همه ما در طول زندگی زخمهای عاطفی را تجربه کردهایم؛ درست است؟ گاهی خودمان باعث این زخمها میشویم؛ زمانی که کاری انجام میدهیم و بعدها از آن پشیمان میشویم یا تصمیمی میگیریم که برخلاف انتظارمان نتیجه میدهد. گاهی هم رفتار و گفتار دیگران باعث رنجش و آسیب عاطفی ما میشود.
مهم نیست این زخمها چگونه به وجود آمدهاند؛ همه ما در مقطعی از زندگی آسیب دیدهایم. اما نکته مهم این است که برای بهبود این زخمها قدم برداریم. همانطور که یک زخم جسمی برای ترمیم به مراقبت نیاز دارد، زخمهای عاطفی نیز باید بهدرستی رسیدگی شوند. اگر آنها را نادیده بگیریم یا اجازه دهیم برای مدت طولانی ذهن و احساساتمان را درگیر کنند، ممکن است روند بهبودمان دشوارتر شود.
در ادامه، با چهار راهکار برای التیام زخمهای عاطفی آشنا میشویم.
یکی از عواملی که میتواند روند بهبود زخمهای عاطفی را مختل کند، فکرکردن مداوم به اتفاقات دردناک گذشته است. وقتی بارها یک خاطره آزاردهنده را مرور میکنیم، ممکن است احساس کنیم آن اتفاق همین دیروز رخ داده است؛ در نتیجه، فرصت کمتری برای آرامشدن و عبور از آن پیدا میکنیم.
البته زخمهای عاطفی به توجه نیاز دارند. نمیتوان وانمود کرد که هیچ اتفاقی نیفتاده یا احساسات خود را نادیده گرفت. گاهی لازم است درباره آنچه رخ داده فکر کنیم، احساساتمان را بشناسیم و برای بهبود آنها قدم برداریم.
اما اگر تمام توجه ما فقط به رنج گذشته معطوف شود، ممکن است از چیزهایی غافل بمانیم که به بهبودمان کمک میکنند؛ مانند ارتباط با افرادی که از ما حمایت میکنند، فعالیتهای مفید، مراقبت از سلامت روان و جسم و تقویت معنویت.
برای عبور از گذشته چه کنیم؟
احساسات خود را بپذیرید و به خودتان فرصت دهید تا آنها را درک کنید.
بهجای مرور مداوم اتفاقات دردناک، بر اقداماتی تمرکز کنید که به بهبود شما کمک میکنند.
برای روابط سالم و فعالیتهایی که به شما آرامش میدهند، وقت بگذارید.
به یاد داشته باشید که التیامیافتن به معنای انکار گذشته نیست؛ بلکه یعنی اجازه ندهید گذشته تمام زندگی امروز شما را تحتتأثیر قرار دهد.
گاهی وقتی کسی به ما آسیب میزند، بارها اشتباه او را به یادش میآوریم. ممکن است تصور کنیم با یادآوری مداوم آن اتفاق، حق خود را میگیریم یا باعث میشویم فرد مقابل عمق رنج ما را درک کند.
اما تکرار مداوم سرزنشها لزوماً به جبران آسیب یا بهبود رابطه کمک نمیکند. برعکس، ممکن است ما را در چرخهای از خشم، رنجش و درگیری نگه دارد و روند بهبود خودمان را نیز دشوارتر کند.
وقتی اشتباهات گذشته را به ابزاری برای مجازات همیشگی دیگران تبدیل میکنیم، نهتنها همچنان با درد خودمان درگیر میمانیم، بلکه ممکن است به طرف مقابل نیز آسیب برسانیم.
این موضوع به معنای نادیدهگرفتن رفتار نادرست دیگران یا چشمپوشی از مسئولیت آنها نیست. اگر کسی به ما آسیب زده است، حق داریم درباره آن صحبت کنیم، احساسات خود را بیان کنیم و برای حفظ سلامت و امنیت خود مرزهای مشخصی داشته باشیم.
نکته مهم این است که میان رسیدگی به یک آسیب و استفاده مداوم از آن برای سرزنش دیگران تفاوت قائل شویم.
چگونه این رفتار را تغییر دهیم؟
بهجای یادآوری مداوم اشتباه طرف مقابل، درباره تأثیر رفتار او بر احساسات خود صحبت کنید.
اگر رابطه به ترمیم نیاز دارد، درباره مسئولیتپذیری، جبران آسیب و تغییر رفتار گفتوگو کنید.
اجازه ندهید خشم ناشی از گذشته، تمام ارتباطات امروز شما را تحتتأثیر قرار دهد.
به خاطر داشته باشید که رهاکردن سرزنش مداوم، به معنای تأیید رفتار اشتباه دیگران نیست.
یکی دیگر از رفتارهایی که ممکن است روند بهبود زخمهای عاطفی را دشوار کند، تعریفکردن مکرر اتفاقات تلخ برای هر کسی است که حاضر به شنیدن آنهاست.
وقتی از رفتار شخصی آسیب میبینیم، طبیعی است که بخواهیم درباره آن صحبت کنیم و حمایت دیگران را به دست آوریم. گفتوگو با فردی قابلاعتماد میتواند به ما کمک کند تا احساساتمان را بهتر بشناسیم و از زاویهای تازه به موقعیت نگاه کنیم.
