بسم الله الرحمن الرحیم
شب پنجم محرمالحرام ۱۴۴۵ / ۳۱ تیر ۱۴۰۲ / حجتالاسلام عابدینی

امشب یکی از موضوعات انتهایی بحث را مطرح میکنیم. متاسفانه نمیرسیم که بحث را کامل توضیح دهیم
بحث ما پیرامون دو آیه 146 و 147 سوره آل عمران است:
«وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا ۗ وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ»
«وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ»
این آیات در فضای جنگ احد هست. که مومنین بعد از آن جنگ دچار یاس و ناامیدی و گسست اجتماعی شدند و خداوند در آیات قرآن برای این مسئله چاره اندیشی کرده است. این ها یک طراحی فرهنگی برای امروز ما است.
وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ: چه بسیار پیامبرانی. یعنی یک سنت است در تاریخ انبیاء، یک راهکار تربیتی خوب است
قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ: ربی یعنی منتصب به خدا از باب اطاعت کردن یعنی مطیعان پیغمبر و ربانی یعنی منتصب به خدا از باب اطاعت شدن. ربی اگر از «ر ب ب» باشد یعنی این ها مطیع محض بودند در بحث مالکیت و مالکیت رسول را حتی در وجود هم از مالکیت خود برتر میدانستند و اگر از «ر ب ی» باشد یعنی در تربیت پذیری تابع محض بودند و به دنبال فرمان بودند تا به رشد برسند. در هر صورت تابعیت در آن خوابیده است. ربی خود حالت جمع دارد، در لغت گفته اند که اقل ربی هزار تا است. پس ربیّون یعنی جمعیتی چند هزار نفره یعنی یک جریان اجتماعی. پس انبیاء دنبال جمع سازی بودند تا یک روح جمعی بین پیروانشان ایجاد بشود به دنبال تربیت دانه دانه افراد نبودند مگر اینکه مقدمه ای باشد در تشکیل آن روح جمعی یعنی غایت آن روح جمعی است. تا هر کس به این جمع نگاه میکند حالت پیوستن به این جمع در او پیدا بشود و نگوید که این خصلت ها برای یک نفر از مومنین است بلکه برای جمع مومنین است.
پس میتوان گفت ربیّون یعنی محور های خدا پرستی جمعی و اجتماعی.
قاتل معه: یعنی تا مرز جان و شهادت آماده بودند نه اینکه صرفا به حرف باشد و نه اینکه واقعا جنگی شده و اینها کشته شده اند، آماده اند تا حتی جان خود را هم فدا کنند.
حالا خصوصیت این ها بین خودشان و بین جامعه چیست؟
فما وهنوا: انقدر به مقام اعتماد و اعقتاد به نبی رسیده بودند، هیچ مصیبت و سختیی باعث سستی درونی این ها نمیشود. اینها در فضای بعد از جنگ احد نازل شده که مشکلات اقتصادی و اجتماعی وجود داشت.
و ما ضعفوا: در نتیجه در نظام بیرونی هم در سختی ها به گوشه میدان رانده نمیشوند و ضعف بیرونی ندارند. هر ضعف بیرونی حتما ناشی از یک ضعف درونی است
و ما استکانوا: و درننتیجه تسلیم و خنثی هم نمیشوند. این سه مرحله پشت هم اند.
اگر می بینید که حضرت آقا در تمام صحنه محکم اند به همین خاطر است. ایشان هم میفرمودند امام مصداق کامل ربی بودن نسبت به ائمه انبیاء بوده است. می شود کسی از طرفی یک فرد ربی باشند و از طرفی نسبت به آنچه که برای مردم از طرف معصومین میاروند ربانی باشد و حضرت امام چنین بودند.
و الله یحب الصابرین: اینگونه بودن سخت هست و نیازمند صبر است.
در آیه بعد گفتمان آنها را میگوید:
و ما کان قولهم الا ان قالو: چیزی نمیگویند جز این، گفتمانشان این است.
