از دیرباز مردم ایران به بهانههای مختلف در خانواده دور هم جمع میشدند؛ یکی از این فرصتها شب یلداست. قدیم همهی افراد فامیل در خانهی بزرگ خاندان جمع میشدند و کوچک و بزرگ، پیر و جوان دور کرسی مینشستند، تنقلات و میوه میخوردند، شاهنامه و دیوان حافظ میخوانند و دور هم بلندترین شب سال را جشن میگرفتند. در فرهنگ اصیل ایرانی جمع و خانواده از ارزشهای مهم بود و کرسی گرما فقط برای گرم کردن جسم نبود، بلکه فرصتی بود که همهی سلیقهها دور یک محور مرکزی و کنار یکدیگر بنشینند، همدیگر را ببینند، تفاوتهای هم را تحمل کنند و از کنار هم بودن لذت ببرند و خدا را بابت این نعمت شاکر باشند.
دو عنصر مهم یلدا خانواده و دورهمی فامیل و دوست است که در اسلام به این دو رکن، فراوان توصیه شده است. بنای محبوب در اسلام ازدواج و تشکیل خانواده است و برای صله رحم ثوابهای بسیار گفته شده که روانشناسی هم ثابت کرده که نفع آن در دنیا نیز شامل حال انسان میشود. از طرفی نمازهای یومیه و اعیاد، مستحب است که به جماعت خوانده شود و همچنین حج و بیشتر اعمال دینی آداب جمعی دارند. به همین دلیل دین اسلام آیینهای سنتی ایران باستان را تایید میکند و از گرم شدن کانون خانواده استقبال میکند.
اما سالهای اخیر شبهای یلدا چهطور میگذرد؟ خانوادهها فرزندان کمتری دارند و همهی نسبتهای فامیلی یعنی خاله و دایی و عمو و عمه و فرزندانشان مانند گذشته وجود ندارد. حتی همین جمعهای کوچک به دلایل مختلف به راحتی در دسترس هم نیستند. ممکن است بعضیها به شهر یا کشور دیگر مهاجرت کرده باشند یا به خاطر چشم و همچشمی و تجملگرایی و تغییر سبک زندگی به مشکلات دیگری برخورده باشند. از طرف دیگر پیشرفت تکنولوژی و ترویج تلفن همراه شخصی که بر مبنای فردگرایی است به اسم شبکههای اجتماعی مجازی، افراد را از جمعهای واقعی دور کردهاند.
با این روند چه بر سر نسلهای بعدی میآید؟ آیا دو سه نسل آینده چیزی از دورهمیهای یلدایی و دید و بازدید نوروز خواهند دید؟ یا فقط به شنیدهها و قصههای زمانهای دور باید اکتفا کنند؟! اصلا خاله و عمویی دارند که به دیدارشان بروند؟ یا مادربزرگ و پدربزرگ جایی جز سرای سالمندان هستند که بتوانند فرزندان و نوههایشان را دور خود جمع کنند؟ به فراموشی سپردن فرهنگ اصیل ایرانی اسلامی، آیندهای روشن را ترسیم نخواهد کرد و حیف است این آیینها و توصیههای دینی از بین بروند و از ایران اسلامی چیزی جز کتاب تاریخ نماند. باید فکری کرد...