بااینحال، میان کمکگرفتن برای التیام زخمهای عاطفی و بازگوکردن مداوم اشتباهات دیگران برای افراد مختلف تفاوت وجود دارد. اگر عادت کنیم جزئیات خطاهای دیگران را برای همه تعریف کنیم، ممکن است ناخواسته وارد غیبت و بدگویی شویم و اعتماد میان خود و اطرافیانمان را تضعیف کنیم.
همچنین، این رفتار میتواند باعث شود دیگران نگران باشند که اگر روزی اشتباهی مرتکب شوند، ما نیز آن را برای دیگران بازگو خواهیم کرد.
البته سکوتکردن درباره آسیبهای جدی نیز همیشه راهکار مناسبی نیست. گاهی برای درک بهتر اتفاقات و عبور از رنج، به کمک تخصصی نیاز داریم.
با چه کسانی درباره زخمهای عاطفی خود صحبت کنیم؟
مشاور یا روانشناس متخصص و دارای صلاحیت
یک دوست قابلاعتماد و رازدار
راهنمای معنوی مورداعتماد، در صورت تمایل
فردی باتجربه که بتواند بدون قضاوت، به حرفهای شما گوش دهد و راهنمایی مناسبی ارائه کند
هدف از صحبتکردن باید دریافت حمایت، شناخت بهتر احساسات و حرکت بهسوی بهبود باشد؛ نه گسترش اختلافها یا تخریب شخصیت فردی که به ما آسیب زده است.
یکی از مهمترین گامها برای رهایی از رنجشهای گذشته، بخشیدن است.
بخشش به معنای تغییر گذشته نیست؛ بلکه به معنای تغییر رابطه ما با آن گذشته و انتخاب مسیری متفاوت برای آینده است.
وقتی واقعاً تصمیم به بخشش میگیریم، تلاش میکنیم از اسارت احساسات دردناک فاصله بگیریم، امکان بهبود روابط را بررسی کنیم و اجازه ندهیم یک اتفاق تلخ برای همیشه بر زندگی ما سایه بیندازد.
بخشش را میتوان از چهار جنبه بررسی کرد:
رهاکردن: به قلب و ذهن خود فرصت دهید تا بهجای تمرکز دائمی بر اتفاقات گذشته، به موضوعات دیگر زندگی نیز بپردازند.
پذیرفتن امکان آیندهای بهتر: اگر شرایط مناسب باشد و رابطه ظرفیت ترمیم داشته باشد، میتوانید برای ساختن ارتباطی سالمتر تلاش کنید.
بخشیدن: خود و فرد مقابل را از گرفتارماندن همیشگی در چرخه رنجش و سرزنش رها کنید، بدون آنکه نادرستی رفتار گذشته را انکار کنید.
رشدکردن: از تجربههای تلخ درس بگیرید و از آنها برای شناخت بهتر خود، تقویت مرزهای شخصی و ساختن روابط سالمتر استفاده کنید.
بخشش میتواند قدرتی را که یک زخم عاطفی بر زندگی ما دارد کاهش دهد؛ اما معمولاً به زمان، آگاهی و تصمیمی آگاهانه نیاز دارد.
نکته مهم این است که بخشش به معنای فراموشکردن اجباری اتفاقات، چشمپوشی از رفتارهای آسیبزا یا بازگشت به رابطهای ناامن نیست. گاهی میتوانیم فردی را ببخشیم، اما همچنان فاصله خود را حفظ کنیم و برای محافظت از سلامت عاطفیمان مرزهای مشخصی داشته باشیم.
چگونه بخشش را آغاز کنیم؟
ابتدا بپذیرید که آسیب دیدهاید و احساساتتان را انکار نکنید.
برای تصمیمگیری عجله نکنید و به خودتان فرصت دهید.
مشخص کنید برای ادامه رابطه به چه تغییراتی نیاز دارید.
اگر رنجش عمیق است یا بهتنهایی نمیتوانید با آن کنار بیایید، از یک متخصص کمک بگیرید.
بخشش همیشه آسان نیست؛ اما میتواند راهی برای کاهش بار عاطفی گذشته و حرکت بهسوی زندگی آرامتر باشد.
زخمهای عاطفی بخشی از تجربه زندگی انسان هستند. گاهی خودمان با تصمیمهایمان باعث رنجش خود میشویم و گاهی رفتار دیگران ما را آزرده میکند. آنچه اهمیت دارد، شیوه مواجهه ما با این تجربههاست.
برای التیام زخمهای عاطفی، لازم است به احساسات خود توجه کنیم، در گذشته گرفتار نمانیم، از سرزنش مداوم دیگران فاصله بگیریم، با افراد مناسب درباره مشکلاتمان صحبت کنیم و در صورت آمادگی، بخشش را در نظر بگیریم.
به یاد داشته باشید که بهبود عاطفی همیشه سریع اتفاق نمیافتد و بخشیدن نیز برای همه افراد به یک شکل یا در یک زمان رخ نمیدهد. اگر آسیب جدی بوده است، کمکگرفتن از متخصص و حفظ مرزهای امن اهمیت زیادی دارد.
شاید نتوانیم گذشته را تغییر دهیم، اما میتوانیم برای ساختن آیندهای سالمتر تصمیم بگیریم؛ آیندهای که در آن، زخمهای گذشته تمام فضای زندگی و روابط ما را اشغال نکنند.
منبع اصلی: All Pro Dad نویسنده: Mark Merrill
بازنویسی و تنظیم برای انتشار: شبکه اوقات فراغت