نقدی بر نمایشنامه ((تیمور)) نوشته شارمین میمندی نژاد
خواندن تاریخ و مقایسه آن با وضعیت فعلی،برایم همیشه جذاب بود. اما وقتی کم کم متوجه شدم تاریخی که ما میخوانیم بیشتر نوشته صاحبان قدرت در عصر خودشان است، دیگر رغبتی به خواندن این نوع کتاب ها به سبک و سیاق قبل ندارم. موضوعی که در خواندن نمایشنامه تیمور نوشته ی شارمین میمنذی نژاد نیز بدان برخوردم.آنجا که «جلایر» هنگام اعدام به کار ناکرده اعتراف میکند تا تنها درخواستش را قبول کنند.
جلایر:کسی بگوید. کسی برای آیندگان بگوید.طفلی، پیری، جوانی، حتی دیوانه ای، به دیوانه هم راضی ام که خاطره ذلت این ملک را در اندیشه نگه دارد و سینه به سینه بگرداند.
روایت سینه به سینه،کلام، لوگوس، چیزی که مارا به گذشته ی مان پیوند بزند.
تاریخ شفاهی، تاریخی که تکرار میشود و عبرتی که از آن نمیگیریم. همان آموزه ی هِگلی که میگوید«نخستین درسی که از تاریخ می آموزیم این است که کسی از تاریخ درس نمی آموزد» و در جایی دگر گفته است که تاریخ همواره دوبار تکرار میشود و مارکس، افزوده بود که استاد فراموش کرده بیافزاید «بار اول به شکل تراژدی و بار دوم به شکل کمدی» . به رغم آشکار شدن عواقب هر اقدامی در تاریخ، حوادث دردناک گذشته به شکل بیرحمانه یا مضحکی تکرار می شود. و گویا قرار نیست کسی درسی بیاموزد.
مردمان نسل های متفاوت، گویی هیچ گاه تغییر نکرده اند و در موقعیت های مشابه تصمیم هایی شبیه به گذشتگان خود میگیرند و هیچ پیشرفتی از بعد انسانی صورت نمیگیرد ای بسا جایگاه آن نیز تنزل می یابد.
و همچنان انسان ها به مانند مردمان آریان شهر در نمایشنامه تیمور درخواب غفلت به سر می برند.
روایت های سینه به سینه گویا برای این است که سبب اندکی فهم شود و این آگاهی موجب حرکت شود.
تا تاریخ بیرحمانه تر از گذشته تکرار نشود.
و حال این گونه ی «امید» به عدم تکرارِ تاریخِ تاریک از چه قسم است؟
سوال را آنجا که راوی در انتهای نمایشنامه از فردای روشن ایران سخن میگوید،تیمور پاسخ میدهد: حال می بینم لاف آخر میزنی.شعار می دهی برای چه؟ برای اینکه انتهای نقلت را نور امید بگیرد؟