
«آیا پدر خوبی هستم؟»
این سؤال برای من تازه نیست و مطمئنم برای شما هم همینطور است. اگر میخواهید پدر خوبی باشید، همین که در حال خواندن این مقاله هستید نشان میدهد این موضوع برایتان اهمیت دارد. حتی اگر بهجای اینکه فقط نکات مهم را مرور کنید، تصمیم گرفتهاید کل مقاله را بخوانید، احتمالاً همین تلاش شما نشانه خوبی است!
اما جدا از اینکه «خواننده» هستید یا «اسکنکننده»، واقعاً از کجا میتوان فهمید که در نقش پدر چقدر خوب عمل میکنیم؟
چه نشانههایی وجود دارد که به ما کمک کند نقاط قوت و ضعفمان را بشناسیم و پدر بهتری شویم؟
در ادامه، ۵ راه ساده برای ارزیابی خود و بهترشدن در نقش پدر را بررسی میکنیم.
ما در تمام سالهای زندگی فرزندانمان، در ماشین از آنها سؤالهای عجیب و خندهدار میپرسیم.
یکبار از پسر ۱۰ سالهام پرسیدم:
«اگر مجبور بودی یک خالکوبی داشته باشی، چه چیزی را انتخاب میکردی و کجای بدنت میزدی؟»
بدون لحظهای مکث جواب داد:
«یک تولهسگ که روی پول شناور است، روی سینهام!»
هیچوقت تا آن لحظه به اندازه آن روز از جوابش خوشحال نشده بودم!
اما در میان همین سؤالهای خندهدار، گاهی سؤالهای جدیتری هم مطرح میکنم؛ سؤالهایی که کمک میکنند بفهمم فرزندانم واقعاً درباره من و رابطهمان چه احساسی دارند.
مثلاً میتوانید از فرزندتان بپرسید:
چه چیزی را در من بهعنوان پدرت دوست داری؟
دوست داری چه چیزی را در رفتارم تغییر بدهم؟
چه کاری میکنم که باعث میشود احساس خوبی داشته باشی؟
آیا کاری هست که دوست داشته باشی بیشتر با هم انجام دهیم؟
البته برای پاسخهایشان آماده باشید!
ممکن است بعضی جوابها به غرور شما آسیب بزند، اما فراموش نکنید که ذهن و نگاه کودکان هنوز در حال رشد است و ممکن است بعضی مسائل را متفاوت از شما ببینند.
بااینحال، اگر این گفتوگوها به شما کمک کنند اطلاعات ارزشمندی درباره رابطهتان با فرزندتان به دست آورید، ارزش شنیدن حتی پاسخهای سخت را دارند.
گاهی بهترین راه برای فهمیدن اینکه چه نوع پدری هستیم، این است که از خودِ فرزندمان بپرسیم.
پرسیدن نظر همسر، دوستان نزدیک یا اعضای خانواده درباره شیوه فرزندپروری ممکن است کمی آسیبپذیرکننده باشد.
اما همین گفتوگوها میتوانند نقاط کوری را آشکار کنند که خودمان بهتنهایی قادر به دیدنشان نیستیم.
مدتی پیش از همسرم پرسیدم:
«به نظرت در چه زمینهای بهعنوان پدر خوب عمل میکنم و در چه زمینهای باید بهتر شوم؟»
او به من گفت:
«در نشاندادن همدلی به دخترها خیلی بهتر شدهای. اما باید دست از تلاش برای حدسزدن افکار بچهها برداری؛ چون نمیتوانی ذهنشان را بخوانی و اساساً چنین چیزی ممکن نیست!»
این نکتهای بود که اگر سؤال نمیکردم، شاید هرگز متوجه آن نمیشدم.
گاهی اطرافیان نزدیک ما چیزهایی را میبینند که خودمان به دلیل عادت، غرور یا درگیری عاطفی نمیتوانیم ببینیم.
بنابراین، از آدمهای قابلاعتماد زندگیتان بخواهید صادقانه به شما بگویند:
«در نقش پدر چه کاری را خوب انجام میدهم و کجا میتوانم بهتر شوم؟»
شاید کمی عجیب به نظر برسد، اما من در کامپیوترم یک دفترچه خاطرات دارم!
در آن، افکار و دعاهایم درباره خانوادهام را مینویسم. این کار را بهصورت هفتگی انجام میدهم و به من کمک میکند بهتر ببینم در نقش پدر چگونه عمل کردهام.
نوشتن باعث میشود متوجه شوم:
این هفته چه کارهایی را خوب انجام دادم؟
کجا میتوانستم واکنش بهتری داشته باشم؟
چه رفتارهایی را مرتب تکرار میکنم؟
در چه موقعیتهایی بیشتر عصبانی یا بیحوصله میشوم؟
چه چیزی باعث میشود ارتباط بهتری با فرزندانم داشته باشم؟
وقتی رفتارهایمان را ثبت میکنیم، بهتدریج الگوهای مثبت و منفی خود را بهتر میبینیم.
