
✍یادداشتی کوچک برای نرسیدن به آرزوهایی بزرگ
? نمایشنامه سه خواهر / آنتوان چخوف
سه خواهرو یک برادر ازخانواده پروزروف و آدمهای وابسته شان به هر طریق، آمده اند بگویند: زندگی سرتاسر بیهوده و مهمل است وخوشبختی و رویاها دست نیافتنیست. میان این آدمها چندین نفر در جستجوی خوشبختیند اما در جای و گاه دیگر. هرکدام از آدمهای نمایش، تعریف خودش را از خوشبختی دارد ، حتی کلفت خانه که ماندن در خانه پروزروفها را در هشتاد و یک سالگی، عین خوشبختی می داند.
هیچکس از آنچه هست رضایت ندارد و آنها که راضیند بازهم از دنیا گله مندند . آنها در جستجوی خوشبختی به مدینه ی فاضله ای به نام مسکو می اندیشند.
سه خواهر در معنای گسترده ترش زندگی آدمهای منفعل است.آدمهایی که اهل عمل نیستند و این را نه درکلام که بهتر درنمایش می شود به تصویر کشید و به نمایش گذارد. انتقال معنا همیشه روی کفه ی کلام مکتوب سنگینی نمی کند. مفاهیم مهم، گاهی باید زنده روی صحنه منتقل شوند.
جای پای اندیشه ی چخوف در جای جای متن پیداست ، آنجا که زندگی ای نیست، یا اگر هست دلخواه نیست و آدمهایی که به آرزوهای حتی کوچک خود نمی رسند. آدمها سخت می توانند دگرگون و از وضعیتی که دچارش شده اند خلاص شوند. آدمهای وابسته به سه خواهر، با گرایشات چخوفی ، نابودی تدریجی اشرافیت را ذیل مسائل و مشکلاتشان به نظر مخاطب می رسانند.آنها در تلاشند به معنایی در زندگی دنیای مدرن برسند، اما کمتر موفق می شوند.شاید اصلا معنایی در زندگی آنها نبوده و آنها می بایست به حال و اکنون خود برای لذت بیشتر و بهره گیری از دنیا، بیشتر می اندیشیدند.اما آنها معنا را ، خوشبختی را، در جایی دیگرجستجو و موکول به زمانی دیگر می کردند.
پروزروفی ها پیوسته در این اندیشه بودند که اگر به مسکو، زادگاهشان که روزگار خوشی داشتند، برگردند بازهم خوش خواهند بود. اما تا انتهای نمایش، آنها نه تنها به این رویا نزدیک نمی شوند که از آن دور و دورتر هم می شوند. دور افتادن از عشق و رویاهایی که عملی نمی شوند، می تواند به هر جامعه ی بسته ای گسترده شود. شاید اگر سه خواهر، قدری بیشتر شبیه "نادیا شومینا" در عروس خانم بودند. و به وضعیت بهتری خود را ارتقا می دادند، برای رفتن به دوران خوشی های گذشته (در مسکو) انقدر دست و پا نمی زدند!
چه فرق می کند درون مایه ی اثر تسلیم و رضا یا تمکین به زندگی روزمره باشد یا با کلمه ها بازی دیگری راه بیندازیم و اسمش را بگذاریم رویاهای از دست رفته ی آدمها!
از طرفی ، نمی توان طی نمایش، قدرت تقلیل یافته و رو به اضمحلال نظامیان را ندید و نسبت به آن بی خیال شد. نظامیانی که همه چیز را زیر سیطره ی خویش کشیده و اسباب قدرتشان اکثر مردم را به فقر و تباهی، و عده ی قلیلی را به نان و نوا رسانده بود.
زنگ تغییر آدمها و قدرت مسلط در گذر زمان، بارها و بارها در نمایش به صدا در می آید. انگار خوشبختی در همه چیز حل شده و سهم آن برای همه آن قدر ناچیز است که اصلا دیده نمی شود.انگار معنا باختگی در زندگی آدمها از آدمی به آدم دیگر، از زمانی به زمان دیگر و از نویسنده ای به نویسنده ی دیگر در حال سرایت و انتشار است.
فرشته اشتری