برای مثال، ممکن است بارها در یخچال را باز کنیم، قفسه‌ها را بررسی کنیم و مطمئن شویم که سس کچاپ تمام شده است؛ اما چند ثانیه بعد، همسرمان همان سسی را پیدا کند که درست جلوی چشممان، روی قفسه بالایی قرار داشته است! این اتفاق که گاهی با شوخی از آن به‌عنوان «دید مردانه» یاد می‌شود، شاید در مورد پیدا کردن یک بطری خنده‌دار باشد؛ اما در تربیت فرزند، بعضی از نقاط کور می‌توانند پیامدهای بسیار جدی‌تری داشته باشند.
پدرها گاهی متوجه نیستند که رفتارها، واکنش‌ها و حتی عادت‌های روزمره‌شان چگونه روی فرزندان تأثیر می‌گذارد. کودکان فقط به حرف‌های ما گوش نمی‌دهند؛ آن‌ها ما را مشاهده می‌کنند و از رفتارمان الگو می‌گیرند.
در ادامه با ۵ نقطه‌ضعف رایج در رفتار والدین، به‌ویژه پدرها، آشنا می‌شویم که توجه به آن‌ها می‌تواند رابطه پدر و فرزند را عمیق‌تر و سالم‌تر کند.
کودکان بیشتر از آنچه تصور می‌کنیم، رفتار والدین خود را زیر نظر دارند.
فرض کنید پدر خانواده هنگام تماشای مسابقه ورزشی از شدت هیجان از جای خود بلند می‌شود و با شور و هیجان واکنش نشان می‌دهد. ممکن است فرزند او نیز همان رفتار را تکرار کند و به‌تدریج آن واکنش به بخشی از رفتار همیشگی او تبدیل شود.
این اتفاق نشان می‌دهد که کودکان از رفتار ما یاد می‌گیرند، نه فقط از توصیه‌های ما.
نحوه صحبت کردن، واکنش ما هنگام عصبانیت، شیوه برخورد با دیگران، میزان احترام گذاشتن، نوع مواجهه با شکست و حتی رفتار ما در شرایط پراسترس، همگی می‌توانند برای کودک به یک الگو تبدیل شوند.
بنابراین بد نیست از خودمان بپرسیم:
فرزند من چه رفتارهایی را از من یاد می‌گیرد که شاید دوست نداشته باشم در آینده تکرار کند؟
گاهی بهترین راه تربیت فرزند، اصلاح رفتاری است که خودمان انجام می‌دهیم.
گاهی پدر آن‌قدر درگیر کار، مسئولیت‌های روزمره و فشارهای زندگی می‌شود که حتی حضور فرزندش را به‌عنوان یک «مزاحمت» تجربه می‌کند؛ بدون اینکه خودش قصد چنین رفتاری داشته باشد.
تصور کنید پدری به دلیل یک پروژه کاری سنگین، ساعت‌های زیادی را در خانه مشغول کار است. فرزندش وارد اتاق می‌شود تا کمک بخواهد، برای شام صدایش کند یا فقط چند دقیقه کنار او باشد.
اگر واکنش پدر هر بار با آه کشیدن، اخم کردن یا نشان دادن ناراحتی همراه باشد، کودک ممکن است به‌تدریج این پیام را دریافت کند:
«مزاحم پدرم هستم.»
ممکن است پدر اصلاً چنین منظوری نداشته باشد، اما کودکان همیشه منظور ما را نمی‌بینند؛ آن‌ها رفتار و احساس منتقل‌شده از آن رفتار را تجربه می‌کنند.
به همین دلیل، توجه به لحن صدا، حالت چهره و واکنش‌های کوچک روزمره، بخش مهمی از فرزندپروری آگاهانه است.
یکی از صحنه‌های آشنای زندگی امروز، پدر یا مادری است که کودک را به پارک برده، اما بیشتر زمان خود را صرف نگاه کردن به تلفن همراه می‌کند.
پیام‌ها، شبکه‌های اجتماعی، ایمیل‌ها، اخبار و مسابقات ورزشی همیشه در دسترس هستند؛ اما دوران کودکی فرزندمان تکرارشدنی نیست.
البته هیچ پدر و مادری قرار نیست تمام لحظات خود را صرف بازی با فرزند کند. گاهی همه ما به کمی استراحت و خلوت ذهنی نیاز داریم. مسئله زمانی ایجاد می‌شود که حواس‌پرتی دیجیتال به عادت همیشگی تبدیل شود.
