"چرا صبح میشود وقتی بخشی از وجودمان هنوز در تاریکی به سر می برد؟"
شاید این همان سوالی باشد که آدمِ نخست از خودش پرسید و در انتزاعِ بهشت، چیزی جست غیر از خودش، غیر از هزاران هزار چیزی که میتوانست بجوید، چیزی جست که پیش از آن جهان به خود ندیده بود!
بخشی از وجودمان چنان تاریک است که اگر تنهایی پا به آن وادی بگذاریم بی شک گم میشویم و چه هراس انگیز است گم شدن در خود و هراس انگیز تر از آن شاید، راهی نیافتن به خود! در تکاپو و تقلای حیات، چه کسی بوده که آن لحظه ی درنگ را بر خود روا نداشته باشد؟ لحظه ای که از خود می پرسد "چرا صبح میشود وقتی بخشی از وجودمان هنوز در تاریکی به سر می برد؟" در مورد گذر کردن از این سوال و نادیده گرفتنش جای بحث بسیار است. در مورد انکارش اما اینطور نیست.
در ظرف وجود انسان تمایل شدیدی برای بسط هست. او این بسط را جز از دستان حوایی که خودش خواسته تا بیافریند، نمی خواهد. حوایی که از درونِ تاریک ترین زوایایِ درونیِ انسانی دیگر، با ظرافت تمام، و به بدیع ترین طرق استخراج کرده.این حوا، به کسی جز اوتعلق ندارد. او خواسته تا باشد پس هست. این است که هیچکس جز او، آن انسان دیگر را آنچنان که شاید، نمی بیند و در نمی یابد و اینگونه ظرف و مظروف طوری در مقابل یکدیگر قرار میگیرند که پرتوهای روشن صبح به زوال ناپذیرترین شکل ممکن،تا ابد درونشان به دام میافتد.
اینکه تا چه اندازه روح سرگردانت، بتواند در این وادی جولان دهد را مظروف تعیین نمیکند؛ بلکه قابلیتهای ظرف وجودی توست که مظروف را به ادراک از توانایی بالقوه اش برای بسط وا می دارد و دستان بسط دهنده اش را با آتش گریزناپذیر عشق آشنا میسازد تا نوازشگر روح تو باشد و تو را با ابدیت پیوند دهد. این یک مسالهی استاتیک نیست چون نمیتوان تا ابد خوشحال نشست و روی دلارام تماشا کرد! بلکه مساله ایست دینامیک، که گاهی ظرف شود مظروف و گاهی مظروف به شکل ظرف درآید. و تا زمانی که در برابر مظروف قرار نگیری به قابلیتهایت یا به تعبیر پیشین، آن "بخش تاریک وجودت" دسترسی و علم نخواهی یافت.
اینچنین عرفانی، خوش بینی محض میخواهد و مرد کهن! اما آنچه به آن واقفیم ، صدق احساس است.
"دیدار جان با جان!"
"کسی میخواستم از جنس خود، که او را قبله سازم و روی بدو آورم، که از خود ملول شده بودم!"
اینها را انسانهایی گفتهاند که همچون ما پا بر زمین گذاشتند و همچون ما در معرض بیماری و جنگ و گرسنگی بودند و باید منقرض نمیشدند! آنها چیزی را جستند، اینکه درونشان چیزی جوشیده که چنان از یافتنش شمع شدند، در ما نوعی اطمینان خاطر میآفریند.
در حقیقت آنچه در کتابهای شعر میخوانیم خمار مستی و دور از واقعیت به نظر نمیرسد. تنها میان ظروف آدمها تفاوت است که حافظ چنین میگویدش: "زین آتش که در سینه ی من است/خورشید شعله ایست که در آسمان گرفت" و دیگری آن را طوری دیگر بیان میکند.
تصور می کنم که معنا در "ظرف را یافتن" است و این جستجو باید تا ابد ادامه پیدا کند. چرا که هم اکنون، در این عصر تهوع آور عریان کردن مفاهیم، چنین خیال دل انگیزی اگر نتواند واقعیت داشته باشد، جهان را چگونه میتوان تاب آورد؟
اگر در پس چهرهای، جان پریشانی ندید، چگونه میتوان کالبدی را دوست داشت که میشکند ، غذا میخورد و دیگر هیچ؟!
چگونه میتوان تماشاگه صبحی بود که حافظ، خورشیدش را شعلهی درونش میداند و دیگری هیچ جز پرتوهایی بر کاپوت ماشین و اندک گرمایی برای ادامه ی حیات از آن مطالبه نکردهاست؟
و اگر تنها تو باشی که چنین مینگرد به عناصر بی جان جهان، چگونه می توان نمرد میان اینهمه جانِ بی جان در جهان؟