبوه فقیر و نیازمند در کنار رشد سریع سرمایه و سرمایه دار، اختلاف بی منطق! نه آن اختلاف منطقی و طبیعی که خدا در عالم تدارک دیده برای چرخیدن چرخ اقتصاد و زندگی، یک اختلاف بی منطق ملالآور را پذیرفتیم و بعد میخواهیم با چندتا احسان موردی کوچک و چندتا جشن گلریزان و عاطفه ها و چه و چه حلش کنید.
ایجاد عدالت، وظیفه ماست نه خدا
چرا پس به فکر اصلاح ساختارهای خودتان نیستید. «أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبَى مِنْ أُمَّةٍ»(نحل، ٩٢) قبول کردید که امتی، گروهی از بقیه برخوردارتر باشند. خدا میفرماید «إِنَّمَا يَبْلُوكُمُ اللَّهُ بِهِ» خدا به واسطه تفاوت توان اقتصادی مردم شما را آزمایش میکند. اگر خدا خواسته بود که همه سطح برخورداری مساوی از دنیا و منافع و منابع و قدرت و اعتبار و نفوذش داشته باشند خدا میتوانست این کار را انجام دهد. «إِنَّمَا يَبْلُوكُمُ اللَّهُ بِهِ»(نحل، ٩٢) خدا شما را به این واسطه آزمایش میکند، «وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ»(نحل، ٩٢) روز قیامت که برسد این اختلاف طبقاتی فاحش را خدا برای شما روشن خواهد کرد که وجهش چه بود. چرا خدا خودش دست به کار نشد؟ آیه بعد را نگاه کنید متدبران عزیز آیه ۹۳ «وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً »(نحل، ٩3) اگر خدا خواسته بود میتوانست کاری کند که همه شما امت واحده باشید، این امت واحده در مقابل آن امت هی اربی در آیه قبل است، اگر خدا خواسته بود میتوانست کاری کند که در این جامعه عدالت امری جبری باشد، کسی نتواند نقض عدالت کند. میتوانست کاری کند که برخورداری همه برابر باشد. کسی نتواند برای خود سهم بیشتری جدا کند، بیش از حق طبیعی خودش، ولی خدا اینکار را نکرد، خدا از این مسئله به عنوان امتحان و ابتلا و آزمایش شما استفاده کرد «وَلَكِنْ يُضِلُّ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَلَتُسْأَلُنَّ عَمَّا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ»(نحل، ٩٢) فردای قیامت باید پاسخگو باشید، این قسمت اول عرایض من یک صلوات بفرستید.
جمعبندی آیات سوره نحل
جمع بندی آیاتی که خوندیم از سوره مبارکه نحل این شد، فرمان خدا عدالت است. راه عدالت احسان است، بالاترین مصداق احسان رسیدگی به نزدیکان است، در پرتو وجودی خود نزدیکان را دریافتن است، کارخانه دار، کارگرانش نزدیکان او هستند، یک معلم شاگردانش، یک پدر فرزندانش، بزرگ خاندان، سایر اعضای فامیل، هرکس در شعاع وجودی خودش پرتو احسان و عدالت را بیفکند. این دستور، بعد خدا فرمود این معاهده را جدی بگیرید و بعد خود خدا فرمود جدی نمیگیرید چون پذیرفتید اختلاف طبقاتی را قبول کردید و با آن کنار آمدید و بعد خدا فرمود اشتباه کردید که پذیرفتید، خدا برای آزمایش دنیا را اینطور قرار داده. میخواهد ببیند آنهایی که دستشان بیشتر میرسد میخواهند بیشتر بخورند یا میخواهند حمایت کنند، خدا آزمایش میکند. این آزمایش جدی است. این قسمت اول و بعد در سوره مبارکه بقره آیه ۲۱۲ اگر برسم تا ۲۱۶ و اگر نه تا ۲۱۴ لطفا دقت بفرمایید.
زینت دنیا برای کافران
این مقدمهی دوم عرضم است : «زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَيَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا ...»(بقره،212) , یعنی کافران، به حیات و زندگی دنیا دسترسی زیادی دارند و این زندگی دنیوی برای آنها زینت داده شد. همین باعث شده که مومنان را بخاطر دسترسی نداشتن به حیات دنیا تحقیر کنند.
