اَعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم
بِسم الله الرّحمنِ الرَّحیم
حَسْبُنَا اللهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ، نِعْمَ الْمَوْلَى وَ نِعْمَ النَّصِيرُ. اَلحَمدُللهِ رَبِّ العالَمین، ثُمَّ الصَّلاةُ وَ السَّلام علی سَیِّدنا و نَبیِّنا، حبیبنا و حبیبِ اِلهِ العالمین، ابِاالقاسِم المُصطَفی مُحَمَّد (ص) و علی اَهل بَیته الطیبین الطّاهرین المعصومین.
آن یار سفر کرده که صد قافله دل همره اوست/ هر کجا هست، خدایا به سلامت دارش
عرض تسلیت محضر امام زمان (ع) در شب هشتم محرم، شام روزی که خیمهها را بر آب بستند. آب را بر خیمهها بستند و از این لحظات عطش اهل بیت لحظه به لحظه دارد بیشتر میشود. انشاالله همه ما در محضر امام زمان (عج)، منتقم خون امام حسین باشیم، صلوات بفرستیم.
انحراف از امر پیامبر: جریان یا حادثه؟
«اَلسَّلامُ عَلَيْكَ الْمُهَذَّبُ الْخائِفُ» سلام بر آن آقایی که هر لحظه یک ترسی در دل دارد. ترسی که امام زمان (ع) دارند که لقبشان خائف شد، چیست؟ در دعای ندبه، علت این ترس اینگونه بیان میتواند شده باشد: «لَمْ یُمْتَثَلْ أَمْرُ رَسُولِ اللَّهِ» بعد از پیغمبر اکرم، امر پیغمبر اکرم اطاعت نشد، امتثال نشد. این امتثال نشدن امر رسول الله چه اتفاقی را ایجاد کرد؟ «فِى الْهادینَ بَعْدَ الْهادینَ وَ الْأُمَّةُ مُصِرَّةٌ عَلَى مَقْتِهِ»، اینکه امر پیغمبر اکرم را امتثال نکردند؛ یک جریانی را ایجاد کرد که اسم جریان یا ساختار یا تشکیلات، در ادبیات روایی و قرآنی ما امت است. «کنتم خیر امتٍ اخرجت للناس» یک ساختاری ایجاد شد، یک نظامی پدید آمد در اثر مخالفت با امر پیغمبر اکرم که امت «مُصِرَّةٌ عَلَى مَقْتِهِ» بودند. دنبال این بودند که با اهل بیت مخالفت بکنند. «مُجْتَمِعَةٌ عَلَى قَطِيعَةِ رَحِمِهِ وَ إِقْصَاءِ وُلْدِهِ». همین باعث شد تمام امت در یک نظامی، در یک اجتماعی، در یک بنیان مرصوصی، قطع رحم پیغمبر اکرم را بکنند. «یا عمر، قَتَلَ اللّهُ قَوما قَتَلوک». آخ، یا علی (ع)! میدانید این را امام زمان (ع) در زیارت ناحیه مقدسه بیان میکنند: «قَتَلَ اللّهُ قَوما قَتَلوک»، قومی که تو را کشتند. یک قوم علیاکبر را کشتند، یک جریان کشتند، لذا امام حسین (ع) به عمر سعد اینطور خطاب کردند: «یابن سعد، قطع الله رحمک کما قطعت رحمی»، خدا تو را قطع رحم بکند، همانطور که قطع رحمم کردی. دقیقا در دعای ندبه این اتفاق امام حسین و این کلمات امام حسین بیان شده است. یک جریانی «عَلَى قَطِيعَةِ رَحِمِهِ» بودند، «إِقْصَاءِ وَلَدِهِ» بودند، «إِلَّا الْقَلیلَ مِمَّنْ وَفی لِرِعایَةِ الْحَقِّ فیهِمْ». مگر یک عدهی خیلی کمی که در این ساختار اصلا قرار نگرفتند، در این جریان قرار نگرفتند.
لذا ببینید به من دیروز گفتند که چرا شما کربلا را اینگونه نگاه میکنید، چرا میگویید کربلا نتیجهی یک انحرافی در ساختار تمدن اسلامی است؟ میگویم هرکسی با یک زاویه دید میتواند نگاه کند، «هر کسی از ظن خود شد یار من». جواب: این همه مستندات موجود را من چه کنم؟ چرا وقتی به حرم امام حسین (ع) میرویم، در کامل الزیارات آمده: «اذا دخلت الحائر فقل: اللهم العن الجبت و الطاغوت و العن اشیائهم و اتبائهم»، آن جبت و طاغوتی که توسط جریان سقیفه، ساختارهای اقتصادی، سیاسی و فرهنگی پیغمبر اکرم را منحرف کردند و شیعیانی که همراه آنها، پیروانی که همراه آنها شدند؛ آنها باعث شدند حسین فاطمه مظلوم بشود، ما نباید کربلا را همینطور آنی و اتفاقی بگیریم. جریانی این موضوع را ایجاد کرد و رقم زد، لذا در زیارت عاشورا همش میگوییم «امتٌ امتٌ». من که دیروز تصریح کردم امام حسین زمانی که محاسن شریفشان را پر از خون کردند فرمودند: «قتلنی فلان و فلان»، دیگر امام حسین از این صریحتر چه باید بگویند؟! یعنی عمر سعد در یک ساختاری شده عمر سعد، شمر در یک ساختاری شده عمر سعد، سیهزار نفر مسلمانان، کوفیها نه شامیها، من هنوز پیدا نکردم یک نفر شامی در لشکر باشد. شامیها که اصلا در فضای معاویه و جریان مسیحیت منحرف و یهودیت و اینها بزرگ شدند. کوفه را من دارم دربارهاش صحبت میکنم. کوفه که امیرالمومنین حاکم آن بوده در ظاهر، امام حسن و امام حسین مدینه بودند، ولی کاملا شیعیانشان در کوفه بودند. مدینه که با ایشان اصلا کاری نداشتند. اهل بیت در مدینه کاملا غریب بودند. یک جا اهل بیت شیعه داشتند، آن هم کوفه بود.
