اعوذ بالله من الشیطان الرجیم، بسمِ اللّهِ الرّحمنِ الرّحیم وَ بِهِ نَسْتَعِینَ و صلی الله عَلَی سَيِّدِنَا وَ نَبیِّنَا وَ آله الطاهرین.
جهت شادی ارواح طیبه شهدا، روح همه گذشتگان، حضرت امام، ذوی الحقوق، پدر و مادرهایمان، معلمان و اساتیدمان، الفاتحه مع صلوات.
خب به فضل الهی قرار است که جلسات هفتگی را در خدمت خواهران و برادران عزیز انشالله باشیم. اما در مورد موضوعش، راستش من، خواستم که موضوعش را از دوستان مشورت بگیریم که موضوع بحث چه باشد، که در حقیقت اون بحث را در خدمت دوستان باشیم. حالا فعلا اجمالاً امروز یک بحثی را شروع میکنیم.
حالا آن بخش اخلاقیاش را بگوییم که همه ما گفتن و شنیدن این بخش و بحث نیازمندیم. حالا اینکه به صورت یک موضوع ممتد، چه موضوعی را صحبت کنیم؛ این را حالا تصمیمگیری میکنیم. پیشنهادهایی هست راجع به بحث توحید در قرآن.
حالا امام شناسی باشد در قرآن، یا توحید باشد در قرآن، یا حالا بحثهای دیگری باشد که اتکایش به بحثهای قرآنی باشد، ترجیحاً، این بحث را جلو ببریم. یا حالا بحثهای اجتماعیتر و با لبهها و چیزهای اجتماعیتر. این بحثها رو ببریم جلو. اینها رو اجازه بدین که خلاصه در جای خودش عرض خواهیم کرد. اجازه بدین به نتیجه برسیم، انشاالله میگم.
اما در آن بخش تهذیبی که مدنظر هست، این هم به این معنا نیست که حالا من آدم مهذبی هستم. اینها را دارم میخوانم، توضیح میدهم، انشاالله که خود شنونده و گوینده استفاده کنند. یک چیزی که آقای بهجت رحمه الله علیه خیلی سرش تاکید میکردند، ایشان خب سفارش خیلی زیاد نداشتند، ولی این را به عنوان یکی از سفارشهای جدیشان گفتند، در بحثهای تهذیبیشان این را گفتند. فرمودند که این کتاب شریف وسائل الشیعه، باب جهادالنفسش، این را در حقیقت روایتهایش را بخوانید و سعی بکنید که به این روایات عمل بکنید. به عبارتی که امام در خود کتاب آداب الصلاه دارند، بفرمایید اینها را به خودتان تفهیم بکنید. ایشان سر بحث نماز همین را میگویند که اذکار نماز را به خودتان تفهیم کنید.
چون که یک موقعی هست که همینجوری اذکار نماز را میخوانیم، یک موقع هست که نه، چه اذکار و چه تعقیبات و اینها را واقعا داریم به خودمان تفهیم میکنیم. به عبارتی جو میدهیم، برای خودمان فضاسازی میکنیم. جوش را به خودمان میدهیم، بعد این، جا میافتد. یعنی وقتی میگوییم سبحان الله، میگوییم الحمدلله. رفته رفته اتفاقی که میافتد این است که میگویند قلب خودش جلو میافتد. معنی «جلو افتادن قلب» به جهت سلوکی، این طور که آقایان میگویند، این است که قلب راعد میشود، پیشگام میشود، پیشقراول میشود. قلب میگوید که زبان میگوید. اول زبان میگوید، بعد قلب میگوید؛ بعدش اینگونه میشود که قلب میگوید، بعد زبان میگوید. این تجربه را همهمان داریم که کاملا یک فهم در ما تولید ذکر میکند. مثلا شما اگر اینطوری باشید که یک صحنهی خیلی عجیب و حیرتانگیز ببینید و قلبتان به عجیب بودن این صحنه گواهی دهد؛ حالا این صحنه میتواند حتی یک صحنهی جمالی خیلی خاص باشد، مثلا یک منظرهی خیلی قشنگ؛ این خودش را در قالب الفاظ میریزد. اینطور نیست که همینجوری ببینید، شما از الفاظ شناخته شدهی پیش خودتان استفاده میکنید. مثلا میگوید «واو!». این «واو!» به خاطر این است که لفظ شناختهشده ـاین لفظ میتواند بیمفهوم هم باشدـ پیش شما الان این است و بیاختیار این معرفت قلبی خودش را به ذکر تبدیل میکند. مثلا میگویید «عجب!». این اذکار صادر میشود.