وضعیتی که امروز دستگاه استکبار جهانی رقم زده این است : ما داریم! ما ثروت بیشتر داریم. قدرت بیشتر داریم، نفوذ بیشتر داریم. تبلیغات ما قویتر است، پس از شما مومنین برتریم، پس ما از شما برتریم، ما جهان اولیم، شما جهان سوم، ما توسعه یافتهایم و شما هنر کنید در حال توسعه هستید، ما به ثروت و قدرت و رفاه و امنیت رسیدهایم و شما لهله آن را میزنید، ما را مسخره میکنند. «...وَيَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا...»، خدا همینجا یک جواب نقد میدهد، میفرمایند: نگاه خود را به دنیا فقط ندوزید، آخرتی هم هست. و در ادامه : «...وَالَّذِينَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ...»(بقره،212) یعنی در روز قیامت تقواپیشگان بالاترند از آن کافرانی که دنیا برای آنها زینت داده شد. و در ادامه «...وَاللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ.» یعنی خدا هر کس را که بخواهد، بی حساب رزق و روزی میدهد.
فلسفهی ارسال رسولان، عدالت
حال دقت کنید. میخواهد توضیح دهد که اوضاع از چه قرار است. در آیه 213 سوره بقره : «كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً...»(بقره،213) که أُمَّةً وَاحِدَةً را در سورهی نحل با هم خواندهایم، أُمَّةً وَاحِدَةً یعنی سطح برخورداری برابر و عادلانه مطابق حق، نه همه با هم مساوی اما هرکس طبق حقش، به حقش برسد. این میشود أُمَّةً وَاحِدَةً . «كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً...» یعنی مردم امت واحده بودند. «...فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ...»(بقره،213) یعنی خدا پیغمبران را فرستاد به عنوان مبشر و به عنوان منذر که بشارت بدهند و هشدار بدهند. «...وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ...»(بقره،213) و خدا با پیامبران به حق کتاب فرستاد. چرا؟ «...لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ...»(بقره،213) تا پیغمبران بین مردم حکم کنند در آنچه مردم در آن اختلاف کردند. آن امت واحده اختلاف درست شد، اختلاف در امت واحده یعنی چه؟ اختلاف در امت واحده یعنی «أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبَى مِنْ أُمَّةٍ»(نحل،92) اختلاف در امت واحده یعنی انسانها به این نتیجه برسند که نظام عالم باید طبقاتی باشد. انسانها درجهی یک و دو و سه دارند، به این برسند که یک عده کارگران و نوکران حقیر بقیه هستند. باید در دنیا یک عدهای کار کنند شبانه روز، دو شیفت یا سه شیفت، فقط برای نان خوردن و یک عدهی دیگری بی آنکه کاری کنند، بخورند و بخوابند و بیاشامند و لذت ببرند و به ریش بقیه بخندند، این شد اختلاف، انبیاء آمدهاند تا این اختلاف را برطرف کنند، فلسفهی ارسال رسل و انزال کتب بر پایهی عدالت است.
آیه 25 سوره حدیدرا ببینید «لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ ...» (حدید،25)یعنی ما پیغمبرانمان را با دلایل روشن فرستادیم و همراه پیغمبرانمان کتاب و میزان، میزان همان کتاب است، میزان و کتاب چرا؟ تا مردم در سراسر جهان قیام به قسط کنند، ما برای عدالت پیغمبر فرستادیم. عدالت ثمرهی توحید است. اگر جامعهای دم از توحید زد و به عدالت نرسید، توحیدش میلنگد. ما برای عدالت پیغمبران را فرستادیم و بعد دیدیم نمیشود، «...وَ أَنزَلنَا الحَديدَ...» آهن فرستادیم، «...فيهِ بَأسٌ شَديدٌ...» تا به وسیله آهن قدرت دفاع و قدرت مبارزه با استکبار را پیدا کنند. «...وَ مَنافِعُ لِلنّاسِ...» و البته آهن فایدههای دیگری هم برای مردم دارد، ولی فلسفه اصلی چه بود؟ «...وَ لِيَعلَمَ اللَّهُ مَن يَنصُرُهُ وَ رُسُلَهُ بِالغَيبِ...» خدا میخواهد ببیند چه کسانی خدا و رسولانش را برای تحقق آرمان عدالت یاری میکنند؟ برگردم سر همین آیه. خدا پیغمبران را فرستاد تا در اختلاف طبقاتی بین مردم حکم کنند. پیغمبران آمدند، خودخواهی بشر را درمان کنند. پیغمبران آمدند زیادهخواهی بشر را درمان کنند. استکبارورزی را درمان کنند. استعمار و استثمار را از بین ببرند. سوار شدن یک عدهای را بر گرده دیگران از بین ببرند. پیغمبران آمدند تا از مظلوم دفاع کنند. تا با ظالم بجنگند. این فلسفه آمدن پیغمبران بود.