انحراف در نظام کلان اقتصادی
ما داریم راجع به کوفه صحبت میکنیم! امیرالمؤمنین علی (ع) یک جملهای را از پیغمبر اکرم نقل میکنند که عناوین ساختارهای انحرافی بعد از پیغمبر اکرم در آن جمله کاملا مشهود است. عزیزان میخواهند مطالعه کنند، شهید مطهری در کتاب جهانبینی توحیدی این جمله را بیان میکنند و خیلی زیبا بحثهای عالی را ذیلش میآوردند که ما شاید در شبهای آینده بعضی از بحثهای ایشان را بیاوریم. آنجا این روایت در شرح نهجالبلاغه ابن ابی الحدید ذیل خطبهی ۱۲۸ امیرالمؤمنین است، «إِذَا بَلَغَ بَنُو أَبِي الْعَاصِ» وقتی فرزندان عاص ابن امیه به سی نفر برسند، «ثَلَاثِينَ»، «اتَّخَذُوا مَالَ اللَّهِ دُوَلًا». دیگر از اینجا من باید آن بحثهای حرفهای را برایتان انجام بدهم. «اتَّخَذُوا مَالَ اللَّهِ دُوَلًا»، مبنای اقتصاد اسلامی این است؛ نه دولت مالک مال است که هر جور دلش بخواهد بین مردم توزیع بکند، نه هیچ کس دیگر. مال خدا، که طبق جهانبینی توحیدی، خدا مالک مطلق عالم است؛ هر کدام از بندگان خدا در اثر شدت تلاش و کوشش، این مال را بتواند ازدیاد بکند، تولید کند، صاحب آن مال است به صورت طولی. خیانت بنی امیه در اثر ایجاد آن ساختارهای غلط سقیفه این بود: مال الله را مالک شدند و بین خودشان دُوَل دادند، یعنی چرخش دادند. «اتَّخَذُوا مَالَ اللَّهِ دُوَلًا»، دولت چه کاره است که مال خدا را صاحب شده و به هر کس دلش بخواهد تسهیلاتی را بدهد؟ مال، مال خدا است. «وَ عِبَادَ اللَّهِ خَوَلًا»، بندگان خدا را بندهی خودشان میکنند. آزادی فکر، آزادی تصمیمگیری را از بندگان خدا میگیرند. این را انشاءالله در ساختار سیاسی توضیح خواهیم داد. و آخرین مرتبه: «وَ دِينَ اللَّهِ دَخَلًا» از دین خدا برای دخل خودشان استفاده میکنند. دین خدا را توسط رسانههای خودشان وارونه جلوه میدهند. دقیقا همان سه مرتبهای که ما قبلا گفتیم؛ گفتیم ساختار غلط اقتصادی، ساختار سیاسی غلط را ایجاد میکند؛ یعنی توزیع ناعادلانهی قدرت و توزیع ناعادلانهی قدرت باعث میشود که جریان فرهنگی وارونه در جامعه ایجاد شود. امر به معروف و نهی از منکر تبدیل شود به امر به منکر و نهی از معروف، «الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ». این در ساختار سیاسیای است که تبدیل به ساختار فرهنگی میشود؛ یعنی زشتیها را عرفیسازی غلط میکنند و معروف را کاری میکنند که عرف از معروف بدش بیاید. امر به معروف و نهی از منکر را درست ترجمه کنید. کار رسانه است، نه کار یک نفر. رسانه عرفیسازی میکند. «معروف ما عُرِفَ عِندَ العُرف»، توضیح خواهیم داد در شبهای آینده، سرمان کلاه نرود. از ساختار سیاسی باید شروع کنیم.
آثار انحراف در نظام کلان اقتصادی بر واقعه کربلا
دیشب یک مدخلی را برایتان باز کردم، که آنجایی که حس انتقام آمد، «یا منصورُ امِت»، ظرف چند لحظه با گرفتن یک پیچ اقتصادی به نام -اسم امروزش را نمیگویم، اسم قدیمش را میگویم. ولی امروز، خودتان اهل تحقیق باشید؛ آنجایی که مردم همه گفتند انتقام، ببینید چه اتفاقات اقتصادی در جامعه افتاد. آن اتفاق اقتصادی که همهگیر شد و ریش مردم در آن موضوع گرو رفت، بدانید آن اتفاق میتواند اتفاق بزرگی باشد.- گفتم ساختار اقتصادی عریفها یعنی عدهای از خواص جامعه که پول به آنها برسد و آنها بین مردم، هرجوری که دلشان بخواهد، توزیع کنند؛ کاری کرد که آن ندای انتقام قطع شود. پیامبر اکرم (ص) از پولپرستی بعد از خودشان به عنوان ریشهی انحراف تمدنشان میترسیدند. فرمودند: «عُلَماءٌ یُزَهِدونَ فِی الدُنیا وِ لایَزهَدون و یُرَقِبون فِی الآخِرَهِ وَ لایَرقَبون». یک علمایی بعد از من خواهند آمد، علما اینجا منظور خواص جامعه هستند، آنهایی که کار دستشان است، آنهایی که پیچ جامعه دست آنها است. اینها افرادی هستند به مردم میگویند مردم نان خشک بخورید ولی خودشان در کاخ زندگی میکنند. وقتی با مردم صحبت میکنند، میگویند مردم باید اقتصادتان را مقاومتی بگذرانید، اقتصاد مقاومتی، اصل اقتصاد مقاومتی را خواهم گفت که مبنای اقتصاد اسلامی همین است. اقتصاد مقاومتی را یک جلسه، انشاءالله فرداشب برایتان توضیح میدهم. اما یک عدهای یزهدون، ولیکن لایزهدون، ولی خودشان در سیرهی عملیشان هیچ زهدی ندارند. میروند در کاخ طاغوت، با یک اسم دیگر در آن زندگی میکنند. نوع اقتصاد طاغوتی را با یک اسم دیگر میآیند اسلامیسازی میکنند.