برای مثال، زمانی که دخترم دوره سختی را پشت سر میگذاشت، رفتارها و واکنشهای خودم را بررسی کردم و دوباره به این نتیجه رسیدم که مکثکردن قبل از پاسخدادن یکی از مهمترین کارهایی است که میتوانم انجام دهم.
گاهی چند ثانیه مکث، میتواند تفاوت بزرگی میان یک واکنش عجولانه و یک پاسخ پدرانه ایجاد کند.
گاهی معلمان و مربیان، ساعتهای بیشتری از روز را در کنار فرزندان ما میگذرانند تا خود ما.
به همین دلیل، نظر آنها میتواند اطلاعات بسیار ارزشمندی درباره رفتار، احساسات و نحوه ارتباط فرزندمان با دیگران در اختیار ما قرار دهد.
مطمئن شوید معلم یا مربی فرزندتان بداند که میتواند با شما صادقانه و بدون تعارف صحبت کند.
یکبار یکی از معلمان دخترم نکته بسیار ارزشمندی درباره نحوه واکنش او به روشهای مختلف اصلاح رفتار با ما در میان گذاشت.
روش معلم این بود که بهجای دستور مستقیم، از دخترم سؤال میکرد و به او فرصت میداد خودش درباره رفتار و تصمیمش فکر کند.
اما روش معمول من کاملاً متفاوت بود. معمولاً میخواستم سریع سر اصل مطلب بروم و از او میخواستم کاری را که میگویم انجام دهد.
بعد از صحبت با معلمش، تصمیم گرفتم روش او را امتحان کنم.
و با اینکه شاید کمی برای غرورم سخت بود، روش معلم واقعاً جواب داد!
اگر با او صحبت نمیکردم، شاید هرگز متوجه نمیشدم که میتوانم در نحوه برخورد با فرزندم تغییر ایجاد کنم.
معلم و مربی میتوانند زاویهای از رفتار فرزندتان را ببینند که شما در خانه فرصت دیدنش را ندارید.
خانواده ما از این موضوع خجالت نمیکشد که برای دریافت مشاوره تخصصی به مشاور مراجعه کنیم.
گاهی یک متخصص میتواند زاویهای را به ما نشان دهد که خودمان هرگز به آن فکر نکردهایم.
کمکگرفتن از مشاور به این معنا نیست که قضاوت و تصمیمگیری خودمان را کنار بگذاریم. اما متخصصان حوزه سلامت روان و خانواده، به پژوهشها، تجربه حرفهای و دانش تخصصی دسترسی دارند که ما بهعنوان والد ممکن است نداشته باشیم.
از طرف دیگر، ما والدین به دلیل علاقه عمیق و احساسات شدیدی که نسبت به فرزندانمان داریم، ممکن است نتوانیم همیشه شرایط را کاملاً بیطرفانه ببینیم.
یک متخصص میتواند با فاصلهای مناسب از این هیجانات، به ما کمک کند مسئله را از زاویهای تازه ببینیم.
بنابراین، اگر احساس میکنید در یک موضوع خانوادگی یا تربیتی بارها به یک نقطه میرسید و نمیدانید چه کاری باید انجام دهید، کمکگرفتن از یک متخصص میتواند نشانه مسئولیتپذیری باشد، نه ضعف.
فرقی نمیکند بازخورد را از فرزندتان بگیرید، همسرتان، دوستتان، معلم فرزندتان یا یک متخصص؛ مهم است که فوراً حالت دفاعی نگیرید.
وقتی کسی نکتهای درباره رفتار پدرانه شما مطرح میکند، لازم نیست بلافاصله توضیح دهید که چرا این کار را انجام دادهاید یا چرا حق با شماست.
گاهی بهتر است فقط گوش کنید و بگویید:
«ممنون که صادقانه به من گفتی. میخواهم دربارهاش فکر کنم.»
هدف از گرفتن بازخورد، پیدا کردن مقصر نیست؛ هدف این است که خودمان را بهتر بشناسیم و پدر بهتری شویم.
هیچ پدری هر روز و در همه موقعیتها بهترین تصمیم را نمیگیرد.
پدر خوب بودن به معنای بیاشتباه بودن نیست؛ بلکه یعنی آماده باشیم خودمان را بررسی کنیم، اشتباهاتمان را بپذیریم و برای بهترشدن تلاش کنیم.
اگر گاهی از خودتان میپرسید:
«آیا پدر خوبی هستم؟»
این سؤال میتواند بهجای اینکه باعث نگرانی شود، فرصتی برای رشد باشد.
از فرزندانتان بپرسید، به حرف همسرتان گوش دهید، رفتار خودتان را بررسی کنید، از معلمان و مربیان کمک بگیرید و در صورت نیاز با متخصص مشورت کنید.
در نهایت، مهم نیست فقط چه نمرهای به خودتان میدهید؛ مهم این است که هر روز آماده باشید یک قدم بهتر شوید.
منبع اصلی: All Pro Dad
نویسنده: Ted Lowe
بازنویسی و تنظیم برای انتشار: شبکه اوقات فراغت