اختلاف در قبول پیامبران
اما چه شد؟ به جای این که بشر از پیغمبران استقبال کند، در همان کتابی که پیغمبران آوردند، و در همان راهی که پیغمبران میخواستند طی کنند، بشر در آن اختلاف کرد. «...وَ مَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ...».(بقره،213) اختلاف طبقاتی که بود، اختلاف سر پیغمبران هم به آن اضافه شد. چمن بود به گل هم آراسته شد. اختلاف طبقاتی در جای خود ماند، و اختلاف دینی و اختلاف سر پیغمبران به آن افزوده شد. خدا فرمود: «...فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ...»(بقره،213) . ای خوش به سعادت مومنان به پیغمبران، که خدا آنها را در این اختلاف به حق هدایت میکند. «...وَاللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ»(بقره،213) .
جایگاه ما در تحقق عدالت
حالا خطاب به من و شما. خدا میخواهد با من و شما یک حرفی بزند. بگوید ای انسانهای هزار و چهارصد سال بعد از تولد اسلام! ای انسانهای بعد از گذشت قرون انبیا! ای انسانهایی که صد و بیست و چهار هزار پیغمبر برای عدالت آمدند و حریفتان نشدند! ای انسانهایی که بیش از هزار سال از غیبت امام زمان شما میگذرد و امکان حضور او در بین شما و امکان قبول رهبری شما هنوز برای او فراهم نشده! با شما هستم. «أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ...»(بقره،213) همین طوری میخواهید بروید بهشت؟ «...وَ لَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ وَ زُلْزِلُوا حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ»(بقره،214) همین طوری میخواهید بهشت بروید؟ قبل از این که سختیها و گرفتاریها را برای دفاع از هدف انبیا به جان بخرید؟ قبل از این که برای برپایی عدالت در جهان از خودتان مقاومت و پایمردی نشان بدهید؟ چرا هر بار که پرچم حق و عدالت بلند شد، در نزدیکی مقصد سرنگون شد؟ چرا تا عرصه تنگ شد، پرچم رها شد؟ چرا تا اوضاع سخت شد، هدف گم شد؟ چرا رضایت دادید به این که کافران مسخرهتان کنند؟ طماعانه، مستکبرانه، مستعمرانه، و مستثمرانه، از شما سودجویی کنند؟ و شما را به بردگانی مدرن برای خودشان بدل کنند؟ چه نشستهاید؟ پس کو اون مقاومت شما؟ بهشت را به مقاومت مستحکم برای دفاع از عدالت میدهند. کسی که نسبت به جامعهاش، نسبت به جهانی که در آن زیست میکند، نسبت به انسانها و مستضعفین، مستضعفین فکری و اقتصادی، هر دو، بیتفاوت باشد چطور دم از اسلام میزند؟ کسی که جای خودش را در این منطق پیدا نکند. کسی که خودش را جانمایی نکند که من کجای جریان تحقق عدالت جهانی به رهبری امام زمانم، من کجای کار ایستادم، «أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ»(بقره،214) فکر کردهاید همینطوری بهشت میروید، «وَلَمَّا يَأْتِكُمْ مَثَلُ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ مَسَّتْهُمُ الْبَأْسَاءُ وَالضَّرَّاءُ»(بقره،214) قبل از اینکه مثل گذشتگان برسد که سختیها و گرفتاریها آنها را گرفتار کرد «وَزُلْزِلُوا»(بقره،214) و دچار تزلزل شدند، »حَتَّى يَقُولَ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ مَتَى نَصْرُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِيبٌ» (بقره،214) تا وقتیکه پیغمبر و همراهان او فریاد برآوردند که خدایا یاری تو کی میرسد؟ همانا یاری خدا نزدیک است.
انفاق، راهکار اول برای برقرای عدالت
حالا که ما رسیدیم به این نقطه خدا دو تا راهکار به ما میدهد. عزیزان در ادامه آیه 215، 216 من دیگر وقت ندارم این دو آیه را برای شما باز کنم. راهکار اول انفاق راهکار دوم قتال. اول اینکه برای پایمردی در راه انبیا تا برپایی قسط خودتون اهل انفاق باشید، «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي الْقُرْبَى»(نحل،90) پدر و مادرت را دریاب، برادر و خواهرت را دریاب، عمو و عمه، خاله و داییات را دریاب. فرزندان اونها را دریاب. همسایههایت را دریاب، شاگردانت را دریاب. دوستانت را دریاب. کارگران کارخانهات را دریاب. کارمندان شرکت و ادارهات را دریاب. اهل عدالت باش. تو خودت سرچشمه عدالت باش. برای عدالت احسان کن و برای احسان رسیدگی کن. رسیدگی اقتصادی داشته باش. فقط خودت را نبین. این دستور اول.