اقتصاد لیکموشی (عدم تطابق با اقتصاد اسلامی)
آرام آرام یک ندایی برمیآید که ما اصلا اقتصاد اسلامی نداریم. شما اقتصادت را از غرب بگیر، اخلاق اسلامی را رعایت بکن. آن فقیری که میآید کنار ماشینت، آنجایی که ماشینت پشت چراغ قرمز ایستاده، تو به آن فقیر کمک بکن. این اقتصاد اسلامی میشود. یک ذره بهتر باشند، چه میگویند؟ میگویند اقتصاد لیکموشی. لیکموشی چیست؟
گربه شیر است در برابر موش/ لیک موش است در برابر شیر
بعد یک نفر گفت آقا این لیکموش چیست؟ لیک موش است؟ گفتم به نظرم این لیکموش یک چیزی بین آن موش و آن شیر است، یک چیزی به نام لیکموش است. بعضیها میگویند اقتصاد لیکموش است، یک ذره از این طرف بگیر، یک ذره از آن طرف. ما تا بیاییم راجع به ساختار صحبت بکنیم، سریع یک سوال مطرح میشود: حاج آقا مگر ما شورای محترم نگهبان نداریم؟ چرا اصلا شما راجع به این موضوع داری صحبت میکنی؟ کما اینکه برای من پیام فرستادهاند. آقا شورای نگهبان داریم، وظیفهی شورای نگهبان چیست؟ نظارت بر ساختارها. شما اصلا این موضوع را نباید الان مطرح بکنید. چون ما با وجود یک شورایی به نام شورای نگهبان اصلا نباید راجع به ساختارها صحبت بکنیم. ما فقط نهایتا برویم راجع به امام حسین (ع) یک گریهای بکنیم که چرا قدیمها ساختارها غلط بود، که امام حسین (ع) کشته شد. الان که دیگر ساختارها غلط نیست؟! جواب: مبنای شورای نگهبان از اول انقلاب تا امروز مبنای عدم مغایرت بوده است. مطالبهی نسلجدید انقلاب اسلامی، شما جوانها، این نسل این است، عدم مغایرت کافی نیست. لازم است، ولی کافی نیست! ما باید مطابقت را کار بکنیم. نظام بانکی را میآورند وسط، میگویند: این جزئش غیرشرعی است؟ مجتهد بهصورت فردی نگاه میکند، میگوید نه درست است؛ این جزءش؟ نه درست است؛ این جزئش؟ نه درست است. تجزیهات خوب است، ولی ترکیبت بهدرد نمیخورد. این اجزا وقتی با همدیگر یک چیزی را به نام نظام بانکی درست میکنند؛ ثمره آن نظام بانکی چه اتفاقی را در جامعه رقم میزند؟ من با آن کار دارم. من دارم درباره آن مدل و آن نظام صحبت میکنم.
فقه فردی و فقه کلان کوفیان
راحت به شما بگویم؟ من اصلا بحثم فقه فردی نیست. راحتتر بگویم؟ شما فکر کردید آنهایی که امام حسین (ع) را به شهادت رساندند، مشکل فقه فردی داشتند؟ یکی از مشکلات ما وقتی که میآییم راجع به این جمله امام حسین (ع) صحبت میکنیم که امام حسین (ع) فرمودند: «مُلِئَت بُطونُکُم مِن الحَرامِ»، همین یک جمله را میگوییم و بعد خطاب به مردم میکنیم و میگوییم: آی! حرام نخور. آی! ربا نگیر. آی! مواظب اعمالت باش. من به شما یک خبری بدهم، انصافا مردمی که امام حسین را به شهادت رساندند، خودشان اهل ربا و اینها نبودند. اینقدر شرعیات را رعایت میکردند، اینقدر رعایت میکردند. روایت برایتان بخوانم. عبداللهبنعمر، این را عزیزان برادرمان، اهل سنت، در کتب خودشان نقل کردند، که عبداللهبنعمر داخل کعبه طواف میکرد، از عراق عدهای آمدند و به عبداللهبنعمر گفتند: آقا، -من دیشب چه گفتم؟ گفتم رسانهای هست که این رسانه میتواند مرجعتقلیدسازی بکند. عبداللهبنعمر در برابر امام حسین و امام حسن و امیرالمومنین چه میشود؟ میشود آیه الله العظمی! لذا میروند از او سوال فقهی میپرسند.- بین طواف: آقا ببخشید، ما یک سوال داشتیم. گفت بفرمایید. گفت: وقتی پشه میآید و ما را نیش میزند، بعد ما پشه را بکشیم و لباسمان به یک ذره خون پشه آغشته بشود؛ این خون نجس است یا نجس نیست؟ چه کسانی سوال کردند؟ مردم کوفه. اهل العراق. عراق اینجا منظور کوفه است، چون محوریت داشت. یک مرتبه عبداللهبنعمر به سر خودش زد و گفت شما امام حسین (ع) را کشتید؛ الان مسئله فقهی شما خون پشه است، هنگامی که انسان را نیش میزند؟! در نقل دیگری داریم که این نقل خیلی مستند نیست، ولی بیان کردند. اینکه گفتم چهار بار در صحیح بخاری است، این دومی خیلی معروف نیست. که عمرسعد و شمر در مسجد کوفه سر همین مسئله فقهی با یکدیگر نزاع داشتند. یکی میگفت پاک است، دیگری میگفت نجس است. خون پشه هنگامی که انسان را نیش میزند... بعد اینها اینطور خون اولاد پیغمبر را ریختند. اینها مشکل فقهی داشتند؟ در فقه فردی مشکل داشتند؟ نه، اتفاقا دقیق، سر وقت، کارشان را انجام میدادند. من دیدم آقای رستمی، سخنران قبل از بنده، این موضوع را مفصل توضیح داده. اینها مسئله رساله عملیه نداشتند؛ اینها مشکل فقه فردی نداشتند. دقیقا همان مشکلی که امروز ما به عنوان بزرگترین سوالات برایمان مطرح هست؛ به لطف خدا و برکت خون شهدا به عنوان سوال برایمان مطرح هست؛ در آن دوره پاسخش را خلفای غاصب داده بودند و داشتند اجرا میکردند. اما به اسم اسلام؛ ربا در بانکداری میشود مرابحهی مرکب، تمام میشود. گاهی اوقات با تغییر یک اسم، یک جریان و یک ساختار کاملا نهادینه در جامعه اسلامی استفاده می شود، با یک تغییر اسم. این موضوع موضوع مهمی است. من الان بیایم در ایام محرم راجع به این موضوع با شما صحبت بکنم که آقا، دشمنان امام حسین (ع) ربا میخوردند؟ من به شما قول میدهم، بروید تحقیق بکنید، به هیچ کدام از این موضوعات نخواهید رسید. ولی بروید تحقیق بکنید ببینید چه ساختارهایی را خلافای غاصب و همچنین آن کسانی که به اسم اسلام آمدند ضربه به اسلام زدند؛ چه ساختارهایی را در جامعه ایجاد کردند؟! عرض کردم از جریان سقیفه، دیشب به من تذکر دادند دیگر خیلی جزئی به این موضوع وارد نشو. چشم خیلی دیگر جزئی وارد نمیشویم، ما فقط یک کلمه میگوییم: سقیفه. ولی بروید تاریخ را بخوانید. منابع برادران عزیز اهل سنتمان را بخوانید. بنده، صحیح بخاری را ورق به ورق کار کردم و آن جریانات را از قول خودشان دارم برایتان نقل میکنم. البته حالا فعلا دیگر نقل نمیکنم. عزیزان من، امام حسین (ع) اگر فرمودند «النَّاسُ عَبِيدُ الدُّنْيَا»، نه از نظر تک تک فردیشان، جریان اجتماعی باعث شد که «النَّاسُ عَبِيدُ الدُّنْيَا» بشوند. همین افراد در فضای فردیشان به فقرا بسیار کمک میکردند، اما بنده دنیا شده بودند. «وَ الدِّينُ لَعِقٌ عَلَى أَلْسِنَتِهِمْ»، یک جریان فرهنگی باعث شد دین فقط به زبان بیاید.
باید نگاه کلاننگر به جریان داشته باشیم. ما امروز به شدت به فقه نظام و به فقه مدلسازی نیاز داریم. فقه که دارم میگویم دوباره ذهنت صرفا سمت رساله عملیه نرود. کاری که شما دانشجویان عزیز دارید انجام میدهید نوعی تفقه اسلامی است. این شرکتهای عزیز دانشبنیان، نوعی تفقه اسلامی است. این دفعه سوال را نبریم به سمت اینکه من رفتم به یک بازار وارد شدم، چه احکامی دارم. بابا 500 سال پیش بزرگترین فقهای ما این موضوع را بستند، دیگر بالاتر از این بحثی ندارد. امروز باید اینگونه سوال بپرسیم. آقای بانک میخواهد معامله کند، چه گونه باید معامله کند؟ دیگر وقتش گذشت که احکام فردی را یکجوری به یک ساختار کلانی به نام بانک بچسبانیم، بگوییم بانک هم وقتی میخواهد معامله بکند، همان مضاربهای که یک فرد میرود معامله میکند، انجام بدهد؛ یکطوری هم درستش میکنیم. این دیگر گذشت. درستش میکنیم ندارد.

