
آنقدر بله گفتم که دیگر از خودم چیزی باقی نمانده است،این متن، برای توست که از خستگی له شدی ولی هنوز جرئت نکردی بگویی «نه»
مقدمه | زنگ تلفن، صدای فروپاشی یک زن
تصورش را بکن، زنی روی مبل نشسته ، رنگش پریده، شقیقههایش از شدت سردرد میتپد، تمام روز را دویده، کارهای ناتمام خودش تلنبار شده، یکدفعه تلفن زنگ میزند، اسم جاری روی صفحه میافتد، دلش هُرّی میریزد، میداند که باز هم یک درخواست پشت این تماس است،نفس عمیقی میکشد، جواب میدهد و با لبخندی مصنوعی میگوید: «جانم؟ بگو چیکار داری عزیزم...»آن طرف خط، جاری باردارش میگوید: «میشه بری برام یه شارژ تلفن همراه بخری بیاری؟»زن به ساعت نگاه میکند، وقت استراحت کوتاهش هم پرید، سرش گیج میرود، اما چیزی توی وجودش داد میزند: «گناه داره، بذار کمکش کنم» و دوباره میگوید: «باشه چشم، الان میرم»تلفن را قطع میکند،آه بلندی میکشد، رو به آسمان میگوید: «خدا بگم چکارش کنه... مگه نمیدونه من خودم هزار تا کار دارم؟»اما این جمله را فقط خدا میشنود، نه جاری، نه همسایهای که سر ظهر میآید و یکراست مینشیند توی پذیرایی و حرف میزند و حرف میزند، غافل از اینکه این زن از خستگی روی پایش بند نیست؛این زن کیست؟ شاید یکی از نزدیکان تو باشد یا شاید خود تو باشی
زندان نامرئی | چرا نمیتوانیم بگوییم «نه»؟
اگر از این زن بپرسی چرا به جای «نه»، همیشه «چشم» میگوید، با چشمانی خسته نگاهت میکند و چیزی توی دلش زمزمه میشود که شاید هیچوقت بلند به زبان نیاورده باشد:میترسم؛میترسم اگر «نه» بگویم، فکر کنند آدم بدی شدهام،بگویند «چقدر خودخواه و سنگدل شده!» نکند فامیل، مخصوصاً خانوادهٔ همسر، پشت سرم حرف بزنند؟ نکند دیگر دوستم نداشته باشند؟اینجاست که یک دادگاه خیالی در ذهن این زن تشکیل میشود،قاضیهایش آدمهای واقعی نیستند، اما حکمهایشان از هر قاضی واقعیی سنگینتر است،حکم میدهند که «باید کمک کنی»، «باید فداکار باشی»، «زن خوب یعنی زنی که خودش را برای دیگران فراموش کند»و زن، برای اینکه از این دادگاه فرار کند، تن به هر درخواستی میدهد، غافل از اینکه این دادگاهی است که دیوارهایش را خودش ساخته
بهای یک عمر «بله» | وقتی چیزی از تو باقی نمیماند
زن قصهٔ ما، سالهاست که دارد با دست خودش، خودش را نابود میکند. بدنش داد میزند: رنگ پریده، کمانرژی، همیشه خسته، سردردهای بیپایان، اما کسی صدای این فریاد را نمیشنود و بدتر از همه اینکه: هنوز هیچکس از او راضی نیست؛وقتی مشکلی پیش میآید، باز هم او را مقصر میدانند، هرگز به اندازهٔ کافی خوب نبوده. هرگز به اندازهٔ کافی فداکار نبوده. و او چه میکند؟ اعتراض که هیچ، خاموش و خاموشتر میشود. دیگر حوصله ندارد توضیح بدهد. دیگر انرژی ندارد از خودش دفاع کند.
حتی وقت نمیکند برود با یک مشاور حرف بزند. آموزشهایی را که دوست دارد دنبال کند، نصفه رها کرده. کتابی که مدام میخواهد بخواند، هنوز توی کیفش مانده. او آنقدر به دیگران رسیده که دیگر برای خودش هیچی نمانده و سوال تلخ اینجاست: آن جاری و آن همسایه، وقتی این زن خودش از پا بیفتد، میآیند بالای سرش؟ یا باز فقط زنگ میزنند برای یک درخواست جدید؟
اولین جرقه | آن تهماندهٔ عزت نفس که هنوز نمرده
اما یک روز، یک اتفاق ساده و تقریباً نامرئی میافتد،یک روز که بهانهاش میتواند سردرد باشد، یا یک دلشکستگی کوچک، یا یک خستگی بزرگ، این زن در دلش جملهای را میگوید که شاید تا به حال جرئت نکرده بود حتی فکرش را بکند:«خسته شدم، بسه دیگه»؛این جمله، برای کسی که سی، چهل یا پنجاه سال بدون فکر «بله» گفته، یک انقلاب تمامعیار است. این اولین «نه» به بردگی خودخواسته است. این یعنی او دیگر آن بردهٔ مطیع نیست. یک چیزی توی وجودش تکان خورده. یک چیزی بیدار شده، و اینجاست که مسیر نجات شروع میشود.
