در مروری بر«سخنان حسین بن علی(ع)از مدینه تا کربلا»(اثر ارزشمند آقای محمد صادق نجمی)، استرجاع امام هنگام ترک شبانه قصر بنی مقاتل (آخرین منزل قبل از ورود به کربلا) مرا به درنگ وا داشت و حاصل آن نکتهای که مایلم، محتاطانه، با خواننده به اشتراک بگذارم. روایت چنین است:
«در منزل قصر بنی مقاتل، در اواخر شب، امام دستور داد جوانان مشکها را پر از آب کردند و به سوی منزل بعدی روانه شدند. قافله در حرکت بود که صدای امام به گوش رسید که کلمه استرجاع را مکرر بر زبان میراند (اِنّا لِله وَ اِنّا اِلیهِ راجِعون، وَ الحَمد لِلهِ ربِ العالَمین). فرزندش علیاکبر(ع) از انگیزه استرجاع سؤال کرد. امام پاسخ داد: ... من سرم را به زین اسب گذاشته بودم که خواب خفیفی بر چشمم مسلط شد. صدای هاتفی به گوشم رسید که میگفت: اَلقَومُ یسِرونَ، و المَنایا تَسری إِلَیهِم. فَعَلِمتُ اَنَّها أَنفُسُنا نُعِیت إِلَینا (این جمعیت شبهنگام درحرکتاند و مرگ، در تعقیب آنها است؛ دریافتم که این خبر مرگ ما است). علیاکبر گفت: لا اَراکَ اللهُ بِسوء، اَلَسنا عَلیَ الحَقّ؟ خدا بدی به شما نرساند. مگر ما بر حق نیستیم؟ امام فرمود آری به خدا سوگند ما جز در راه حق قدم برنمیداریم. علیاکبر عرضه داشت «اذا لا نُبالی اَنّ نَموتَ مُحِقّین» اگر چنین است از اینکه برحق بمیریم باکی نداریم؛ امام او را دعا کرد ... (سخنان حسین بن علی(ع)ص 188-187) »
جمله اَلقَومُ یسِرونَ (حرکت کاروان در شب) که در پیام هاتف غیبی بهکاررفته است، یادآور اولین آیه سوره اِسری درباره معراج شبانه پیامبر است (سُبْحَانَ الَّذِی أَسْرَی بِعَبْدِهِ لَیلا...). اگر مشیت خداوند بر این قرار گرفت تا پیامبر خود را شبانه به معراج و سیر در آفاق و اَنفُس ببرد، فرزندش حسین(ع) مأموریت داشت تا برای صیانت و تثبیت رسالت جدش در تاریخ، شبانه و به پای خود، آخرین گامها را بهسوی سرزمینی بردارد، نامش کربلا تا او، یاران و خاندانش، با حماسهسازی در محشر عاشورا[1]، از معبر[2] شهادت، به دیدار حق بشتابند؛ معراجی که این بار در روز و از زمین طَف، مقدر شده بود. به آخرین مناجات امام قبل از شهادت بنگرید، معراج نامه باعظمت عاشوراییان است: «اللَّهُمَّ مُتَعَالِی الْمَکانِ، عَظِیمَ الْجَبَرُوتِ، شَدِیدَ الْمِحَالِ غَنِی عَنِ الْخَلَائِقِ، عَرِیضُ الْکبْرِیاءِ، قَادِرٌ عَلَی مَا تَشَاءُ؛...).
معراج امام حسین در عاشورا میتواند تفاوت معنیدار دیگری نیز با معراج جدش رسول خدا داشته باشد. اینکه معراج پیامبر از مکه تا مسجدالاقصی (خارج از قلمرو آن روز اسلام) بود، درحالیکه معراج امام حسین(ع) از مسیر مدینه تا کربلا (داخل قلمرو اسلامی)، برای مطالبه اصلاح در امت جدش (لِطَلَبِ الاِصلاح فی اُمه جَدّی)، پس از بروز بزرگترین انحراف در ادیان ابراهیمی، با شروع از سقیفه تا سلطه امپراتوری خدعه و نفاق معاویه، در مدت نیمقرن پس از رحلت پیامبر خاتم! السلام علی الحسین(ع).
[1]- فهاهنامَحَطُ رِحالِنا ... و هاهنا والله محل قبورنا و هاهنا والله مَحشَرنا و مَنشَرَنا...(از سخنان امام هنگام ورود به کربلا، سخنان حسین بن علی، ص 191)
[2] - ... فما الموت الا قَنطَرَه تَعبُرُبِکُم عَنِ البُوءسِ والضَرآء الی الجِنان الواسِعَه و النِعَمِ الدائِمَه ... (سخن امام در صبح عاشورا، همان، ص 229)