هدف از قیام امام حسین (ع)
چرا امام حسین به کربلا رفت؟ من جوابش را اینطور میدهم، به عنوان یک نظریه: امام حسین (ع) به کربلا رفت، در شدت مظلومیت شهید شد تا به ما نشان بدهد، عمق فاجعهی ساختارهای غلط در جامعهی اسلامی را و این ساختارهای غلط میتواند چنین نتیجهای را رقم بزند. این اعتراضی که شش خرداد برای کشته شدن آقای جورج فلوید انجام دادند، اعتراض به یک شخص بود یا اعتراض به یک ساختار بود؟ مردم فهیم آمریکا واقعا دارند رشد میکنند. شعارها و نوع اعتراض را ببینید؛ مشکل کشته شدن یا بیاحترامی به یک سیاهپوست نبود، ساختاری که این سیاهپوست را این طور کرده، این جریان را دارد پدید میآورد. آن را الان جامعهی جهانی دنبالش هستند و ما اگر بتوانیم مدلسازی درست کنیم، آن چیزی که دیشب گفتم، اگر امام حسین(ع) از گودی قتلگاه بیرون میآمدند و خودشان را به کوفه میرساندند، گفتند: «أُرِيدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ» گفتم «معروف» یعنی جریان اجتماعی. اگر این جریان اجتماعی را امام حسین(ع) در کوفه ایجاد میکردند، چگونه ایجاد میکردند؟ این هدف انقلاب اسلامی بود، یادمان نرود. آن شعار امام حسینی که اول انقلاب میدادیم، آن خونی که ریخته شد، آن جریان حسین حسینی که راهپیمایی را ایجاد کرد، دنبال این هدف بود.
ساختار امام حسینی در جامعهی امروز
اگر حسین (ع) به کوفه میرسید، چه ساختار و جریانی را ایجاد میکرد؟ ما میخواهیم امروز این ساختار را ایجاد کنیم و ما در مجلس امام حسین (ع) دقیقا باید این سوال را از خودمان بپرسیم: این پولی که الان در جیب ما هست، از چه ساختاری ایجاد شدهاست؟ آیا ساختاری است که اگر امام حسین (ع) در کوفه میرفت، این ساختار اقتصادی را اجرا میکرد؟ این ساختار سیاسی یا فرهنگی؟ ما در مجلس امام حسین (ع) دنبال این هستیم. عزاداری ما، گفتم، عزاداری مبارزاتی نیست، عزاداری مدلسازی است، عزاداری ساختاری است، ما دنبال این هستیم. «ترسم نرسی به کعبه ای اعرابی/ این ره که تو میروی، به ترکستان است!» مواظب باشیم! ساختار ما یک مرتبه به ترکستان نرود! ساختار ما، ساختار امام حسین باید باشد، درکوفه، امام حسین(ع) پیروز! انقلاب اسلامی یعنی ساختارهای امام حسین (ع) اگر در کوفه میخواست تشکیلاتی را ایجاد کند. و اگر ما این موضوع را تمرین کنیم، آمادهی ساختارهای عظیم امام زمان (عجّ) خواهیم شد. راجع به این موضوع باید بیشتر کار کنیم. تازه ما که به ساختار اولیهی امام حسین (ع) در کوفه که قانع نیستیم! ما به ابرتمدن امام زمان (عجّ) اکتفا میکنیم و آرزو داریم. چرا دارید میگویید که امکان دارد این ساختار، ساختار اسلامی نباشد؟ ساختاری که امام حسین (ع) میخواست نباشد. ساختار اقتصادی اسلام، اصول و قواعدی دارد. این اصول و قواعد کاملا مشخص است. این وظیفهی من بچه طلبه است که بروم در قم زحمت بکشم اصولش را دربیاورم. وظیفهی شما جوانهای باغیرت است که در شرکتهای دانشبنیان آنهارا اجرایی کنید و این موضوع را دیگر از الان آویزهی گوشمان کنیم، اصلا منتظر نباشیم که بزرگان ما این کار را انجام دهند، این وظیفهی ماست. این را کلا بدانید، تغییر ساختار، نیازی به یک حرکت انقلابی مردمی دارد، ما باید خودمان مدل بسازیم، باید خودمان مدل را اجرایی کنیم.
قاعدهی اول؛ ثروت غیرانحصاری
قاعدهی اول؛ قاعدهی ممنوعیت تداول انحصار ثروت در دست اغنیا. آیهاش را بخوانم؛ سورهی حشر، آیهی ۷: «كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنْكُم» یعنی ثروت نباید در انحصار گروه خاصی باشد. اگر دیدید در جامعه، عدهی خاصی ثروت بینشان توزیع میشود، دقت کنید در اقتصاد اسلامی، ما یک نظام توزیع اولیه داریم، در نظام توزیع اولیه دیشب گفتم، دولت دو کار بیشتر نباید انجام دهد؛ یک تقسیم عادلانهی ثروت، یعنی دولت بیاید بگوید زمینهایی که الان دست من افتاده، همینطوری افتاده، این زمینها را من تقسیم میکنم شما بروید در آن کار کنید، توزیع عادلانهی ثروت، توزیع عادلانهی انفال. دو، نظارت بر احیای درست انفال، چون بعدا خواهیم گفت در اقتصاد اسلامی باید به شدت در مالالله وسواس داشتهباشیم، این امانت خداست دست ما، نظارت؛ پس یک توزیع درست، دو نظارت.
تولید دست مردم است، نه دست شرکتهایی که دولت به آنها تسهیلات خاصی بدهد، دلار با نرخ خاصی بدهد، آنها رشد کنند، بعد عدهای را اجیر بگیرند، بعد یکمرتبه نگاه کنی در جامعهی اسلامی ببینی اکثریت افراد، اجیر و حقوق بگیر هستند، با یک سقف مشخصی از رشد ثروت، و عدهای به صورت عجیب و مفت دارند در جامعه کلفت میشوند. آن آدمهایی که تسهیلات دستشان است، آن آدمها باید در تمام جامعهی اسلامی توزیع شوند، تسهیلات نباید برای عدهی خاصی بیاورد. مقام معظم رهبری یک جملهای دارند، جملهی قشنگی است، مشکل مردم، شکایت از فساد و تبعیض است، اگر این دو برداشته شود مردم با همهی سختیها میسازند، اما تبعیض را نمیتوانند تحمل کنند.
