
بسیاری از والدین هنگام مواجهه با اضطراب فرزندشان دچار سردرگمی میشوند. برخی آن را نادیده میگیرند و امیدوارند خودبهخود برطرف شود و برخی دیگر در برابر آن احساس درماندگی میکنند.
طبق دیدگاه دکتر دانیل پاین، اختلالات اضطرابی در کودکان قابل درمان و مدیریت هستند؛ بااینحال، همهی کودکانی که با اضطراب قابلتوجه مواجهاند، خدمات تخصصی موردنیاز خود را دریافت نمیکنند.
والدین میتوانند با یادگیری مهارتهای مناسب، نقش مهمی در کمک به کودک برای مواجهه با اضطراب داشته باشند. آموزش راهکارهای رفتاری به والدین و استفاده از آنها در محیط خانه، یکی از رویکردهایی است که میتواند در کنار درمانهای تخصصی، به کودک کمک کند.
مهم است که والد به کودک پیام دهد:
«میدانم این احساس برایت سخت است، اما باور دارم میتوانی کمکم یاد بگیری با آن کنار بیایی.»
اگر فرزند شما بیقرار، مضطرب یا تحریکپذیر است، قبل از هر چیز کیفیت و میزان خواب او را بررسی کنید.
کمبود خواب در کودکان میتواند با مشکلاتی مانند کاهش تمرکز، تحریکپذیری، تغییرات خلقی و دشواری در تنظیم هیجانات همراه باشد و در برخی کودکان احساس اضطراب را تشدید کند.
به همین دلیل، داشتن یک برنامهی خواب منظم اهمیت زیادی دارد. سعی کنید:
ساعت خواب و بیداری کودک تا حد امکان منظم باشد.
پیش از خواب، فعالیتهای آرامشبخش داشته باشید.
استفاده از صفحههای نمایش را پیش از خواب محدود کنید.
محیط اتاق خواب آرام، تاریک و مناسب استراحت باشد.
خواب کافی متناسب با سن کودک را در اولویت قرار دهید.
خواب مناسب به بدن و مغز کودک فرصت میدهد خود را بازیابی و هیجانات را بهتر تنظیم کند.
ارتباط میان سلامت جسم و روان اهمیت زیادی دارد. فعالیت بدنی میتواند به بهبود خلقوخو، کاهش تنش و تقویت سلامت روان کودکان و نوجوانان کمک کند.
در دیدگاههای مطرحشده توسط دکتر جان راتی نیز بر نقش فعالیت بدنی در سلامت مغز و روان تأکید شده است.
اگر فرزند شما به ورزشهای تیمی علاقه ندارد، لازم نیست او را مجبور به شرکت در یک ورزش خاص کنید. هدف اصلی، افزایش فعالیت بدنی و پیدا کردن حرکتی است که برای کودک لذتبخش باشد.
برای مثال میتوانید:
با هم پیادهروی کنید.
دوچرخهسواری یا اسکیت را امتحان کنید.
در پارک بازی کنید.
در خانه حرکات ورزشی ساده انجام دهید.
با موسیقی برقصید.
بازیهای حرکتی خانوادگی طراحی کنید.
گاهی یک فعالیت ساده و کوتاه، بهتر از برنامهی ورزشی سنگینی است که کودک از انجام آن لذت نمیبرد.
امروزه بسیاری از کودکان بخش زیادی از زمان خود را در خانه و مقابل صفحههای نمایش سپری میکنند. اختصاص زمان بیشتر به فضای باز میتواند فرصت مناسبی برای تحرک، بازی، تجربههای حسی و فاصلهگرفتن از فشارهای روزمره فراهم کند.
لازم نیست حتماً به یک سفر طولانی بروید. فعالیتهای سادهای مانند:
بازی در پارک
باغبانی
پیادهروی در طبیعت
دوچرخهسواری
بازی با آب و خاک
نقاشی در فضای باز
خوردن میانوعده در حیاط یا پارک
میتوانند زمان کودک در فضای باز را افزایش دهند.
برخی رویکردهای سلامت روان نیز از مفهوم «تجویز طبیعت» (Nature Prescription) برای افزایش ارتباط افراد با طبیعت و کمک به کاهش استرس استفاده میکنند.
البته بهتر است دربارهی نقش نور خورشید و ویتامین D، ادعاهای قطعی دربارهی درمان اضطراب مطرح نکنیم؛ تأمین ویتامین D اهمیت دارد، اما اضطراب کودک معمولاً دلایل متعددی دارد و نمیتوان آن را صرفاً به کمبود نور خورشید یا ویتامین D نسبت داد.
اضطراب بخشی طبیعی از زندگی است و همهی کودکان در مقاطعی آن را تجربه میکنند. هدف والدین این نیست که کودک هرگز مضطرب نشود؛ بلکه باید به او کمک کنند احساسات خود را بشناسد و مهارتهای لازم برای مواجهه با آنها را یاد بگیرد.
خواب کافی، فعالیت بدنی، بازی در فضای باز و حمایت عاطفی والدین میتوانند بخشی از یک سبک زندگی سالم و حمایتگر باشند.
در کنار این موارد، گفتوگو با کودک نیز اهمیت زیادی دارد. بهجای اینکه سریع بگوییم «نگران نباش»، میتوانیم بگوییم:
«میفهمم که الان نگرانی. بیا با هم ببینیم چه چیزی باعث شده اینقدر مضطرب باشی و چه کاری میتواند کمکت کند.»
همین احساس شنیدهشدن و حمایتشدن میتواند نقطهی شروع خوبی برای یادگیری مهارتهای مقابله با اضطراب باشد.
اگر اضطراب کودک شدید، طولانیمدت یا مختلکنندهی زندگی روزمره است، بهتر است خانواده از یک متخصص سلامت روان کودک کمک بگیرد.
این مقاله بر اساس مطلبی از مری جو وایز (Mary Jo Wyse) و با استناد به دیدگاهها و پژوهشهای مرتبط با دکتر دانیل پاین (Daniel Pine)، Harvard Health Publishing و دیدگاههای تخصصی دکتر امی ادلین و دکتر شیمی کانگ، همراه با تحلیل و راهکارهای اختصاصی شبکه اوقات فراغت بازنویسی و تنظیم شده است.