ربنا اغفرلنا ذنوبنا: ابتدا از کوتاهی خودشان شروع میکنند، عمل کردند اما از کوتاهیشان استغفار میکنند. کدام یک از ما در حوادث اخیر تمام تلاشش را کرده است، شب خوابش نبرده به خاطر اتفاق هایی که داشت می افتاد، اگر کوتاهی ما نبود اوضاع جامعه اینگونه نمی شد. اگر جمع مومنین حضور پیدا کنند مسئولین و غیر مسئولینی که میخواهند خطا عمل کنند هم دیگر در خفاء و محدود اینکار را میکنند. این ها در ابتدا نق نمیزنند.
و اسرافنا فی امرنا: خدایا در یک جاهایی هم زیاده روی کردیم، این ها هم را هم بیامرز. چه قدر از ما در همین حوادث در کارهایمان تند رفتیم یا غرق دنیا گرایی شدیم.
در گفتمان ربیّون اولین مسئله نقد خود است. وقتی این نقد درونی در جامعه رواج پیدا کرد نقد بیرونی امکان پذیر میشود و الا اگر کوتاهی خود را نبینیم و همه دیگران را نقد کنیم این حتما باعث ناامیدی میشود.
برای اصلاح اوضاع باید هسته ها و محورهای خداپستانه شکل بگیرد. جای این هسته ربیّون در دانشگاه هست. جوان هایی که حاضر اند تمام توانشون را برای این جهاد بگذارند و به دلیل مختصات سنیشان تعلق کم تری به دنیا دارند، ما باید خودمان را با این جوانان مرتبط کنیم و کنار آنها حرکت کنیم.
و ثبت اقدامنا: خدایا ما را ثابت قدم بفرما. این درخواست بعد از نقد درونی و جبران گذشته است. یعنی وقتی محور های خداپرستانه ای بودند که نقد درونی کردند آن وقت ثبات قدم رخ میدهد.
و انصرنا علی القوم کافرین : در نهایت هم درخواست نصرت میکنند از خداوند. نصرت الهی لزوما این نیست که دشمن شکست بخورد، گاهی همین رعب دشمن نصرت است، گاهی همین مشغول دشمنان به همدیگر نصرت است.
باید از نگاه ربی و الهی به مسئله نگاه کنیم نه نگاه های مادی. ببینید وضع فعلی رژیم صهیونیستی یا وضع فعلی فرانسه یا اختلافات بین جریان های قدرت چین و روسیه و اروپا و آمریکا را، اینها نصرت الهی است. آقای بهجت میگفتند : «وقتی شوروی تجزیه شد آیا مقام شکرتون افزون شد؟ اگر شاکر باشید طولی نمیکشد که آمریکا هم به همین وضع دچار خواهد شد!»
تشکیل هسته های زیاد از محور های خداپرستی «رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ» مرتبط با هم از بین مردم لازم است. نباید فقط به اقدام مسئولین اکتفاء کرد.
ما از قرآن نتیجه گرفتیم حق نداریم ناامید و ناراحت باشیم.« وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ»
اگر هرکسی به خود نگاه کند می بیند که رمقی ندارد اما اگر وضع بقیه و کم رمقی بقیه را ببیند میفهمد با همین توانی که دارد میتواند ادامه بدهد و پیروز شود. نگاه جامع بکنید نه نگاه جزئی. آقا مدام دارد این نگاه جامع را برای ترویج امید ترویج می دهند.«إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ ۚ وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ»
کربلا نمونه ای از جریان ربیّون است. تعداد شان خیلی کم بود ولی چون این ها تابع امام بودند ربی بودند، کربلا نقطه عطف تاریخ شد. هر کدام از این شهداء ماموریتی داشتند. جون غلام باعث شد که الان میلیون ها آفریقایی جذب امام حسین بشوند، چون میدیدند که در واقعه عاشورا نماینده داشتند. این ها سرمایه های عظیمی است که باید از آنها استفاده کنیم.