
«همانطور که دارم بهت نشان میدهم انجامش بده!»
«نه! دلم نمیخواهد!»
«اما قول میدهم. خوشت میآید.»
«برام مهم نیییست. میخواهم کار را به روش خودم انجام دهم.»
این دقیقاً همان دعوایی است که بیشتر از آنتون که بتوانم بشمارم از اتاق پسرها شنیدهام؛ چون پسر بزرگترم خود را رئیس، نگهبان و مدیر برادر کوچکترش میداند. من خودم در کودکی خواهر کوچکتر خانه بودم، به همین خاطر اغلب به پسر کوچکترم نگاه میکنم و میگویم: «میفهمم رفیق. من هم آنجا بودهام. اینکه مدام بهت امرونهی کنند واقعاً روی اعصاب است.»
اگر شما هم درگیر این هستید که چطور با یک خواهر یا برادر کنترلگر برخورد کنید، من در این زمینه تجربه دارم. گفتنِ «بس کن!» به بچههای رئیسمآب جواب نمیدهد. برای کمک به یک کودک کنترلگر، باید عمیقتر به موضوع نگاه کنید. اوضاع یکشبه تغییر نمیکند، اما در ادامه ۳ جمله برای صحبت با کودک رئیسمآب (برای هدایت او به سمت همکاری بیشتر) و یک جمله برای کودکی که مدام به او امرونهی میشود، آورده شده است:
شاید با تمام حرفهای دکتر بکی کندی (Dr. Becky Kennedy) یا سایر روانشناسان موافق نباشیم، اما نکتهای که او درباره بچههای رئیسمآب میگوید بسیار کاربردی است: اگر میخواهیم بچههایمان به بهترین نسخه خود تبدیل شوند، باید خوبیها را در آنها ببینیم. دکتر بکی توضیح میدهد که بچههای رئیسمآب حس خودآگاهی قوی دارند و میتوانند قاطع باشند. این فوقالعاده است، درست است؟ اما تمام این ویژگیهای عالی میتواند به «انعطافناپذیری» تبدیل شود.
بنابراین به جای گفتن جمله: «رئیسبازی درآور را تمام کن. هیچکس دوست ندارد دوستت باشد»، احساسات فرزندتان را تأیید کنید و نقاط قوتی را که میدانید دارد تشویق کنید: «میدانم میخواستی بازی یونو را بازی کنی نه جنگا، و کلافه شدهای. انعطافپذیر بودن کار سختی است، اما تو کودکی هستی که در حل کارهای سخت مهارت داری.» اگر فرزندتان خیلی کوچک است که مفهوم انعطافپذیری را متوجه شود، از یک مثال برای توضیح آن استفاده کنید.
ما در حال آویزان کردن تزئینات کریسمس بودیم و پسر بزرگترم لیام، برادر کوچکترش را اصلاح کرد و گفت: «داری آن را در جای اشتباهی میگذاری!» من از کوره در رفتم و گفتم: «بگذار خودش انجام دهد!» او جواب داد: «اما آن شاخه به اندازه کافی بزرگ نیست. تزئینش میافتد و میشکند.» از او پرسیدم از کجا میداند و او گفت: «چون پارسال مال من اینطور شکست.»
در اینجا از جملهای استفاده کردم که از پادکست دکتر بکی شنیده بودم: امرونهی کردن به کودک دیگر یعنی «گرفتن یادگیری برادرت». وقتی روی نحوه برخورد با خواهر یا برادر کنترلگر کار میکنید، به او یادآوری کنید که یادگیری ما از طریق انتخاب کردن و دیدن عواقب آن انتخابهاست. وقتی بچهها بیش از حد به خواهر و برادرشان کمک میکنند، در واقع جلوی رشد آنها را میگیرند.
من و فرزند رئیسمآبم گفتوگوهای حاشیهای متعددی درباره تمایل اجباریاش به امرونهی کردن به برادرش داشتهایم. یک روز بعد از یک دعوای خواهربرادری سر اینکه چطور باید ناگت مرغ خورد — بله، درست خواندید! — پرسیدم: «اگر به او نمیگفتی چطور بخورد، چه اتفاقی میافتاد؟» یک «نمیدانم» و بالا انداختن شانه تحویل گرفتم. اما بعد گفت: «حدس میزنم خودش به روش خودش میخورد. روش عجیبوغریب خودش.» گفتم: «و احتمالاً اصلاً روی تو تأثیری نداشت. در بهترین حالت هم، یک روش جالب برای خوردن مرغ یاد میگرفتی.»
به فرزند انعطافناپذیر خود کمک کنید تا بررسی کند اگر اجازه دهد خواهر یا برادرش تصمیمگیرنده باشند، چه اتفاقی میافتد. به عنوان فردی که عاشق کنترل اوضاع است، باید به خاطر داشته باشم که دیگران هم ایدههای ارزش امتحان کردن دارند و معمولاً برای انجام کارها فقط یک راه وجود ندارد. بچههای ما هم به این یادآوری نیاز دارند.
وقت آن رسیده است که در مورد نحوه برخورد با خواهر یا برادر کنترلگر، زاویه دیدمان را ۱۸۰ درجه تغییر دهیم. دکتر بکی در این ویدئو توضیح میدهد که پویایی روابط خواهر و برادری به مرور زمان صصلبتر میشوند. کودک رئیسمآب همیشه موضوع لباس پوشیدن را انتخاب میکند و دیگری همیشه میگوید «باشه». یکی همیشه میگوید «من اول میروم» و دیگری کنار میکشد. اتفاقی که میافتد این است که کودک انعطافپذیر، تمام انعطاف به خرج میدهد و فرصت یادگیری سازش را از خواهر یا برادرش میگیرد.
دکتر بکی میگوید ما باید به کودک انعطافپذیرتر کمک کنیم یاد بگیرد چطور کمی «سرسختتر» باشد تا کودک رئیسمآب یاد بگیرد تحمل ناامیدی و ناکامی را پیدا کند. ما میتوانیم این کار را با معطوف کردن توجه خود به کودکی که به او امرونهی میشود انجام دهیم؛ به او بگوییم که ایدههای خوبی دارد و فضایی برای زنده شدن آن ایدهها فراهم کنیم. این کار میتواند به معنای برداشتن یک تکه کاغذ و گفتنِ «نقاشیای که در سر داشتی برایم بکش» یا خواستن از او برای پیشنهاد دادن نامی برای ماهی قرمز جدید باشد. به کودک انعطافپذیر خود صدا بدهید و اعتمادبهنفسش را بسازید تا بتواند با اعتمادبهنفس بیشتری از خود دفاع کند و پویایی رابطه را تغییر دهد.
منبع و اعتبار علمی مقاله:
این مطلب بر اساس مقالهای از ابی واتس (Abby Watts) با استناد به نظریات روانشناسی و راهکارهای دکتر بکی کندی، همراه با تحلیلها و راهکارهای اختصاصی شبکه اوقات فراغت بازنویسی و تدوین شده است.