قدمهای کوچک، پیروزیهای بزرگ | رمز نجات این زن
نکته اینجاست: از کسی که تا حالا برای خودش زندگی نکرده، نباید انتظار داشت یکشبه تبدیل به قهرمان شود. نباید تمرینات سخت عزت نفس را جلویش گذاشت و گفت «بیا این کارها را بکن»، این زن حتی شهامت نگاه کردن به خودش را هم تازه پیدا کرده،پس قدمها باید کوچک باشند،آنقدر کوچک که ترسناک نباشند
۱. گفتن «حق دارم»: قبل از هر چیز، این زن باید صبحها در آینه نگاه کند و یک جملهٔ ساده را تکرار کند: «منم حق دارم خسته بشم. منم حق دارم مریض بشم. منم حق دارم واسه خودم وقت بذارم.» این اولین مجوز انسانی است که باید برای خودش صادر کند. مجوزی که هیچکس دیگری به او نداده.
۲. مکث، نه بلهٔ فوری: دفعهٔ بعد که تلفن زنگ میزند و آن درخواست آشنا پشت خط است، به جای «چشم» گفتنِ فوری، مکث کند. با خودش کلنجار برود. حتی اگر در نهایت باز هم «بله» بگوید. این مکث، یعنی قطع کردن یک عمر برنامهریزی خودکار مغز. این مکث، یک پیروزی بزرگ است و باید جشن گرفته شود.
۳. جشن گرفتن قدمهای ریز: اگر شمارهٔ یک مشاور را ذخیره کرد اما هنوز زنگ نزد، این یک موفقیت است. اگر یک «نه» کوچک به دلش گفت، این یک موفقیت است. نباید خودخوری کند. باید برای خودش چای بریزد، شیرینی مورد علاقهاش را بیاورد و به خودش بگوید: «آفرین به تو.» نه کافیشاپ و کارهای تجملی که تا به حال نکرده؛ یک چای ساده توی خانه، اما این بار فقط برای خودش.
جملهٔ جادویی | اولین «نه» واقعی
و بالاخره روزی میرسد که این زن، بعد از کلی تمرین مکث و کلی چای تشویقی، آماده است اولین «نه» مؤدبانه و شرافتمندانه را به زبان بیاورد. نهای که خشن نیست، پرخاشگر نیست، اما محکم و واقعیست.وقتی تلفن زنگ میزند، این بار به جای «چَشم»، جملهای مثل این را میگوید:«خیلی برام ارزشمندی و درکت میکنم که شرایطت چقدر میتونه بد باشه،ولی من امروز رو برای [کار خودم] برنامهریزی کردم. دفعه بعد اگه کاری داشتی، یه روز قبل بهم بگو تا براش برنامهریزی کنیم.»ببین این جمله چه میکند:
· رابطه را حفظ میکند (برام ارزشمندی، درکت میکنم)
· کمک را رد میکند (ولی من امروز برنامه دارم)
· مرز میسازد (دفعه بعد باید به من احترام بگذاری و خبر بدهی)
این جمله، یک بیانیهٔ آزادی است. این یعنی «من هستم. وقت من ارزشمند است. زندگی من برنامه دارد. اما تو را هم رد نمیکنم، فقط اولویت من هم خودم هستم.»و نکتهٔ شگفتانگیز اینجاست: وقتی تو برای خودت ارزش قائل شوی، دیگران هم یاد میگیرند برایت ارزش قائل شوند. آن همسایه دیگر سر ظهر نمیآید. آن جاری دیگر هر روز زنگ نمیزند. چون تو دیگر آن ربات همیشگی نیستی که همیشه «بله» میگوید، تو تبدیل شدهای به زنی که بلد است چگونه عاشقانه، اما محکم، از خودش محافظت کند
حرف آخر | تو پادشاه قلمرو خودت هستی
مهربانی تو با ارزش است. کمک کردن تو زیباست. اما هیچکدام از اینها نباید به قیمت نابودی خودت تمام شود. اگر فراموش کنی که تو هم حق داری خسته شوی، مریض شوی، و برای خودت وقت بگذاری، هیچکس دیگری این حق را به یادت نخواهد آورد.پس از همین امروز شروع کن. یک مکث کوچک. یک چای برای خودت. یک جملهٔ ساده در آینه: «منم حق دارم » و بدان که در این مسیر تنها نیستی. منِ مهتاب آسترکی، مربی عزت نفس و نویسندهٔ کتاب «بانوی شاخص»، هر روز در کانال «بانوی شاخص قدرتمند» در ایتا کنار تو هستم. بیا تا با هم، قدمبهقدم، یاد بگیریم چطور بدون اینکه آدم بدی شویم، از خودمان مراقبت کنیم. چون تو لایقش هستی، حتی اگر هنوز باورت نشده باشد
لینک کانال بانوی شاخص قدرتمند:👇👇👇
@banouyeshakhes
نویسنده: مهتاب آسترکی | مربی عزت نفس (MPT) | نویسنده کتاب بانوی شاخص