حالا فرض بفرمایید اگر کسی با اذکار دیگری آشنا باشد و قلبش وقتی که این دریافت را انجام میدهد، این را به عنوان خلق الهی میبیند، نه به عنوان یک پدیده، نه به عنوان یک منظره! او به صورت طبیعی نمیگوید، قلب وقتی این چنین آشنائی پیدا کرده نمیگوید: «واو». میگوید: «سبحاناللّه! سبحان اللّه! اللّه اکبر! ». او اینها را میگوید. یعنی وقتی قلب این پیام را میگیرد، ذکر متناسب با خودش را تولید میکند و این بحث بسیار بحث مهمی هست که حتی میگویند که یک سری آدم هستند -نه مثل ماها که در خواب چرت و پرت میگوییم- چون قلبشان کماکان میگیرد، زبانشان به طور پیوسته ذکر میگوید. در حالی که خوابیدند و گفتیم قبلتر که در یک نظام کاملا غیر ارادی به ذکر تبدیلش میکند.
این اثر جدی تفهیم هست، برای همین هست که یکی از چیزهایی که در دین خیلی روی آن تاکید شده همین تفهیم هست. به عنوان مثال میگویند اگر قصد داری کوه را بالا بروی بگو: «اللّه اکبر»
ممکن هست شما بگویی: «چه اهمیتی دارد؟ من سبحاناللّه میگویم!». چون به خاطر بزرگی خدا هست که میتوانی کوه را بالا بروی، زمانی هم که از کوه پایین میآیی با خودت بگو: «این من هستم که پایین میآیم و خدا منزّه هست». دیگر این پایین آمدن را به خدا نسبت نده. اینها خودشان معارفی تولید میکنند و حس و حال توحیدیای را در قلب ایجاد میکنند که موجب تولید ذکر میشوند. لذا از این به بعد در ادامهی صحبتهای بنده به مقدمه دقت داشته باشید که اینها به شرط اینکه تفهیم بشود؛ واقعا به شرط اینکه تفهیم بشود. یعنی شخص به خودش این حرفها را بزند و به خودش بگوید؛ به خودش حالی کند. این پیام را قبول کند. به قلباش بقبولاند. اینها را به شرط اینکه اینجور بشود، اینها، این مجموعه تاثیر دارد. پس این به عنوان مقدمه.
عرض به محضرتان که آن چیزی که عرض کردیم «جهاد نفس و ما یناسبه» یک بابیست در وسائلالشیعه، که توصیه حضرت آیت الله بهجت هست. باز من تاکید میکنم به این معنا که شما وقتی که ارزش این یک روایت را بدانید و روی آن روایت کار جدی بکنید، خود آقای بهجت اینها را من تعریف کردم.
ما یک مدتی، خلاصه «دیدیم نون گندم دست مردم». از این جهت، خب مثلا شما وقتی میبینید آقای بهجت اینجور احترام ویژهای که به حضرت معصومه سلام الله علیها میگذاشت؛ این یعنی یک چیزی هست. یک چیزی هست؛ من نمیدانم چیست ولی یک چیزی هست. یعنی معرفت خیلی این وسط مهم است. با این ذهنیت و فکر و اینها بنشینیم و بگوییم و بشنویم. در غیر اینصورت، نهتنها آثار مثبت ندارد؛ بلکه این بحثها آثار منفی هم دارد. چون یکسری بار به انسان میشود و بار سنگینی هم هست.
باب اولاش دارد که باب وجوب است این. باب وجوب جهاد با نفس. روایت اولش خیلی روایت معروفی است. خیلی روایت معروفی است و اساساً این بحث جهاد با نفس، از این روایت گرفتهشده که خلاصه اینهمه هم این کلمه جهاد با نفس در ذهنهای ما آشناست، «جهادالنفس» این است.
