
تعطیلات برای کودکان فرصتی برای استراحت، بازی، تفریح و وقتگذرانی بیشتر با خانواده است؛ اما تغییر برنامه خواب، وعدههای غذایی، رفتوآمدهای خانوادگی و فعالیتهای متعدد میتواند گاهی باعث خستگی، بیقراری و تغییر رفتار کودکان شود.
بسیاری از والدین در روزهای تعطیل تجربه مشابهی دارند: شبها بچهها دیرتر میخوابند، صبحها سختتر از خواب بیدار میشوند و برنامههای معمول خانه نیز دچار تغییر میشود. در چنین شرایطی، حفظ تعادل میان تفریح، آزادی و نظم روزانه میتواند به آرامش بیشتر کودک و خانواده کمک کند.
برای اینکه تعطیلات برای فرزندتان به تجربهای شاد و خاطرهانگیز تبدیل شود، این ۳ راهکار کاربردی را امتحان کنید.
تعطیلات معمولاً با برنامههای ویژه، مهمانیها، سفر، دورهمیهای خانوادگی و تغییر در ساعات خواب و غذا همراه است. این تغییرات ممکن است برای برخی کودکان خستهکننده یا حتی آشفتهکننده باشد.
یکی از راههای کمک به کودک برای مدیریت انرژی و احساسات، فراهم کردن فرصت کافی برای بازی آزاد و بدون ساختار است.
در بازی آزاد، کودک مجبور نیست از قوانین و برنامهای از پیش تعیینشده پیروی کند. او میتواند انتخاب کند چه بازیای انجام دهد، چگونه بازی کند و چه مدت در آن فعالیت بماند. این فرصت به کودک اجازه میدهد انرژی اضافی خود را تخلیه کند و پس از فعالیتهای شلوغ، دوباره به آرامش برسد.
یک جستوجوی گنج کوچک در خانه یا حیاط ترتیب دهید.
چند وسیله ساده در اختیار کودک قرار دهید تا با آنها بازی خلاقانه بسازد.
یک مهمانی رقص خانوادگی راه بیندازید.
اجازه دهید کودک با وسایل ساده یک کاردستی یا بازی جدید طراحی کند.
زمانی را برای بازی در فضای باز اختصاص دهید.
حتی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بازی آزاد و بدون وقفه میتواند فرصتی برای تحرک، تخلیه انرژی و سرگرمی کودک فراهم کند.
در تعطیلات ممکن است خانواده دائماً در حال رفتوآمد، خرید، مهمانی یا انجام فعالیتهای مختلف باشد. در میان این شلوغیها، گاهی توجه فردی به کودک کمتر میشود.
کودکان همیشه نمیتوانند بهطور مستقیم بگویند که به توجه و ارتباط عاطفی بیشتری نیاز دارند. گاهی این نیاز خود را به شکل چسبیدن بیشتر به والدین، بیقراری، حساس شدن یا رفتارهای نامناسب نشان میدهد.
اگر احساس کردید فرزندتان در تعطیلات بیشتر از معمول بهانهگیر یا لجباز شده است، بد نیست چند دقیقه از برنامههای شلوغ فاصله بگیرید و زمانی را فقط به او اختصاص دهید.
با هم روی مبل بنشینید و کتاب بخوانید.
یک نوشیدنی گرم آماده کنید و درباره روزتان صحبت کنید.
با هم کاردستی درست کنید.
شیرینی یا غذای سادهای آماده کنید.
یک فیلم خانوادگی تماشا کنید.
خاطرات جالب تعطیلات گذشته را مرور کنید.
چند دقیقه بدون تلفن همراه، فقط به حرفهای کودک گوش دهید.
این لحظات ساده به کودک پیام مهمی میدهند:
«تو برای من مهم هستی و من از بودن در کنار تو لذت میبرم.»
گاهی همین ارتباط کوتاه و باکیفیت میتواند به کودک کمک کند احساس امنیت و آرامش بیشتری داشته باشد.
خرید و گردش در تعطیلات برای بزرگسالان نیز میتواند خستهکننده باشد؛ برای کودکان این خستگی ممکن است شدیدتر احساس شود.
چراغهای زیاد، موسیقی بلند، فروشگاههای شلوغ، صفهای طولانی و ساعتها راه رفتن میتوانند کودک را خسته و تحریکپذیر کنند.
بنابراین، پیش از بیرون رفتن، بهتر است برنامهای متناسب با توان کودک داشته باشید.
زمانی را انتخاب کنید که کودک خواب کافی داشته باشد.
مطمئن شوید کودک گرسنه نیست.
به او توضیح دهید قرار است کجا بروید و چه کاری انجام دهید.
مدت تقریبی خرید را مشخص کنید.
یک میانوعده و آب همراه داشته باشید.
وظیفه کوچکی به کودک بدهید تا در برنامه مشارکت کند.
برای مثال میتوانید بگویید:
«امروز با هم به فروشگاه میرویم. تو میتوانی در پیدا کردن وسایلی که لازم داریم به من کمک کنی.»
اگر در طول خرید متوجه شدید کودک خسته یا بیقرار شده است، قبل از اینکه رفتار او شدت بگیرد، یک وقفه کوتاه ایجاد کنید.
میتوانید به فضای آرامتری بروید، کمی آب یا میانوعده بخورید، چند دقیقه استراحت کنید یا در صورت امکان به خودرو برگردید و مدتی در محیط آرامتری بمانید.
تعطیلات قرار نیست کاملاً بدون برنامه باشد و از طرفی لازم نیست کودک در تمام روز طبق یک برنامه سختگیرانه زندگی کند.
آنچه اهمیت دارد، ایجاد تعادل میان آزادی و نظم است.
کودک میتواند دیرتر از روزهای عادی بخوابد، بازی بیشتری داشته باشد و فعالیتهای متفاوتی را تجربه کند؛ اما بهتر است نیازهای اصلی او مانند خواب کافی، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی، ارتباط عاطفی و زمان استراحت همچنان مورد توجه قرار گیرد.
والدین نیز میتوانند با مشاهده نشانههای خستگی و استرس در کودک، پیش از شدت گرفتن بیقراری، زمان مناسبی برای استراحت ایجاد کنند.
تعطیلات زمانی لذتبخشتر میشود که در کنار تفریح و هیجان، نیازهای عاطفی و جسمی کودک نیز در نظر گرفته شود.
برای داشتن تعطیلاتی آرامتر:
۱. فرصت کافی برای بازی آزاد فراهم کنید.
۲. هر روز زمانی را برای ارتباط عاطفی و وقت دونفره اختصاص دهید.
۳. هنگام خرید و گردش، زمانهایی برای استراحت و تجدید انرژی در نظر بگیرید.
به یاد داشته باشید که هدف تعطیلات، ساختن خاطراتی شاد و ارزشمند در کنار خانواده است؛ نه اینکه تمام برنامهها بدون کوچکترین تغییر و مشکل پیش بروند.
این مطلب بر اساس مقالهای از لیزا روئل (Lisa Rowell) درباره مدیریت رفتار کودکان در ایام تعطیلات، همراه با تحلیل و راهکارهای کاربردی شبکه اوقات فراغت بازنویسی و تدوین شده است.
بازنویسی و تدوین: شبکه اوقات فراغت