قاعدهی دوم؛ فعالیت اقتصادی
قاعدهی دوم؛ قاعدهی مطلوبیت کسب ثروت و فعالیت اقتصادی در چارچوب مقررات اسلامی. چیز غلطی که از اول انقلاب در گوشهای جوانهای ما همینطور زمزمه کردند. آقا مگر چقدر میخواهی؟ خیلی حرص دنیا را نزن، دنیا یک حد خاصی است، دنیا برای این است که ما بخوریم و نمیریم و یک خانهی کوچک محقری و نانخشکی و ...؛ ساکت شو! این دین اسلامی نیست که پیامبر به ما عرضه کرد. پیامبر اکرم به ما اینطور یاد داده: «لا خَيرَ فيمَن لا يُحِبُّ جَمعَ المالِ مِن الحَلالِ» خیری در کسی نیست، این فرد به درد نمیخورد، این فرد مسلمانی نیست که در ساختار اسلامی باشد، چه فردی؟ آنکسی که علاقهی به جمع ثروت نداشتهباشد، دنبال تولید ثروت نباشد! آقا جمع ثروت، یعنی پول؟ «يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّة»؟ نه!
الگوی هیئتی
بگذار الان از سیرهی امیرالمؤمنین برایت میگویم، پیامبر اکرم فرمودند: «و ما فی الاعمال شیء احب الی الله من الزراعه و ما بعث نبی الا زارعا» تمام انبیاء کشاورز بودند، در روایت دیگری فرمودند تمام انبیاء چوپان بودند، خود پیغمبر اکرم کاسب بود. امیرالمومنین شاگرد پیغمبر اکرم، پنج راه درآمدی مهم داشتند، که یک راه درآمدی امیرالمؤمنین چهل هزار دینار در آمدشان بود، در سال؛ بگدارید روایتش را بخوانم، مناقب شهرآشوب: «کانت قله علی اربعین الف دینارً» قله یعنی درآمد امیرالمؤمنین از زمین های کشاورزی. «اربعون الف دینارا» یعنی چهل هزار سکهی طلا. دینار را ما محاسبه کردیم، چهل هزار سکهی طلا به زبان امروز میشود سی هزار مثقال طلا. سی هزار مثقال طلا را با قیمت روز طلا محاسبه کن، خواهی فهمید که درآمد سالیانهی امیرالمؤمنین ۱۴۱ میلیارد تومان بودهاست، یعنی درآمد ماهیانهی امیرالمومنین یازده میلیارد و هفتصد و پنجاه میلیون تومان بودهاست. شیعهی علی تولید ثروت میکند، تازه از کشاورزیهای امیرالمومنین.
امیرالمومنین ایجاد چاه میکردند، چاه آب میزدند، در روایت دارد «خمسون»، امیرالمومنین پانصد چاه ایجاد کرد، همین الان شما بروید در کشورهای سعودی، «آبارُ علی» حتی آب معدنی آبارُ علی هست، یعنی آب معدنیهایی که از چاههای امیرالمؤمنین بدست آمدهاست. ابی نیزر غلام امیرالمؤمنین است، میگوید علی رفت در چاه نفس نفس میزد، صدای نفسهای امیرالمؤمنین را از ته چاه میشنیدم، دلم کباب بود برای این آقا، چقدر دارد زجر میکشد، یک مرتبه دیدم چاه پر آب شد، علی جهید بیرون، پرید بیرون. گفتم یا امیرالمومنین عجب آبی! حضرت فرمودند: «فقد جعلتها صدقتا» تمامش را صدقه دادم، میگفت صدای پچ پچ مردم اطراف مدینه را میشنیدم که داشتند میگفتند، برای چاه قیمت میگذاشتند، بی نهایت قیمت. طبق روایت آب شهر مدینه از این چاه تامین شد. فکر کردی امیرالمؤمنین ۲۳ سال سکوت کردند؟ گوشهی خانه، «و فی العین ....»؟ علی را بد برایت گفتند. امیرالمؤمنین در حکمت نهجالبلاغه، حکمت شمارهی بیست، میفرمایند: ما اگر جلوی مرکب خلافت بنشینیم که جامعه را به سمت سعادت میبریم، اگر اینها بزور از ما غصب کردند، «رکبنا اعجاز الابل» پشت مینشینیم ولی از پشت شروع میکنیم هدایت کردن، سید رضی، این حاشیهای که شما به این حکمت زدی را من قبول ندارم، که زیرش نوشتی یعنی ما اسیر و ذلیل و خار میشویم و فعلا سکوت میکنیم ببینیم اینها چه کار میکنند. علی سکوت نکرد. علی سعی کرد با تمام قدرت تولید ثروت کند و با تمام سعی کاری کند که شکاف طبقاتی که در سقیفه ایجاد کردند، از بین برود. حالا فهمیدی سرّ اتفاقهای بینهایت اهلبیت چه بود؟ دولت میداد به پولدارها، به خواص جامعه، امیرالمؤمنین از زیر شروع میکرد به کارکردن و به فقرای جامعه میداد. تمام تلاش خود را کرد که این شکاف طبقاتی را از بین ببرد. لذا از کجا متوجه شدند که امام سجاد (ع) شهید شده است؟ طبق عادت هر روز صد نفر در خانهی امام سجاد (ع) بودند و منتظر حضرت تا بیایند ثروت را توزیع کنند، ثروتی که خودشان با کار به دست آوردهاند. آن روز نیامدند، متوجه شدند حضرت شهید شدهاست. در خانه نشستند؟ نه! تولید ثروت میکردند. مدل اقتصادی ارائه میدادند. چرا جوان حزباللهی هیئتی بیکار است؟ مگر امکان دارد بیکار باشی؟