از سکونی از امام صادق علیه السلام «أنَّ النبی صلی الله علیه و آله و سلم بَعَثَ سَريّةٍ» حضرت یک لشگری را، این جنگهای سریه جنگهایی بوده که خودشان تشریف نمیبردند. «بَعَثَ سَريّةٍ» یک سریه را فرستادند برای جنگ؛ «فَلَمّا رَجَعُوا» وقتی که برگشتند، حالا شما الان خودتان را بگذارید جای آنها که بتوانید یکخرده حس و حال روایت را درک بکنید وگرنه چون الان داستان لو رفته، تازه الان ممکن است آن حس و حال را ایجاد نکند. «فَلَمّا رَجَعُوا» وقتی که برگشتند پیامبر اکرم فرمودند: « مَرحبَا بقومِ غَضَبُ الجِهادِ الاصغر و بَقِیَ علیهم جهادُ الاکبر»؛ مرحبا به آن قومی که جنگِ کوچیکِ آنها تمام شد، جنگ بزرگ آنها مانده است. اینها احتمالا در این فکر افتادند که جنگ با روم است، جنگ با ایرانیها است. جنگهایاینطوری است که باید بروند و این جنگها را انجام بدهند. خوب حتما با یک هیجان بزرگی پرسیدهاند که: «یا رسول الله! مَن جهادالاکبر»؛ این جهاد اکبر چیست؟ حضرت فرمودند: «جهادُالنفس»؛ جهاد با نفس.
خوب ببینید اینجا به چند نکته توجه بکنیم. یکی از نکات مهم این است که ماهیت اینکار جهاد است. یعنی یک تلاش و سختکوشی در آن هست. این فضای ذهنی که در ما شکل گرفته که جهاد یک کار تقریبا فانتزی است. مثل یک آپشن است که بعضیها این آپشن را دارند، بعضی ندارند. بعضیها دنبال این کارها میروند، بعضیها نمیروند. یا اگر انسانها دنبال این کارها بروند، آن حالت تلاشگری خاصی، تلاش خاصی لازم ندارد. مثلا دلت پاک باشد، مثلا عُجب بگیرد و مثل از این چیزها. دلت را به دل خدا بده و برو بالا، همچین فضاهایی در ذهن است. خوب؟
ببینید؛ من اینجا این نکته را عرض کنم: دلت را بده و اوج بگیر و فلان، حرفهای درستی است، چون امروز هم زده میشود. اما این حالت جذبهای که انسان را بکِشند و ببرند، این برای کسی اتفاق میافتد که سالک است.
اگر قرآن دم دستتان است، سوره مبارک حدید را ببینید. سورهی مبارکهی حدید یک آیهی معروف در صفحهی ۵۴۰ دارد. قبل از این که ببینید، به من توجه کنید و ببینید، اصلا جواب درست به ذهنتان ممکن است بیاید؟ انتهای آیهی ۲۰، که آیهی خیلی معروفی هم هست، آمده است که در آن طرف ما در آن طرف سه تا حالت داریم: «... وَفِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَمَغْفِرَةٌ مِّنَ اللَّهِ وَرِضْوَانٌ ...» {حدید، ۲۰}. ما برای رضوان تلاش کنیم یا برای مغفرت؟ مقام رضوان خیلی بالاست: «... رِضْوَانٌ مِّنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ...» {توبه، ۷۲}. به نظر شما برای کدام تلاش کنیم؟ خود قرآن گفته است برای مغفرت. حالا آیه را ببینیم: می فرماید: «اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِينَةٌ وَتَفَاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌ فِي الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ ...» {حدید، ۲۰}. این پنج وضعیتی است که در انسان هست و پنج تا شیطانی که هست. بچگی، نوجوانی، جوانی، میانسالی و کهنسالی هرکدام شیطانهای خودشان را دارند. یک موقع به زینت است، مثلا برای یک جوان. برای ما «... تَفَاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌ فِي الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ ...» {حدید، ۲۰}است، زینت ما تفاخر به تعداد شاگرد و تالیفات و ... است. زینت از ما دیگر برداشته شده است؛ مثلا من دیگر تیپ دخترکش نمیتوانم بزنم! این دیگر راست کار شماست. ولی تا دلت بخواهد، «... تَفَاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَتَكَاثُرٌ فِي الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ ...» {حدید، ۲۰} با دور و بریهایمان. حالا بگذریم.
«... كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَبَاتُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَاهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَكُونُ حُطَامًا وَفِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوَانٌ»{حدید، ۲۰}. بعد میگوید :« ...سَابِقُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ ...»{حدید، ۲۰}. مسابقه را در مغفرت بگذارید. چون در رضوان کسی مسابقه نمیدهد. رضوان جای نیست که شما بخواهید بدوید. رضوان جایی است که مینمایند و میربایند. اساسش جذبهای است. اساساً این کار در جذبه است. یعنی مینمایند و میربایند. طرف را بغل میکنند و میدوند و میروند. آنجایی که باید من و شما بدویم، در مغفرت است. لذا این بربایند و این بحثها؛ این ربودنها و جذبها خود علمای فن میگویند که برای سالک است.
لذا از عنصری به نام جهاد و تلاش و تلاشگری در این بحث کلا نمیشود دست کشید. بگوییم که همینطوری ما زندگی میکنیم، بالاخره بعضی چیزها خودش اتفاق میافتد.اینطوری نیست. اگر اینطوری بود امیرالمومنین همین کار را میکرد. اگر اینطوری بود، امام خمینی این کار را میکرد. اگر اینطوری بود آقای بهجت این کار را میکرد. اگر اینطوری بود این توصیههای این شکلی را نمیکردند. میگفتند آقا دلت را بده به دل خدا و دیگر برو ببینیم چی کار میکنی. نه این خبرها نیست. پس به این عنوان جهادش توجه بکنید. عین باشگاه رفتنی که فشار میآورد، خب؟ بدن درد میآورد، زور میآورد، که حالا اینها را در جلساتی سوالهای مقدر را جواب خواهیم داد. انشاءالله. ضمن اینکه با آدم این کارها را میکند. حالا یک لطیفهای یک کسی میگفت، میگفت این باشگاه هفتهی اولش بدن درد میگیریم؛ میگفت خب من از هفتهی دوم میروم. این به هر جهت زور میآورد، فشار میآورد، ساعت گذاشتن میخواهد. شب زود خوابیدن میخواهد. صبح زود بلندشدن میخواهد. به آدم زور میآورد. این تازه بحثهای نماز و تهجد و اینهاش است. که اگر اینها نباشد_رفقا اینها را اصلا قرآن در آن سطحی که شما میخواهید معرفت کسب کنید، و مطابق با آن عمل انجام ندهید اسم طرف را میگذارد فاسق_ شما نگاه کنید.
سورهی مبارکهی سجده را بیاورید. البته این سوره، این آیهاش چون سجده دارد من آیهاش را نمیتوانم براتون بخوانم. البته میتوانم بخوانم سجده بروید دیگر. در صفحهی ۴۱۶، حالا من این آیهی ۱۵ چون سجده دارد، ترجمهاش را میگویم. خود آیه را نمیخوانم، که معلوم بشود، شما مطابق یک معرفتی باید عمل کنید. یعنی اگر ما یک چیزی را میدانیم، باید مطابق با آن عمل کنیم. هم عمل قلبی و جوانحی بکنیم. هم عمل جسمی بکنیم. اگر نکنیم، اینجا تبدیل میشود به فسق و تبدیل میشود به اضلال الهی. اول یک خرده خودمان را بترسانیم از فهم معارف. آدم باید از فهم معارف یک مقداری بترسد، که معارف وقتی یاد میگیرد، باید مطابق با آن رفتار کند وگرنه میشود فسق. حالا من این را میخوانم ببینید.
