
مهاجرت در معنای عام، جابهجایی یا کوچ به مکانی دیگر است که غالبا به منظور دستیابی به شرایط کاری یا زندگی مناسبتر صورت میگیرد. یکی از انواع مهاجرت که در میان جوانان طرفداران بیشتری دارد، مهاجرت به منظور ادامه تحصیل میباشد.
مهاجرت معمولا زمانی اتفاق میافتد که مانعی برای پیشرفت فرد وجود داشته باشد. همچنین ممکن است مانعی نیز در میان نباشد ولی شرایط بهتر در جای دیگری فرد را ترغیب کند و تبعا در این صورت مهاجرت شرایط را برای وی بهتر خواهد کرد.
اگر چنین شرایطی برای فرد وجود داشته باشد، مهاجرت اتفاق خوبی خواهد بود. با این حال کسانی که در فضای فعلی برایشان مانعی وجود ندارد یا این که از آن دسته افرادی هستند که برای بدست آوردن موفقیت همواره کوتاهی کردهاند، شاید با مهاجرت و تغییر فضا باز هم همان روند را ادامه دهند و زندگیشان آنچنان با مهاجرت دچار تحول نشود و به موفقیت هایی که می خواستند دست نیابند.
مهاجرت مجموعهای از اتفاقات مثبت و منفی را برایتان رقم خواهد زد. در کنار تمام پیشرفتها و خاطرات شیرینی که میتواند بسازد، تلخیهای خودش را هم دارد که یکی از نمونههای آن دوری از خانواده و دوستان است. با هر دلیلی هم که باشد، مثل کار یا تحصیل یا هر مورد دیگری، به هیچ وجه مانند یک سفر ساده نیست و پیچیدگیهای خاص خودش را دارد و گاهی هم چالشهای مربوط به خودش را. همان قدر که با مهاجرت، چشممان به جهانی دیگر باز میشود و تجربههای بیشتری پیدا میکنیم، غم دوری از خانواده، دلتنگی و غربت هم میتواند آزاردهنده باشد. باید این را پذیرفت که با گرفتن چنین تصمیمی برای زندگی، این غم غربت یک شبه از بین نخواهد رفت ولی میتوان با راه کارهایی آن را کمرنگ کرد و البته این غربت مانع پیشرفت شما نخواهد شد.
این که مهاجرت علمی چه مقدار برای فرد خوب است بیشتر بستگی به شرایط تحصیلی یا زندگی وی دارد، اما به طور کلی سوالی که مطرح میشود این است که برای جامعه چطور؟!

رابطه فرد و اجتماع مسالهای قابل تامل است؛ این که فرد بر جامعه مقدم است یا برعکس، از جمله مباحث دنبالهداریست که نظریههای متفاوتی را به خود جلب کرده است. این دو (فرد و جامعه) همواره از هم اثر گرفتهاند و این تاثیرات منطقا هیچ گاه یک جانبه نبوده است. برای مثال انسان همواره به توسعه و ساخت ابزار پرداخته است و از طرفی نیز انسان به طور جدی تحت تاثیر ابزار بوده و با ابزار راه خود را هموار کرده است. ارتباط فرد و اجتماع نیز چنین است، فرد تحت تاثیر جامعه بوده و جامعه وابسته به افراد. بدیهی است که شخصیت هر فرد تا حد زیادی تحت تاثیر جامعهای که در آن زندگی کرده شکل میگیرد.
برای برخی افراد "پایبندی به جامعه و ملیت" یا "دینداری" میتواند مانعی برای مهاجرت باشد و از آن طرف "نگاه انتقادی فرد به شرایط" هم میتواند عامل ترغیب به مهاجرت باشد. البته دیدگاهی نیز وجود دارد که میتوانیم با مهاجرت برای کسب علم و "بازگشت"، به جامعه خود خدمت کرده و سبب توسعه آن شویم.
مهاجرت دائمی (یعنی بدون بازگشت) یک معضل برای جامعه است زیرا افراد تاثیرگذارش را از دست میدهد. به طور خاص در مورد مهاجرت علمی، بسته به انگیزهی فرد مهاجر این تاثیر میتواند متفاوت باشد. همان طور که بالاتر گفته شد مهاجرت به طور کلی برای فرد مهاجر خوب است (و اگر خوب نبود میتواند منصرف شود) اما آیا الزاما خوب برای فرد و برای جامعه یک معنی میدهد؟ مشخص است که خیر. گاهی خوب برای فرد با خوب برای جامعه یکی نیست.
قدری به ارتباط تصمیمگیری فرد برای مهاجرت، و جامعه بپردازیم.
مفهومی به نام اصالت در جامعهشناسی وجود دارد که درباره سه موضوع مطرح شده است: اصالت فرد، اصالت جامعه و اصالت فرد و جامعه.
اصالت این جا همان معنای تقدم و اولویت را میدهد. یعنی در صورت تعارض منافع و مصالح جامعه و فرد، حق فرد مقدم است یا جامعه؟!
نظرات مختلفی که در اینباره داده شده شامل موارد زیر است.
• ظاهرا هیچ کدام بر دیگری برتری کامل ندارند.
• جامعه را نمیتوان به عنوان یک موجود جدا و شامل اعضا دانست، در واقع جامعه بدون افراد نباید معنایی داشته باشد.
در این میان اختلاف نظرهای زیادی وجود دارد و برای همین نمیتوان نظری قطعی در مورد جواب این سوال داد. ممکن است فرد با مهاجرت کردن در فضای بهتری قرار بگیرد و سفر برای او خوب باشد، اما در نسبت این موضوع با جامعه، آن چه که اتفاق میافتد این است که به تدریج سرمایههای آن از دست میروند.
به نظر میرسد نمیتوان در مورد مهاجرت نظری برای تمام افراد داد. هر فرد با توجه به انگیزه و هدف خودش و دیدگاهش نسبت به جامعه و آینده باید تصمیم بگیرد؛ و از آن جایی که این موضوع، موضوعی است که ذهن بسیاری از جوانان و علیالخصوص نخبگان دانشگاهی را به خود جلب کرده است، خوب است که در مورد این مساله بیشتر صحبت شود و تصمیمات با شناخت کامل گرفته شوند.
برای ورود به کانال پیامرسان تلگرام «مکتوبات هیأت الزهرا (س) دانشگاه شریف» کلیک کنید.