کودک متوجه می‌شود که آیا در آن لحظه واقعاً برای پدرش اولویت دارد یا اینکه تلفن همراه، پیام‌ها و کارهای دیگر مهم‌تر هستند.
گاهی کنار گذاشتن تلفن همراه برای ۲۰ دقیقه و بازی کردن، صحبت کردن یا حتی قدم زدن با فرزند، تأثیری بیشتر از ساعت‌ها حضور فیزیکی اما بی‌توجه دارد.
فرزندان بخش مهمی از برداشت خود درباره روابط سالم، احترام، محبت و حل اختلاف را از والدینشان یاد می‌گیرند.
کودک به نحوه صحبت کردن پدر با مادرش توجه می‌کند. می‌بیند وقتی اختلافی پیش می‌آید، پدر چگونه واکنش نشان می‌دهد. آیا با احترام گفت‌وگو می‌کند یا با تحقیر، فریاد و بی‌احترامی؟
این موضوع حتی درباره والدینی که دیگر با یکدیگر زندگی نمی‌کنند نیز اهمیت دارد.
پدر می‌تواند به فرزندش نشان دهد که حتی در زمان اختلاف، می‌توان با احترام رفتار کرد.
پسرها از این رفتارها یاد می‌گیرند که در روابط آینده چگونه با شریک عاطفی خود رفتار کنند و دخترها نیز ممکن است از همین الگوها درباره نوع رفتاری که باید در یک رابطه سالم انتظار داشته باشند، بیاموزند.
بنابراین، رابطه ما با مادر فرزندمان فقط یک رابطه شخصی نیست؛ برای کودک یک کلاس درس واقعی است.
یکی از آسیب‌زننده‌ترین اشتباهات تربیتی زمانی اتفاق می‌افتد که بین حرف‌ها و رفتارهای ما تناقض وجود داشته باشد.
فرض کنید پدری دائماً به فرزندش می‌گوید سیگار کشیدن برای سلامتی مضر است و نباید سراغ آن برود، اما خودش همچنان سیگار می‌کشد.
کودک با یک تناقض آشکار روبه‌رو می‌شود:
«اگر این کار واقعاً بد است، چرا پدرم خودش آن را انجام می‌دهد؟»
این مسئله فقط درباره سیگار یا عادت‌های خاص نیست. در بسیاری از بخش‌های زندگی ممکن است چنین تناقض‌هایی وجود داشته باشد.
آیا از فرزندمان می‌خواهیم راستگو باشد، اما خودمان گاهی برای رسیدن به منافعمان حقیقت را پنهان می‌کنیم؟
آیا از او می‌خواهیم محترمانه صحبت کند، اما خودمان هنگام عصبانیت به دیگران توهین می‌کنیم؟
آیا از او می‌خواهیم زمان استفاده از تلفن همراهش را مدیریت کند، اما خودمان ساعت‌ها بدون هدف در گوشی می‌چرخیم؟
وقتی کودک این تناقض‌ها را می‌بیند، اعتبار توصیه‌های ما کاهش پیدا می‌کند.
کودکان بیشتر از آنکه «آنچه می‌گوییم» را یاد بگیرند، «آنچه انجام می‌دهیم» را یاد می‌گیرند.
هیچ پدری کامل نیست و قرار نیست همیشه بهترین واکنش ممکن را داشته باشیم. اشتباه کردن بخشی از زندگی و فرزندپروری است.
مهم این است که بتوانیم گاهی از خودمان فاصله بگیریم و رفتارمان را از نگاه فرزندمان ببینیم.
شاید لازم باشد از خودمان بپرسیم:
فرزندم از رفتار من چه چیزی یاد می‌گیرد؟
وقتی با من صحبت می‌کند، چه احساسی دارد؟
آیا هنگام بودن کنار او واقعاً حضور دارم؟
رابطه من با همسرم چه الگویی به او نشان می‌دهد؟
آیا بین توصیه‌هایی که به فرزندم می‌کنم و رفتار خودم هماهنگی وجود دارد؟
گاهی اصلاح یک رفتار کوچک در پدر، می‌تواند تأثیر بزرگی بر آینده فرزند داشته باشد.
فرزندپروری از جایی شروع می‌شود که قبل از تغییر دادن کودک، خودمان حاضر باشیم رفتارمان را ببینیم.
نویسنده: Mike Landry
عنوان مطلب اصلی: 5 Dad Blind Spots
منبع اصلی: All Pro Dad
این مطلب با حفظ مفهوم و پیام اصلی، برای مخاطبان فارسی‌زبان بازنویسی و بومی‌سازی شده است.
بازنویسی‌شده در شبکه اوقات فراغت
