پاییز سال گذشته، زمانی که همراه پسرم برای ماهیگیری رفته بودیم، به خاطر اینکه به حرفم گوش نمیداد، با او تند برخورد کردم. در طول آن روز بارها برخلاف چیزی که از او خواسته بودم رفتار کرد و کمکم احساس کردم صبرم در حال تمام شدن است.
وقتی به محل توقف قایق رسیدیم و میخواستیم وسایل را داخل کامیون بگذاریم، دیگر نتوانستم خودم را کنترل کنم. از پسرم خواستم فقط کیفها و وسایل خنککننده را پشت کامیون بگذارد و من همزمان مشغول جمعکردن قایق شوم. اما کیفها همانجا روی زمین ماندند و او در حالی که حواسش جای دیگری بود، این طرف و آن طرف میرفت و من تلاش میکردم هرچه سریعتر از آن محل خارج شویم.
بعد از اینکه برای سومین بار از او خواستم وسایل را جمع کند، بالاخره با صدای بلند فریاد زدم:
«دیگر قرار نیست دوباره به تو بگویم!»
او از ترس فوراً بلند شد و وسایل را داخل ماشین گذاشت. از حالت چهرهاش میتوانستم بفهمم که ناراحت شده است.
در همان لحظه متوجه شدم رفتاری از خودم نشان دادهام که بسیار شبیه پدر خودم بود؛ پدری که در دوران کودکی با من رفتاری خشن و آزاردهنده داشت.
اما من نمیخواهم همان زخمها را به پسرم منتقل کنم. میخواهم پدری باشم که خودم آرزو داشتم در کودکی داشته باشم.
شما هم میتوانید برای فرزندانتان همان پدری باشید که همیشه آرزوی داشتنش را داشتید. برای شروع، این سه راه میتواند کمککننده باشد.
قرار نیست تمام اشتباهات امروزی خودم را به گردن پدرم بیندازم؛ اما میخواهم داستان زندگی او را بهتر بفهمم.
برای شناختن داستان یک پدر، باید کمی به گذشته برگردیم و ببینیم خودش چگونه بزرگ شده، چه تجربههایی داشته، با چه مشکلاتی روبهرو بوده و در برابر آنها چگونه واکنش نشان داده است؛ چه رفتارهای خوبی داشته و چه رفتارهایی آسیبزا بودهاند.
پدربزرگ من، یعنی پدر پدرم، رفتار بسیار بدتری با او داشت. حتی به دلیل خشونت خانگی مدتی به زندان افتاد. وقتی از گذشته پدرم فاصله میگیرم و سعی میکنم بفهمم چه چیزهایی بر او گذشته است، رفتارهایش برایم قابلدرکتر میشود و بهتر میتوانم چرخهای را ببینم که خودم قصد دارم آن را متوقف کنم.
همه ما ممکن است در دوران کودکی تجربههایی داشته باشیم که بهخوبی میدانیم نمیخواهیم آنها را به فرزندانمان منتقل کنیم.
من بهخوبی میدانم که نمیخواهم فرزندانم از من بترسند. میخواهم به من احترام بگذارند، اما ترس نباید ابزار مدیریت خانواده باشد.
وقتی این موضوع را میپذیرم، میتوانم الگوهای قدیمی را شناسایی کنم و برای تغییر آنها قدم بردارم.
نگاهکردن به گذشته برای سرزنش پدرمان نیست؛ برای این است که ریشه رفتارها را بشناسیم و بفهمیم چه چیزی باید در نسل ما متوقف شود.
گاهی رفتارهایی که امروز در ارتباط با فرزندمان نشان میدهیم، بخشی از الگوهایی هستند که خودمان در کودکی آموختهایم. شناخت این الگوها اولین قدم برای شکستن چرخه و ساختن رابطهای سالمتر با فرزندان است.
وقتی بعد از آن اتفاق از محل ماهیگیری خارج شدیم، پسرم را روی صندلی کنار خودم دیدم. ساکت بود، سرش پایین بود و میتوانستم ترس را در حالت چهره و بدنش ببینم.
ناگهان خودم را جای او گذاشتم.
به یاد آوردم زمانی که در کودکی، پدرم با من تند برخورد میکرد و من در همان صندلی، احساس ترس و درماندگی داشتم.
پس دستم را روی شانه پسرم گذاشتم و به او گفتم:
«بابا، بابت اینکه سرت داد زدم متأسفم. چند بار از تو خواستم به حرفم گوش بدهی و این کار را نکردی، اما نباید سر تو فریاد میزدم و باعث میشدم احساس بدی پیدا کنی.»
همان لحظه رفتار و حالت بدنش تغییر کرد و گفت:
«من هم متأسفم، بابا.»
در مسیر برگشت گفتوگوی خوبی با هم داشتیم و وقتی به خانه رسیدیم، دوباره احساس آرامش بین ما برقرار شده بود.