بسم الله الرحمن الرحیم. تنها کسانی به آیات ما ایمان دارند که وقتی متذکر به آیه میشوند، آیه برایشان خوانده میشود، متوجه آیه میشوند، چه میشود؟ چه در اینها اتفاق میافتد؟ به سجده و گریه زمین میافتند. و اینها کسانی هستند که تسبیح میکنند و استکبار هم نمیکنند. اهل این هستند که بگویند ما ناقص، هرچه تو میگویی درست. چون مواقعی هست که ما حال استکبار داریم، یعنی به هر جهت در دلمان حسی است که کاش این حکم نبود، کاش حجاب اینطور نبود، کاش خمس اینطور نبود. این خودش ریشههای استکباری در آدم دارد، یعنی من میفهمم. من دارم دست و پنجه نرم میکنم. نه در ظاهر، در باطن خودم به نوعی دارم دست و پنجه نرم میکنم. اینکه در آیهی معروف سورهی مبارکهی نساء دارد که «فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّىٰ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لَا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيمًا» {نساء، ۶۵} یعنی این. یعنی پیش تو بیایند، تو حکمیت بکنی، آن وقت این کسی مومن است، که در درون خودش هم احساس تنگی نمیکند، میگوید هر چه میگویند درست میگویند، هر چه هست، درست است. ما اینطور هستیم؟ نه. نه دربارهی حوادث تکوینی اینطور هستیم، نه دربارهی حوادث تشریعی. این مقام بزرگی است. ما الان اتفاقی برایمان بیفتد، بچهمان مریض شود، در باطن وجودمان میگوییم چرا ما؟ بچهمان بمیرد که هیچ. میگوییم تو خدایی؟ حواست به این چیزها هست؟ این ایمان نیست، ایمان آنجاست که «...حَرَجًا مِمَّا قَضَيْتَ...» هم در آن ایجاد نمیشود، هیچ چیز در آن ایجاد نمیشود. این عدم استکبار یعنی عبودیت یعنی بالا رفتن، نه یعنی هر چقدر شخص سر به زیرتر بهتر.
حالا این میشود امر جوانحی و قلبی و اینها. بعد میگویند «تَتَجَافَىٰ جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ» {سجده، ١۶} این مومنین کسانی هستند که پهلوهایشان را از بسترها تهی میکنند، و به خوف و طمع، و از رزقشان انفاق میکنند. من در پرانتر هم تعریف کنم، «لاتَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْیُنٍ جَزاءً بِما کانُوا یَعْمَلُونَ» {سجده، ١٧} هیچ کس نمیداند که خدا برای اینها چه چیز کنار گذاشته؟ یعنی از این جملاتی که بگذار نگویم. در روایت آمده خدا ثواب هر چیزی را گفته، الا همین بلند شدنهای شب را که گفته بگذار نگویم. اینجاست که میگوید «أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً لا يَسْتَوُونَ» {سجده، ١٨} اول آیات میگفت مومنین اینطور، میگوید این مومن است؟ این فاسق است. این متذکر به آیات شده، میگوید خدا را دوست دارم، اینطور است، آنطور است، بعد دقیقا این کارها را انجام نمیدهد. خب چطور؟ لااقل در آن سطحی که میگویی من خدا را باور دارم، یا دوست دارم، یا عاشقش هستم یا فلان، مطابق آن سطح باید عمل کنی؛ هم عمل جوانحی باید بکنی، قلبی. هم عمل جوارحی باید بکنی، یعنی عمل بدنی. و این کارها در هر دو کار سختی است. جهاد است. تلاش است، در آن فشار است. اصلا ریاضت برای همین است.
چون سخت است؛ چون نرمش است؛ چون ورزش است. ضمن اینکه نکتهی بعدی این است که فرمودهاند که جهاد اکبر است؛ یعنی کار سختتری است. کسانی که میخواهند شروع بکنند چیزی را که باید شروع بکنند؛ بهخصوص در آستانهی ماه مبارک رجب هستیم و ماه رجب دارد آرام آرام شروع میشود، دیگر ماههای گنده لاتی سُلّاک همین ماهها است. ماههای رجب و شعبان و رمضان است. اگر واقعاً تصمیمی در شخص دارد ایجاد میشود، این تصمیمات را باید به یک برنامههای عملیاتی تبدیل بکنند. یا از برنامههای عملیاتی که اساتید میگویند استفاده بکنند این برنامهی عملیاتی را مثلاً چهل روز انجام بدهد. فشار سنگین بیهدف هم به خودش نیاورد.