قتال، راهکار دوم برای برقرای عدالت
دوم «کُتِبَ عَلَيْکُمُ الْقِتالُ»(بقره،216)آماده نبرد باش. پرچم نبرد را زمین نگذار. ولله العلی الاعلی، به خون پاک امیرالمومنین علی سوگند، عدالت در جهان برپا نمیشود جز با شمشیر در کنار قرآن. جز با قدرت نظامی در کنار منطق براّن وحی، عدالت در جهان برپا نمیشود جز با کوتاه کردن دست مستکبران از منابع عالم. جز با شکستن گردن زورگویان، جز با نشاندن فاسدان و اختلاسگران و دزدان و چپاولگران سر جای خودشان.آماده باشید برای نبرد با بی عدالتی. قسمت دوم عرضم تمام شد صلوات بفرستید.
علی، مرد عدالت
حالا علی! علی مرد عدالت، مرد بی همتای در تقوا، یگانه سمبل حریت تاریخ جاویدان، علی آن مرد مردان جهان و پاکباز قلهی پرواز. من از هر شیعه می پرسم چرا در ظلمت شبها علی مبهوت و سرگردان ره تاریک و تنهای بیابان پیش میگیرد؟ و سر در حلقه ی چاهی، برون از شهر می گرید؟ چرا؟ آیا برای اینکه زهرایش کتک خورده؟ و یا فریاد از این دارد که غارتگر فدک برده؟ و یا نه اشک چشمان علی بهر عدالت بود که در حقش ستم کردند؟ و مزدوران زور و زر و شیادان بدمست و پلید و پست و بی عرضه امام مسلمین گشتند؟ و صد ها لکه بر متن کتاب دهر افزودند؟ بلی اینها همه درد است ولی درد علی این نیست! علی از درد تنهایی که تنها مانده میگرید و آن زندانی تاریخ به خود همدرد میجوید، علی هم سنگر و هم راز و هم پرواز میخواهد و شیعه آنکه در دنیا به خود رنگ علی گیرد و راه پاک او پوید. فقط ما سکه ی حب علی بر سینه چسباندیم و شد طوطی وار ورد این زبان ما، زبان خوش بیان ما «علی گویم. علی جویم.» کنون من با تو میگویم، تو ای حب علی بر دل! بیا تا هر دو جان بر کف، مصمم، متحد، با هم علی وار و علی گونه به راه عشق بشتابیم و قصر و کاخ و بنیاد ستم را سرنگون سازیم که «...إِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّه...» و پیروزی از آن ماست.
خطبه شقشقیه
فرمود بعد از پیغمبر خدا آستین همت گرفتم، کمر همت بستم تا عدالت را به پا کنم اما چه شد؟ « أَمَا وَ اللَّهِ لَقَدْ تَقَمَّصَهَا فُلَانٌ...» پیراهن خلافت را دیگری به تن کرد «... وَ إِنَّهُ لَيَعْلَمُ أَنَّ مَحَلِّي مِنْهَا مَحَلُّ الْقُطْبِ مِنَ الرَّحَى...» (این روضه ی علی است امشب) او میدانست که جایگاه من نسبت به خلافت چگونه است. او میدانست که من محورم. «... يَنْحَدِرُ عَنِّي السَّيْلُ وَ لَا يَرْقَى إِلَيَّ الطَّيْرُ...» من آن قله ای هستم که سیل آب روان از من جاری است. من آن قله ای هستم که پرندگان