من میدانستم که باید خیلی زود با پسرم ارتباط دوباره برقرار کنم؛ چون خودم خوب میدانم وقتی یک پدر بعد از عصبانیشدن هیچ تلاشی برای ترمیم رابطه نمیکند، چه احساسی به کودک دست میدهد.
پدر من احتمالاً آن زمان مرا در همان سکوت و ترس رها میکرد تا زمانی که به خانه برسیم؛ بعد هم من به اتاقم میرفتم و تمام روز را در تنهایی میگذراندم.
قرارگرفتن در جای فرزندمان میتواند نگاه ما را تغییر دهد.
پیش از آنکه واکنش تندی نشان دهید، یک لحظه از خودتان بپرسید:
«اگر من جای این کودک بودم، الان چه احساسی داشتم؟»
همین سؤال ساده میتواند از بسیاری از واکنشهای آسیبزا جلوگیری کند.
به زمانی فکر کنید که پدرتان از نظر جسمی یا عاطفی به شما آسیب زد.
حالا از خودتان بپرسید:
«آن پسربچه در آن لحظه از پدرش چه چیزی نیاز داشت؟»
اگر امروز، با تجربه و آگاهی یک انسان بالغ، میتوانستید به همان خاطره برگردید و کنار کودکِ آن روزِ زندگیتان قرار بگیرید، چه کار میکردید؟
چه میگفتید؟
چگونه از او حمایت میکردید؟
چگونه به او نشان میدادید که تنها نیست؟
ما مجبور نیستیم اجازه دهیم زخمها و آسیبهای دوران کودکی، شیوه تربیت فرزندانمان را تعیین کنند.
فکرکردن به بعضی از خاطرات تلخ گذشته ممکن است غمانگیز باشد، اما در عین حال میتواند به ما قدرت بدهد تا برای فرزندانمان بهتر عمل کنیم.
نویسنده میگوید یادداشتی کوچک روی داشبورد خودرویش گذاشته که هر روز هنگام بازگشت از محل کار آن را میبیند. روی آن فقط یک جمله نوشته شده است:
«پدری باش که آرزو داشتی داشته باشی.»
این جمله برای او یک یادآوری روزانه است؛ یادآوری اینکه بهترینِ خودش را به فرزندانش بدهد، آنها را عمیقاً دوست داشته باشد و با تغییر رفتارهای امروز، آینده فرزندان و حتی نسل بعدی خانواده را بهتر کند.
پدر خوببودن به این معنا نیست که هیچوقت عصبانی نشویم یا هرگز اشتباه نکنیم. همه پدرها ممکن است گاهی خسته، تحت فشار یا عصبانی شوند.
تفاوت اصلی در این است که بعد از اشتباه چه میکنیم.
آیا اشتباهمان را میپذیریم؟
آیا از فرزندمان عذرخواهی میکنیم؟
آیا تلاش میکنیم بفهمیم چه چیزی باعث واکنش ما شده است؟
آیا الگوهای آسیبزای گذشته را تکرار میکنیم یا تصمیم میگیریم آنها را متوقف کنیم؟
گاهی بهترین هدیهای که میتوانیم به فرزندانمان بدهیم، یک پدر بینقص نیست؛ بلکه پدری آگاه، مسئولیتپذیر، قابلاعتماد و آماده برای تغییر است.
گذشته را بشناسید، اما در آن نمانید.
تجربههای کودکی را بررسی کنید تا الگوهای آسیبزا را شناسایی کنید، نه اینکه برای همیشه در گذشته زندگی کنید.
احساس فرزندتان را ببینید.
قبل از واکنش، خودتان را جای او بگذارید و ببینید رفتار شما از نگاه یک کودک چگونه به نظر میرسد.
بعد از اشتباه، رابطه را ترمیم کنید.
عذرخواهیکردن از فرزند نشانه ضعف نیست؛ نشانه مسئولیتپذیری و بلوغ عاطفی است.
گذشته شما نمیتواند برای همیشه آینده فرزندانتان را تعیین کند.
ممکن است در کودکی چیزهایی را تجربه کرده باشید که هنوز روی رفتار و واکنشهایتان اثر میگذارند؛ اما شما میتوانید این چرخه را متوقف کنید.
هر بار که بهجای فریاد، گفتوگو را انتخاب میکنید؛
هر بار که بهجای ترساندن، احترام را انتخاب میکنید؛
هر بار که بعد از اشتباه عذرخواهی میکنید؛
و هر بار که با محبت و حضور واقعی کنار فرزندتان میایستید، در حال ساختن آیندهای متفاوت هستید.
لازم نیست پدر کاملی باشید؛ کافی است هر روز آگاهانه تلاش کنید پدری باشید که فرزندتان به داشتنش افتخار کند.
منبع اصلی: All Pro Dad
نویسنده: Bobby Cooley
بازنویسی و تنظیم برای انتشار: شبکه اوقات فراغت