ولی تا ما بحث این میشود که یک برنامهی عملیاتی هست که چه هست که عمل بکنند، میگوید نکند زده بشوم. یعنی از اول دارد تهدیدهایش را میبینید. تا میگویی مقدرات الهی مشخص است، میگوید پس اختیار چیست؟ بابا ممکن است یک بدآموزی هم یک نقطه برای تو پیدا بکند اما سریع نرو روی نقطهی تهدیدش بایست برو روی نقطهی فرصتش بایست و این کار را انجام بده. ما این کار را باید انجام بدهیم. مثلا فرض بفرمایید دو صفحه قرآن است سه رکعت نماز شب است که اگر نخوانده طرف قضایش را هم بخواند. حالا مثلاً یک سلام به امام حسین است. لعن و سلام زیارت عاشورا است. همینهایی که حفظ هستیم. همین را انجام بده. کسی که در این راه پایش را میگذارد، مطابق روایتی که خدمتتان عرض خواهم کرد، خدا او را رها نمیکند. این روایت اول. روایت دوم از امام صادق(ع) این است که:«اِحمِل نَفسَکَ لِنَفسِک، فَإن لَم تَفعَل لَم یَحمِلکَ غَیرُک» خوب دقت کنید. به جهت سلوکی خیلی تاپ است خیلی خوب است. میفرمایند مسئولیت خودت را خودت بپذیر که اگر خودت نپذیری هیچکس مسئولیت تو را نمیپذیرد. بیایند به من فلان چیز را برسانند و بیایید مرا هدایت کنید و من این وسط قال موندم و ... اصلاً از این خبرها نیست. اگر استاد نمیدانم چه باشد فلان میشود واینها! اصلاً از این حرفها نیست. طبیب عشق مسیحا دم است و مشفق لیک// چو درد در تو نبیند که را دوا بکند. در اینجا جوینده یابنده است. کسی اگر به این معنا به خودش بگوید که خودم شروع میکنم. کاری هم به این ندارم که خلاصه الان استاد هست یا نیست، شرایط هست یا نیست. شرایط دانشگاه بد است؛ شرایط حوزه بد است؛ شرایط اقتصادی بد است.
و شما بدانید که بابت همهی اینها توجیه وجود دارد تا انسان کاری نکند. به طرف میگویی: «با حیا باش!» میگوید: «حاجآقا! مشکل فقر را حل کنید، به وضعیت معیشت مردم رسیدگی کنید، اصلا مگر میشود در این شرایط آدم کاردرستی بود؟!». چه ارتباطی دارد؟! تا یک چیزی میگوییم یک سری توجیه میآورد! که توجیهات شیطان هست برای آدم تا کاری انجام ندهد. اگر خودت پای کار خودت ایستادی، ایستادی؛ اگر خودت پای کار خودت نایستادی، کنار دست امام معصوم بودن هم فایدهای برایت ندارد! این که آقای حکیمی بیاید، آقا بهجتی باشد، بالاخره مگر کم هستند همینها که از قرآن و روایات گفتهاند؟! بعضیها فکر میکنند همچین چیزهایی کم هست، ما دنبال چیزهای به شدت ویژه و عجیب غریب و خاص هستیم؛ مگر چیزهایی که در روایات قرآن گفته شده کم هستند؟!
من یادم هست، زمانی طلبهای از پاکستان آمد خدمت آقای بهجت. گفت ما قصد داریم در پاکستان یک کار فرهنگی انجام بدهیم. از کجا شروع کنیم؟ آقای بهجت فرمودند: «یک جلد قرآن و مجموعهی روایات را ببرید و کارتان را شروع کنید» ، آن بندهی خدا فکر کرد حرکت کردن بر مبنای آیات و روایات خیلی حرف و توصیهی جدیای نیست و توصیهی دیگری را طلب نمود!
طرف میگوید: « حاجآقا ممکن هست یک ذکری به ما بگویی؟» میگوییم: « تسبیحات حضرت زهرا (س)»
در روایت داریم؛ امام محمد باقر (ع) درباره تسبیح حضرت زهرا (س) میفرمایند: «خداوند متعال با هیچ ستایشی بالاتر از تسبیحات فاطمه زهرا(س) عبادت نشده است و اگر چیزی افضل از آن وجود داشت، رسول خدا(ص) آن را به فاطمه(س) اعطاء میکرد ، «ما عُبِدَ اللَّهُ بِشَیى ءٍ مِنَ التَّحْمِیدِ اَفْضَلَ مِنْ تَسْبِیحِ فاطِمَةَ (ع) وَلَوْ کانَ شَیى ءٌ اَفْضَلَ مِنْهُ لَنَحَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ فاطِمَةَ (ع)» {وسائل الشیعه، ج۴، ابواب تعقیب، باب ۹،ص۱۰۲۴،ح۱} میبینیم آن فرد نسبت به ادای این ذکر سعهی صدر به خرج نمیدهد و سستی میورزد و در ادامه چیزهای بیشتری طلب میکند.