اینطور که نگاه میکنید منظورتون این است که حاج آقا خودت چه کار میکنی؟ از خودت شروع کن! خدا شاهد است، شما برادران من هستید، سه ماه است که من این روی این موضوعی که دارم برایتان میگویم، تحقیق میکنم، کار کردم مباحث را کامل درآوردهام. چهل روز پیش دقیقا خودم گفتم من اگر بروم بگویم عزیزان من خودتان بروید مدل اقتصادی تولید کنید، آنها میگویند خودت چه کار کردی؟ بلند شدم رفتم وزارت کشاورزی، سازمان کشاورزی. گفتم اگر ما بخواهیم اطراف شهر خودمان در قم زمین کشاورزی بگیریم، طرح اقتصادی پیاده کنیم، امکانش هست؟ قیمتها چطور است؟ قیمت را گرفتم. قیمت ارزان بود. ۸۰ نفر طلبه جمع شدیم، هر کدام یک مقداری [پول گذاشتیم]. حتی گفتیم اگر لازم باشد النگوی خانم دربیاید برای اینکه یک کار را شروع کنیم، تولید ثروت بکنیم، این کار را میکنیم. بعضی از رفقا النگوی خانمشان را فروختند. گفتند خانم، زراعت و تولید و دامداری میکنیم، دوباره به دست میآوریم، با سودش پس میدهیم. قرض بدهید. بعد از اینکه این طرح را ریختیم. خود کشاورزی گفت این ۲۳ کیلومتر زمین که که برای کار دامداری و کشاورزی [بیرون قم] شما دارید تهیه میکنید، از آن قسمت تا خود قم را اگر با چاه آبی که آنجا هست، آبیاری قطرهای بکنید، زمین از ما، درختکاری از شما، محصول را به شما میدهیم. همین که این راه سبز شود، برای ما کافی است. محصول برای خودتان.
آن وقت میشود جوان انقلابی بگوید من چطور تولید ثروت کنم؟ یا میشود این فکر به ذهن ما برسد که برویم از حباب تولید ثروت کنیم؟ برویم چیباز و چیباز و چیباز شویم؟ این سه تا که نمیخواهم اسمش را بگویم.
امیرالمؤمنین تجارت داشتند، چاه میکندند، باغهای متعدد داشتند، کشاورزی داشتند که فقط از کشاورزی ۱۴۱ میلیارد درآمد سالیانهشان بود. راهسازی داشتند. مدینه ۶ راه اصلی داشت که امیرالمؤمنین آن ۶ راه اصلی را ایجاد کردند. در همان دورهی ۵۰ سالهای که ما میگفتیم سکوت، سکوت. راهسازی میکردند. تو برو از مال خدا بهرهبرداری کن و بیا آن مال راه به تولید برسان و از آن سود ببر. تو مالک آن سود هستی.
قاعدهی سوم؛ اکل مال بالباطل
قاعدهی دیگر؛ هیچ کسی جز نتیجهی کار و کوشش نباید در جامعه درآمد داشته باشد. پول نباید تولید پول کند. افراد نباید به واسطهی پول درآمد پیدا کنند. مصادیقش را نگوییم چون یک مقدار وضع خراب میشود. مصادیق نمیگویم. روایت داریم پیامبر اکرم (ص) فرمودند کسی حق ندارد: «...نَهَى رَسُولُ عَن رِبْح مَا يُضْمَنْ...» پیامبر اکرم به شدت نهی کردند. سود تضمین شده، ساختار اقتصادی را نابود میکند. با پول تجارت کن، اما محکم پای ضررش باش. نگو من این پول را با سود تضمین شدهی اینقدر درصد میدهم. قطعا حرام است. این ساختار اقتصادی را نابود میکند. سود بدون پذیرفتن ریسک سرمایه قطعا ساختار اقتصادی را نابود میکند. این میشود قاعدهی «اکل مال بالباطل». قاعدهی اینکه انسانها باید با تلاش و کوشش خودشان ثروت دربیاورند. «وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلاَّ ما سَعى»
مسئولیت، تولید ثروت نمیکند
فقط یک اشاره کنم عرائضم تمام. خلاصهاش را بگویم. مفضل بن عمر در طواف غصهدار خدمت امام صادق (ع) آمد، حضرت فرمودند چه شده؟ «رَأَيْتُكَ مَهْموما» گفت آقا من میبینیم «...بَنی العَبّاس مِن النَّعیمِ وَ المُلْکِ و الحُکومَةِ...» در راس هستند، مسئولین هستند، ثروت دارند، قدرت دارند. اگر شما به این ثروت و قدرت میرسیدید «..لَعِشْنا مَعَکُم...» ما هم با شما بودیم، بالاخره ما هم بهرهای میبردیم. یک مرتبه امام صادق فرمودند فکر کردید تولید ثروت ما از طریق مسئولیت جامعهی دینی است؟ ما میرویم خودمان را میکشیم که در رأس قرار بگیریم که ثروت به دست آوریم؟ ما برای در رأس قرار گرفتن میلیاردها خرج کنیم که هزار هزار میلیارد برگردد؟ نه! تیپ ما اهل بیت در نظام اقتصادیمان اینگونه است، قدرت حکومت برای ما ثروت ایجاد نمیکند. کار و تلاش و تولید برایمان ثروت ایجاد میکند. تازه برعکس اگر ما در مسئولیت قرار بگیریم، همان ثروتی که از تولید در حالت غیر مسئولیت داشتیم هم دیگر باید در راه خدا بدهیم و باید جزو فقیرترین انسانها باشیم. چرا؟ چون لباس مسئولیت داریم. چقدر جامعه وارونه میشود زمانی که در این جامعه، مردمی به خاطر کسب ثروت دنبال مسئولیت بروند. چقدر اقتصاد این جامعه وارونه شد. جامعهای که میلیارد خرج کنند تا به واسطهی مسئولیت پول میلیاردی مفت بگیرند.