تیزپرواز به آن جا نمی رسند اما وقتی که طمع کردند «... فَسَدَلْتُ دُونَهَا ثَوْباً وَ طَوَيْتُ عَنْهَا كَشْحاً وَ طَفِقْتُ أَرْتَئِي بَيْنَ أَنْ أَصُولَ بِيَدٍ جَذَّاءَ أَوْ أَصْبِرَ عَلَى طَخْيَةٍ عَمْيَاءَ...» آرام گرفتم، اندیشیدم، صبر کردم تا ببینم آیا بیعت کنم با دستی بریده یا صبر کنم بر این وضعیت ظلمت بار ماندم چه کنم « ...فَرَأَيْتُ أَنَّ الصَّبْرَ عَلَى هَاتَا أَحْجَى...» دیدم که صبر بهتر است. در این وضعیت پیش آمده جز صبر راهی نیست «... فَصَبَرْتُ...» پس صبر کردم «... وَ فِي الْعَيْنِ قَذًى...» و در چشمم خار بود «...وَ فِي الْحَلْقِ شَجًا...» و در حلقم استخوان «...اَرى تُراثى نَهْباً...» میدیدم که چگونه ارث مرا به غارت میبرند «... حَتّى مَضَى الاْوَّلُ لِسَبيلِهِ، فَاَدْلى بِها اِلَى ابْنِ الْخَطّابِ بَعْدَهُ...» نفر اول رفت و خلافت را پس از خود به دیگری سپرد «...فَيا عَجَباً بَيْنا هُوَ يَسْتَقيلُها فى حَياتِهِ، اِذْ عَقَدَها لاِخَرَ بَعْدَ وَفاتِهِ...» یا للعجب در دوران خلافتش دائم میگفت من مستحق خلافت نیستم این ردا را از تن من بیرون کنید اما چه شد که بعد از انقضای زمان خلافتش ردای خلافت را به تن دیگری کرد؟ «...لَشَدَّ ما تَشَطَّرا ضَرْعَيْها!...» چه محکم دوشیدند پستان خلافت را! چه محکم تهی کردند پایگاه حکومت اسلام را! «... فَصَبَرْتُ عَلى طُولِ الْمُدَّةِ، وَ شِدَّةِ الْمِحْنَةِ...» پس صبر کردم بر آن مدت طولانی و رنج سخت «... حَتّى اِذا مَضى لِسَبيلِهِ، جَعَلَها فى جَماعَة زَعَمَ اَنِّى اَحَدُهُمْ...» دومی هم دورانش گذشت خلافت را در بین جماعتی قرار داد که گمان کرد من یکی از آنان ام «... فَيالَلّهِ وَ لِلشُّورى!...» ای وای از شورایی که تشکیل شد! «... مَتَى اعْتَرَضَ الرَّيْبُ فِىَّ مَعَ الاْوَّلِ مِنْهُمْ حَتّى صِرْتُ اُقْرَنُ اِلى هذِهِ النَّظائِرِ؟!...» کجا درباره من جای شک بود؟! تا مرا کنار چند نفر دیگر بخواهند قرار دهند «... اِلى اَنْ قامَ ثالِثُ الْقَوْمِ...» خلافت به نفر سوم رسید «.. نافِجاً حِضْنَيْهِ...» شکم پر «بَيْنَ نَثِيلِهِ وَ مُعْتَلَفِهِ» بین آشپزخانه و دستشویی در حرکت بود. «بَيْنَ نَثِيلِهِ وَ مُعْتَلَفِهِ وَ قَامَ مَعَهُ بَنُو أَبِيهِ » تمام بستگانش را بر مسند نشاند، بر امور نشاند، «يَخْضَمُونَ مَالَ اللَّهِ» مال خدا را میخوردند، «خِضْمَةَ الْإِبِلِ نِبْتَةَ الرَّبِيعِ» آن طور که شتر جوانههای تازه روییده در بهار را میخورد. تا اینکه شکمش او را به کام مرگ کشانید.