توجه کنید! همین چیزهایی که میدانیم، همین مقداری که ما میدانیم، چنانچه پای کار همین مقدار، پای کار بخشی از این مقدار بایستیم -مثلا قصد داریم بخوابیم، توصیهی بزرگان و روایات هست که سُورِ مسبحات را بخوانیم، بندهی خدا ده دقیقه برای خواب وقت بگذار. تو بر طبق آیهی «اللَّهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حینَ مَوْتِها وَ الَّتی لَمْ تَمُتْ فی مَنامِها»، تو داری در هنگام خواب جان تحویل میدهی. جانت را تحویل میدهی به خدا برایش ده دقیقه وقت بگذار. این را بگذار جز برنامه. سخت است؟ بله سخت هست. این ده دقیقه سخت هست؟ بله سخت هست. شما فکر میکنید سخت نیست، چهل روز این کار را بکنید. ببینید سخت هست یا نه؟ که کسی پنج دقیقه وقت بگذارد تسبیحات حضرت زهرا را بگوید و یک سورهی حشر هم بخواند و بخوابد. سخت است؟ خیلی سخت است. از الان اگر فکر کردی که چیزی نیست، چرا سخت است. مثلا طرف وزنههای پنج کیلویی را برمیدارد، همین؟ میگوید نه صد تا بزن تا به تو بگویم. این سخت است ولی آدم را این کارهای تکراری میسازد. حضرت امام میفرماید که فلسفهی چله نشینیها همین است. چهل روز زحمت بکش، نفس تأدیب میشود و از آن گستاخیاش دست برمیدارد. ایم کارها را ما باید انجام بدهیم. اِحمِلْ نفسَكَ لنفسِكَ، فإن لَم تَفعَلْ لَم يَحمِلْكَ غَيرُكَ، کسی مسئولیت تو را قبول نمیکند.
روایت سوم را بخوانم دیگر عرضم تمام. «قال أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ لِرَجُلٍ إِنَّكَ قَدْ جُعِلْتَ طَبِيبَ نَفْسِكَ وَ بُيِّنَ لَكَ اَلدَّاءُ وَ عُرِّفْتَ آيَةَ اَلصِّحَّةِ وَ دُلِلْتَ عَلَى اَلدَّوَاءِ فَانْظُرْ كَيْفَ قِيَامُكَ عَلَى نَفْسِكَ» طبیب نفست خودت هستی و درد هم برایت روشن است، درد معلوم است و آیات و نشانههای سالم شدن هم معلوم است، دوا هم معلوم است، ببینم چه کار میکنی. این کسانی که مثل ما برای بهانهگیری میگویند معلوم نیست هیچ چیز این جواب ما است. قلب یک جوری است که اگر سالم زندگی کرده باشد. این وسوسهها را خودش تشخیص میدهد. میفهمد این وسوسه است. حملهها را تشخیص میدهد. در آیه قرآن این است که «إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَّيْطَانِ تَذَكَّرُوا فَإِذَا هُمْ مُبْصِرُونَ»{اعراف،201}، وقتی که طائفای از شیطان دور اینها میریزند، این تشخیص میدهد. میفهمد و یک باره چشمش باز میشود. به خدای لاشریک اینطوری نیست که درد و دوا معلوم نباشد. من مثال میزنم به قلهی دماوند. اگر تشریف برده باشید، مثال خوبی است. از پایین تا قلهی دماوند همه چیز معلوم است. یعنی شما در یک چیز نیست که تردید بکنید. دما معلوم است، شرایط معلوم است، راه معلوم است. فقط نمیشود رفت. فقط سخت است همین. سخت است، چیز دیگری نیست.اینها را ائمه میفرمایند که این چیزها و این بهانهتراشیها را از ما بگیرند. حملهی شیطان معلوم است.انسانی که روی خودش تمرکز کردهاست میفهمد این حسد است. اینجا درست است که من دارم غیرت دینی فلان جور به خرج میدهم ولی حسادت است. این جمله درست است که من دارم معارف فلان میگویم ولی خودش میفهمد. بَلِ الْإِنْسَانُ عَلَى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ، ة بصیره که میدانید، ة تأنيث نیست، ة ی مبالغه است.«وَلَوْ أَلْقَى مَعَاذِيرَهُ» {قیامت، ۱۵} خودش میفهمد که چه کاری دارد میکند. «بَلْ يُرِيدُ الْإِنْسَانُ لِيَفْجُرَ أَمَامَهُ» {قیامت، ۵} این فطرت به انسان میگوید. اگر انقدر میگویند «استفت قلبک» از دفتر استفتائات قلبت سوال کن، چون قلب به تو میگوید. مثلا اینجا داری حسادت میکنی درست است که ظاهرش غیرت دینی است. درست است که بیان معارف است. مثلا اینجا دارم تواضع میکنم ولی خودم میدانم تکبر است. خودم میفهمم. کسی حق ندارد این را به من بگوید اگر من گفتم الاحقر، این را میگویم کسی حق ندارد بگوید داری این را میگویی. ولی خودم میفهمم دارم تکبر میکنم. طرف به خودش میگفت الاکبر گفتند چرا اینطور میگی؟ بقیه میگویند الاحقر. گفت آن ها هم منظورشان همین است.
