اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم آزمون وکالت چیست، این آزمون یکی از اصلیترین مسیرهای ورود فارغالتحصیلان حقوق به حرفه وکالت است. قبولی در آزمون البته به این معنا نیست که همان روز «وکیل پایه یک دادگستری» میشوید. بعد از آزمون کتبی، باید مراحل قانونی و اداری، دوره کارآموزی، تکالیف آموزشی و در نهایت ارزیابیهایی مثل اختبار را هم پشت سر بگذارید.
در ایران دو مسیر اصلی برای ورود به حرفه وکالت وجود دارد: آزمون کانونهای وکلای دادگستری که معمولاً با عنوان آزمون اسکودا شناخته میشود و آزمون مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه که بسیاری آن را بهاختصار «آزمون وکالت قوه قضاییه» مینامند.
طبق قانون تسهیل صدور مجوزهای کسبوکار، هر دو نهاد باید آزمون وکالت را از طریق سازمان سنجش برگزار کنند. حدنصاب علمی قبولی نیز بر پایه کسب حداقل ۷۰ درصد میانگین نمرات ترازشده یک درصد برتر شرکتکنندگان تعیین میشود؛ این میزان برای مشمولان سهمیههای قانونی ایثارگری ۶۰ درصد است. بنابراین برخلاف سالهای دور، موضوع فقط «ظرفیت ثابت» یک کانون یا استان نیست و حدنصاب علمی نقش اصلی را در پذیرش دارد.
مسیر کلی را میتوان اینطور دید:
مدرک تحصیلی واجد شرایط ← ثبتنام در آزمون ← شرکت در آزمون کتبی ← کسب حدنصاب علمی ← احراز سایر شرایط قانونی ← شروع کارآموزی ← انجام تکالیف آموزشی و عملی ← اختبار و مراحل پایانی ← ادای سوگند و دریافت پروانه
حالا سراغ جزئیات برویم.
آزمون وکالت یک آزمون تخصصی حقوقی برای سنجش دانش داوطلبانی است که میخواهند وارد مسیر حرفهای وکالت شوند. قبولی در آن، در واقع دروازه ورود به دوره کارآموزی وکالت است؛ نه پایان مسیر دریافت پروانه.
در حال حاضر دو آزمون مستقل پیش روی داوطلبان قرار دارد:
آزمون کانونهای وکلای دادگستری که کانونها با هماهنگی اتحادیه سراسری کانونهای وکلای دادگستری ایران یا همان اسکودا برگزار میکنند.
آزمون مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه.
هر دو آزمون از طریق سازمان سنجش برگزار میشوند، اما شرایط ثبتنام، ترکیب مواد امتحانی و جزئیات دوره کارآموزی آنها کاملاً یکسان نیست.
نکته مهم: قبولی در آزمون کتبی را با دریافت پروانه پایه یک اشتباه نگیرید. شما بعد از قبولی همچنان باید شرایط عمومی و قانونی لازم را داشته باشید و دوره کارآموزی و ارزیابیهای بعدی را طی کنید.
مهمترین تفاوت این دو آزمون در نهاد صادرکننده پروانه، مواد امتحانی، بعضی شرایط ثبتنام و ساختار کارآموزی است.
در آزمون کانون، داوطلب برای ورود به یکی از کانونهای وکلای دادگستری رقابت میکند. در مسیر دیگر، پروانه از سوی مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه صادر میشود.
در آزمون کانونهای وکلا برای سال ۱۴۰۵ هفت ماده شامل حقوق مدنی، آیین دادرسی مدنی، تجارت، اصول استنباط حقوق اسلامی و متون فقه، جزا، آیین دادرسی کیفری و حقوق اساسی اعلام شده است. آزمون مرکز در سال ۱۴۰۵ علاوه بر مواد عمده مشترک، حقوق ثبت و فقه مستقل را نیز دارد.
پس سؤال «کدام آزمون راحتتر است؟» جواب ثابتی ندارد. کسی که در فقه و ثبت قوی است ممکن است ترکیب مواد مرکز را مناسبتر ببیند؛ داوطلب دیگری ممکن است ترجیح بدهد زمانش را روی هفت ماده آزمون کانون متمرکز کند. بهتر است انتخاب را بر اساس شرایط ثبتنام، محل موردنظر، مواد امتحانی و مسیر حرفهای خودتان انجام دهید؛ نه بر اساس این تصور که یکی از دو آزمون ذاتاً ساده است. البته انتخاب منابع مطالعاتی درست و تقویت مهارت تست زنی از جمله موارد حائز اهمیتی است که می تواند به داوطلبان در مسیر آزمون وکالت کانون وکلا دادگستری و آزمون وکالت قوه قضائیه کمک شایانی بکند.