عزیزان، قسمت آخر عرضم است. «فَمَا رَاعَنِي إِلَّا» زمانی نگذشت جز اینکه « وَ النَّاسُ كَعُرْفِ الضَّبُعِ إِلَيَّ يَنْثَالُونَ عَلَيَّ مِنْ كُلِّ جَانِبٍ» مردم از هر سو به سمت من یورش آوردند، «حَتَّى لَقَدْ وُطِئَ الْحَسَنَانِ» تا انگشت پاهای من زیر لگد مردم له شد، «وَ شُقَّ عِطْفَايَ» و قبا و ردای من از دو سمت پاره شد،« مُجْتَمِعِينَ حَوْلِي كَرَبِيضَةِ الْغَنَمِ» مانند گلهی گوسفند دور من جمع شدند،« فَلَمَّا نَهَضْتُ بِالْأَمْرِ» چون قیام کردم برای برپایی تکلیفم در عدالت، «نَكَثَتْ طَائِفَةٌ» عدهای پیمان شکستند، « و مَرَقَتْ أُخْرَى» عدهای تندروی کردند، « قَسَطَ آخَرُونَ» و عدهای دست به ظلم بردند.ناکثین و مارقین و قاسطین؛ «كَأَنَّهُمْ لَمْ يَسْمَعُوا كَلَامَ اللَّهَ يَقُولُ » گویا نشنیده بودند کلام خدا را که میگفت:«تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُها لِلَّذِينَ لا يُرِيدُونَ عُلُوًّا فِي الْأَرْضِ وَ لا فَساداً وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ» گویا نشنیده بودند که خدا در قرآن فرمودهاست دار آخرت از آن کسانی است که دنبال برتری طلبی در زمین نباشند، دنبال فساد نباشند و باتقوا باشند؟ بعد خود حضرت میفرماید: «بَلَى وَ اللَّهِ لَقَدْ سَمِعُوهَا وَ وَعَوْهَا» شنیدهبودند، حفظ بودند این آیه را! چرا عمل نکردند؟ چرا پای پیمان با من نایستادند؟ « و لَكِنَّهُمْ حَلِيَتِ الدُّنْيَا فِي أَعْيُنِهِمْ» دنیا در چشمشان زینت داده شد؛ «و رَاقَهُمْ زِبْرِجُهَا» و دنیا فریبشان داد. « أَمَا وَ الَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَأَ النَّسَمَةَ» قسم به خدا «لَوْ لَا حُضُورُ الْحَاضِرِ وَ قِيَامُ الْحُجَّةِ بِوُجُودِ النَّاصِرِ» اگر مردم اجتماع نکرده بودند، و اگر حجت به وجود یاران تمام نشده بود، «وَ مَا أَخَذَ اللَّهُ عَلَى الْعُلَمَاءِ أن لا يُقَارُّوا عَلَى كِظَّةِ ظَالِمٍ وَ لَا سَغَبِ مَظْلُومٍ »، اگر خدا از عالمان عهد نگرفته بود که در مقابل زیاده خواهی ظالم بایستند و در مقابل گرسنگی مظلوم ننشینند ، اگر خدا چنین عهدی نگرفته بود، «لَأَلْقَيْتُ حَبْلَهَا عَلَى غَارِبِهَا»، : من هم ریسمان خلافت را به کمرش می انداختم، «وَ لَسَقَيْتُ آخِرَهَا بِكَأْسِ أَوَّلِهَا وَ لَأَلْفَيْتُمْ دُنْيَاكُمْ هَذِهِ أَزْهَدَ عِنْدِي مِنْ عَفْطَةِ عَنْزٍ»، آن وقت می فهمیدید که دنیای شما برای علی از آب بینی بز پست تر و حقیرتر است.
روضه و وصف شب نوزدهم
مومنان، شیعیان، محبان علی، علی کشته راه عدالت است و بعد از علی تمام امامان همه یک به یک شهید راه عدالتند و امروز غیبت امام زمان محصول پیمان شکنی متراکم مستمر تاریخی بشریت است و ما مسئولیم که این پرچم را در رکاب ولی خدا، حجت خدا بلند کنیم. در مثل چنین شبی علی با آن همه عظمت و خسته از آن مردم پیمان شکن، با وجود آن همه تلاش ها و جهادها دیگر برای پرواز ملکوتی خود آماده شده است. در این شب های گذشته علی روزه گرفته و هر شب به وقت افطار، بیش از سه لقمه افطار نکرده هر بار سوال کردند آقا جان چرا کم تناول می فرمائید؟ فرمود: مایلم پروردگارم را با شکم گرسنه ملاقات کنم. در چنین شبی که علی در سحرگاهش به قتل و شهادت رسید نقل کردند که «اَکْثَرَ الْخُرُوجَ» خیلی از خانه بیرون می آمد و«النَّظَرَ اِلَي السَّمَاءِ» وزیاد به آسمان نگاه می کرد و می گفت «مَا کُذِّبْتُ»نه به من دروغ گفته نشده، « وَ اَنَّهَا هِي الَّيلَةُ الَّتِي وُعِدْتُ» این همون شبی که به من وعده داده شده؛ سوره یاسین می خوند و می فرمود: « اَللَّهُمَّ بَارِکْ فِي الْمَوْتِ » خدایا مرگ علی را مبارک بگردان «اِنَّا لِلَّهِ وَ اِنَّا اِلَيهِ رَاجِعُونَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ اِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِي الْعَظِيمِ»؛ لحظه لحظه بر شوق علی افزوده می شود. می فرماید «اَللَّهُمَّ قَدْ وَعَدَنِي نَبِيکَ اَنْ تَتَوَفَّانِي اِلَيکَ اِذَا سَئَلْتُکَ» خدایا پیغمبر به من وعده کرد که هروقت از تو مسئلت کنم روح مرا بگیری «اللَّهُمَّ وَ قَدْ رَغِبْتُ اِلَيکَ فِي ذَلِکَ» خدایا علی مشتاق آمدن به نزد توست، خودش فرمود: آنقدر اشتیاقم به مرگ زیاد بود که هرچی بررسی کردم علت آن را بفهمم متوجه نشدم «مَا زِلْتُ اَفْحَصُ عَنْ مَکْنُونِ هَذَا الْاَمْرِ وَ اَبَي اللَّهُ اِلَّا اَخْفَاهُ» خدا راضی نشد که علی بداند که چرا تا این حد مشتاق مرگ است. یک وقت دیدند صدای گریه مولا بلند شد طوری گریه کرد که تا آن لحظه این طور گریه نکرده بود؛ امام حسن (ع) سوال کرد : آقا جان چرا این طور گریه فرمودید؟ فرمود: لحظه ای حسنم خواب به چشمم آمد پیغمبر اکرم را در خواب دیدم، از این امت به او شکایت کردم، حضرت فرمود: علی نفرینشان کن، گفتم خدایا علی را از اینها بگیر، خدایا به آنها مثل خودشان را بده و به علی مثل علی را. سحر نزدیک شد علی از خانه خارج شد. مرغابی ها در حیاط شروع کردند پشت سرعلی نوحه سرودند آمدند گفتند چرا مرغابی ها صدا می کنند؟ حضرت فرمود: «دَعُوهُنَّ» رهاشان کنید «فَاِنَّهُنَّ صَوَانِحُ تَتْبَعُهَا نَوَايحُ» این ها صیحه می زنند گریه می کنند و نوحه خواهند کرد؛ از در خارج میشد کمربند حضرت به قلاب در گرفت، کمربند باز شد گفتند آقا جان مثل این که صلاح نیست امروز تشریف نبرید مسجد فرمود «اُشْدُدْ حَيازِيمَکَ لِلْمَوْتِ» علی کمربندت را برای مرگ ببند، «فَاِنَّ الْمَوْتَ لَا قِيکَا» علی مرگ آمده به ملاقات تو، «وَلَا تَجْزَعْ عَنِ الْمَوْتِ اِذَا حَلَّ بِنَادِيکَا» وقتی مرگ به آستان درت رسید جزع نکن، «وَلَا تَغْتَرَّ بِالدَّهْرِ وَ اِنْ يوَافِيکَا » علی این روزگار ارزش دلبستن ندارد هر چند که موافق تو باشد، «کَمَا اَضْحَکَکَ الدَّهْرُ کَذَاکَ الدَّهْرُ يبْکِيکَا» روزگاه همان طور که روزی تو را خنداند روز دیگر تو را به گریه خواهد انداخت. به مسجد رسید، قبل از این که وارد مسجد بشه به آسمان نگاه کرد و با سپیده سحر خداحافظی کرد، خداحافظی علی این است، خداحافظ ای سپیده ای که نشد بیدار باشی و علی در خواب و ازاین به بعد نخواهدشد که تو بیدار باشی و چشمان علی باز. این شب آخر است، وارد مسجد شد از ماذنه بالا رفت، علی حاکم جامعه اسلامی، از ماذنه صعودکرد بر فراز ماذنه اذان سر داد، ندای اذانش در تمام کوفه پیچید، وقتی از بام مسجد پایین آمد مثل همیشه این جمله را تکرار میکرد «خَلّوا سَبِيلَ الْمُؤْمِنِ الْمُجَاهِدِ فِي اللَّهِ لَا يعْبُدُ غَيرَ الْوَاحِدِ » خالی کنید باز کنید راه مومن مجاهدی را که در راه خدا جزء یک کس، جزء خود خدا کسی را نپرستیده. آنگاه وارد مسجد شد عدهای در خواب بودند از جمله ابنملجم، همه را براي نماز بيدار کرد، از جمله او را ، نماز بست، سر به سجده گذاشت هنوز سر از سجده بلند نکرده بود که شمشير ابن ملجم بر فرق مولا نشست. در آن لحظه ، دو صدا به گوش رسيد، يکي بين زمين و آسمان، برای اهل دل ، «تَهَدَّمَتْ وَ اللَّهِ أَرْکَانُ الْهُدَی وَ انْطَمَسَتْ وَ اللَّهِ نُجُومُ السَّمَاءِ وَ أَعْلَامُ التُّقَی وَ انْفَصَمَتْ وَ اللَّهِ الْعُرْوَةُ الْوُثْقَی قُتِلَ ابْنُ عَمِّ مُحَمَّدٍ الْمُصْطَفَی قُتِلَ الْوَصِیُّ الْمُجْتَبَی قُتِلَ عَلِیٌّ الْمُرْتَضَی قُتِلَ وَ اللَّهِ سَیِّدُ الْأَوْصِیَاءِ قَتَلَهُ أَشْقَی الْأَشْقِیَاء» به خدا قسم! ارکان هدايت از هم گسست و ستارههای هدایت خاموش شد، پرچمهای تقوا فروافتاد، الْعُرْوَةُ الْوُثْقَی آن دستگیره محکم شکست، پسرعموي مصطفي کشتهشد، وصي مجتبی و برگزيده کشتهشد، علي مرتضي کشتهشد، سید اوصیاء کشتهشد و اشقیالاشقیاء او را کشت این یک ندا بود؛ و ندای دوم از زبان علی بود «بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ عَلَي مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ» اون موقعی که پیغمبر وعده کرده بود علی تو در دهه آخر ماه رمضان به ملاقات خدا خواهی آمد، علی از پیغمبر سوال کرد یا رسول الله خوش حالم کردی با این خبر، اما یک سوال وجود مرا پر کرده آیا اون لحظهای که من به شهادت می سم بر دین اسلام ثابت قدمام ؟ و پیغمبر به او گفت آری علی با دین سالم به شهادت می رسی و حضرت خوش حال شد، دغدغه علی را ببینید، امروز در زبان حال اوست در زبان قال اوست. فرمود: «بسم الله و بالله و علی مله الرسول الله»، علی رفت و مسلمان رفت، علی رفت و موحد رفت، علی رفت و مجاهد رفت، علی رفت و مرد رفت، و مرد رفت! فرمود: «فزت و رب الکعبه»، به خدای کعبه علی رستگار شد، هذا ما وعد الله و رسوله، وعده خدا محقق شد، وعده پیغمبر خدا محقق شد، وعدهی پیغمبر خدا محقق شد، مردم جمع شدند دور علی، فرمود: «مِنْهَا خَلَقْنَاكُمْ وَفِيهَا نُعِيدُكُمْ وَمِنْهَا نُخْرِجُكُمْ تَارَةً أُخْرَی»(آیه 55 طه) : همه از خاک برآمدیم و همه به خاک برمیگردیم و بار دیگر از خاک سر بر خواهیم آورد. زخم سر علی را بستند از هوش رفت. تا چشم باز کرد، درحالیکه خون از سر و روی حضرت سرازیر بود فرمود،« الهي اسئلك مرافقة الأنبياء و الاوصياء و أعلي درجات جنّة المأوي».
محراب پر ز خون دل بوتراب شد/ در سجده هرچه خواست علی مستجاب شد/ سیمرغ عشق از قفس آزاد گشته است، سیمرغ عشق از قفس آزاد گشته است/ آری قسم به کعبه علی کامیاب گشته است/ کشتند چونکه شیر خدا را به سجده گاه / دیگر برای کشتن حق فتح باب شد.
«وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ»، اللّهُمَّ انّا نَسْئَلُكَ وَ نَدْعُوكَ بِاسْمِكَ الْعَظيمِ الْاعْظَمِ، الْاعَزِّ الْاجَلِّ الْاكْرَمِ، يا اللّهُ يا اللّهُ يا اللّهُ، خدایا شب نوزدهم ماه مبارک به درگاه تو آمدیم، خدایا خستهایم، خدایا خستهایم از ظلم استکبار، خدایا خستهایم از بی ثباتی، از ضعف، از ناتوانی، خستهایم از کم معرفتی خودمان. خدایا امشب به حرمت علی بیدارمان کن. به حرمت علی آگاهمان کن. به حرمت علی قلبمان را پر از عظم ایمان و یقین کن. به حرمت علی قدم ما را در راه توحید و عدالت و ولایت، ثابت و محکم کن. به حرمت علی اراده ما را در مقابل دشمنانت بیشتر کن. به حرمت علی ما را برای آمدن پسر علی آماده کن. خدایا در ظهور اماممان تعجیل کن. خدایا ما را برای ظهور اماممان تربیت کن. خدایا ما را با قرآن به معرفتی برسان که آماده ظهور امام زمانمان شویم. خدایا امام عزیزمان، شهدایمان را غریق رحمت کن. خدایا رهبر عظیم الشانمان موید و منصور بدار. خدایا را ما را در سربازی او در ثابت قدم بفرما.