این الاکبری است که خود آدم هم میفهمد مخصوصا اگر روی خودش کار کرده باشد. اینجا این توییت را میزنم اینجا این خبر را پخش میکنم نه به خاطر وظیفه دینی، نه برای روشنگري، میخواهم آبروی طرف را جابهجا کنم. لذا همه چیز معلوم است. همه چیز معلوم است. {فانظُرْ كيفَ قيامُكَ على نفسِكَ} میفرماید انسانی که پایش را در این راه میگذارد و جزو سالکین میشود این عنوان سلوک را نگویید از کجا آوردی.
مرحوم آقای حقشناس را خدا رحمت کند، ایشان این آیه سوره جن را خیلی میخواند. «وَأَن لَوِ استَقاموا عَلَى الطَّريقَةِ لَأَسقَيناهُم ماءً غَدَقًا» {جن، 16} کسی که بر طریقت استقامت کند ما به او آب فراوان میدهیم. طریقت را پیدا کند و با استقامت برود. معلوم است که خود ایشان از این آیه خیلی استفاده کرده بوده است.
«وَأَن لَوِ استَقاموا عَلَى الطَّريقَةِ لَأَسقَيناهُم ماءً غَدَقًا» {جن، 16} کسی که بر طریقت استقامت کند ما به او آب فراوان میدهیم. یک چیزی گیرش میآید که خیلی چیزه! چرا؟ چون به خدا نشان داده که خدا، من نه از روی هوای نفس دنبال کشف و شهود و این مسائل نیستم. من دنبال ادای عارف مسلکی هم نیستم. دنبال این هستم که تو منتهای رجایی. من دنبال همینم. دنبال خودت هستم. خودت را میخواهم. من را بپذیر. حالا قضای من هر چه بوده گر تو نمیپسندی تغییر ده قضا را. قضا را هم تغییر بده توام که همه کاره عالمی قضا را تغییر بده ما هم همین را میخواهیم. ما میخواهیم امام زمان ما را بپسندد. امام زمان از این شاگردش کیف کند. حاج قاسم سلیمانی بشویم. که شما اگر میبینید رهبر تا سال دومش بغض میکند به این خاطر است. اگر میبینید با مردم اینطور کرد مردم تماسی با حاج قاسم نداشتند. مردم ارتباطی با حاج قاسم نداشتند. این به خاطر این است که رفتن او دل امام زمان شکاند. دل امام زمان ریخت. این در روایات ماهم هست. یک وقتی که امام زمان خیلی ناراحت میشوند برقلب شیعه فشار وارد میشود. یعنی آن ها هم با امام ناراحت میشوند. و بالعکس هم همینطور است. مردم که ناراحت بشوند متقابلا امام ناراحت میشود. او سربازی کرده ماام همین را میخواهیم. در این راه کشف و شهود دارد، ندارد، نمیدانم. امام زمان چه میخواهد من میخواهم همانطور بشوم. امام گفته این کارها را بکنید من هم میکنم. امام گفته اینطور پای کار وایسا. امام زمان اینطوری میپسندد. انشاءلله که مورد پسند امام زمان قرار بگیریم به برکت صلواتی بر محمد و آل محمد.