خیلی وارونه شده. لذا حضرت فرمودند: «هَيهاتَ يا مُفَضَّلُ ، أما لَو كانَ ذلِكَ لَم يَكُن إلّا سِياسَةَ اللَّيل» ما اگر مسئول شویم، شب تا صبح برای مردم شروع میکنیم به برنامهریزی کردن، «وَ سَبَاحَةُ النَّهَارِ و إِنَّ لَكَ فِي النَّهارِ سَبْحاً طَوِيلًا» «سَبَاحَةُ النَّهَارِ» یعنی کار و تلاش و کوشش، یعنی مسئولی که اذان صبح برود در مسئولیت بنشیند، در دارالاماره بنشیند، مثل امیرالمؤمنین تا آخر شب، پاسی از شب مشغول امر حکومت مسلمین باشد. ما اینطور هستیم، «سبحا فی النَّهَارِ وَ سِیَاسَةُ اللَّیْلِ»، ما اینطور هستیم. ما نه دیگر شب خواب داریم نه روز، آرامش داریم. به امام صادق (ع) گفتند آقا شما چرا لباس های خوب می پوشید؟ فرمودند، من حکومت ندارم، من مسئولیت ندارم. اگر من مسئولیت داشتم، مانند جدم امیرالمؤمنین، -عین عبارت هست- مانند جدم امیرالمؤمنین «أَكْلَ الْجَشِب» نان خشک سخت میخوردم که دندان را میشکند «وَ لُبْسَ الْخَشِن» شبه امیرالمؤمنین. لذا حضرت فرمودند که فرزندم مهدی (عج) که ظهور پیدا کند، «ثِيابُهُ ثِيابَ امیرالمؤمنین و طعامه طعام امیرالمؤمنین» چون حکومت دارد. حکومت داشتهباشی باید جزء فقیرترین، جزو نازلترین انسانها زندگی کنی. آن امپراطوری رم و غرب و شرق بود که مسئولینش در کاخ زندگی میکردند. نظام ساختار اقتصادی اسلام، مسئولیت، تولید ثروت نمیکند، مسئولیت تولید ثروت نمیکند. تولید، تولید ثروت میکند. شعار سال تولید است ولی طبیعتا نمیشود، چون ما الان دچار موانع ساختاری هستیم.
سپر بلای امام سجاد (ع)
علی اکبر در کربلا سپر بلای امام سجاد (ع) شد. برای این که ساختار سیاسی اسلام را حفظ کند. تمام تلاش اباعبدالله حسین (ع) در کربلا یک چیز بود؛ توجه دشمن به علی اکبر (ع) جلب شود، دشمن طبق محاسبهی خودش تصور کند که علی اکبر (ع) امام بعد از امام حسین (ع) است و این زیبایی علی اکبر (ع) که چشم دشمن را کاملا محو می کند، سپر بلای علی الأوسط یعنی امام سجاد (ع) میشود. لذا تا حالا فکرش را نکردهبودیم چرا امام سجاد (ع) راحت از کربلا خارج شدند؟ اگر دشمن یک هزارم درصد احتمال میداد امام بعد از امام حسین (ع) علی یا بن الحسین، امام سجاد (ع) هست قطعا اجازه نمیداد امام سجاد (ع) جان سالم به در کنند. خوب دقت کنید علی اکبر (ع) که بود؟ حالا فهمیدید چرا امام حسین (ع) «فَنَظَرَ إِلَيْهِ نَظَرَ آيِسٍ مِنْهُ» حالا فهمیدید چرا حضرت محاسنشان را گرفتند رو به آسمان بردند؟
احق الناس
پیش معاویه آمدند، گفتند، معاویه آن خواص را جمع کرد، معاویه گفت: «احق الناس بالخلافه، بعدی» بعد از من چه کسی باید خلیفه باشد؟ همه گفتند: «ابنک یزید»، ابن خودت، یزید. یک مرتبه گفت: شما هیچ چیزی نمیفهمید، «احق الناس بالخلافه علی بن الحسین بن علی فیه شجاعه بنی هاشم و زهو بنی ثقيف» مادرش لیلاست، غیرت ثقیفی دارد و شجاعت هاشمی دارد. علی اکبر، امام حسین (ع) اشبه الناس که معرفی کردند، چون همه میدانستند چه کسی امام بعد از امام حسین (ع) است، شبیهترین مردم به پیامبر اکرم (ص)، لذا حضرت فرمودند: «قد برز علیهم غلام، اَشبهُ الناس خَلقاً و خُلقاً و منطقاً برسول الله، وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى، إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى» یعنی علی اکبرم وقتی میخواهد صحبت کند، قرآن دارد حرف میزند. «أولَسنا على الحق إذاً لا نبالي بالموت» انگار علی اکبر دارد قرآن میخواند: «اگر ما برحق هستیم، ما عاشق شهادت هستیم» قرآن دارد میخواند. علی اکبر خلاصهی قرآن است.