
پایان باز با بیپایانی فرق میکند. آن چه در سینما و ادبیات ما به عنوان پایان باز رایج شده، بیشتر وقتها بیپایانی است، نه پایان باز. پایان باز یعنی چندپایانی و نه رها کردن عاقبت کاراکترها و رویدادها. در پایان باز، خواننده این امکان را پیدا میکند که با توجه به عناصر درون متن، به بیش از یک حالت فکر کند، نه اینکه خودش، بدون نشانههای کافی در داستان، هر طور که مایل بود ماجرا را حدس بزند.
اونی که در پایان این سوال رو در ذهن مخاطب فعال میکنه که “فکر میکنی بعدش چی میشه؟” الهامبخش مخاطب در جستوجو و تحقیق بیشتر برای کشف حقیقته. یک پایان باز، روایتی رو تا ابد برای شما ادامه میده و کاری میکنه که مدام بهش برگردید و فکر کنید.
پایان باز، شبیه زندگی واقعی
داستانها هرچقدر از ویژگیهای کلاسیک فاصله گرفتند به زندگی واقعی نزدیکتر شدند، به همون پیچیدگی و عدم قطعیت. و از یه جایی به بعد نویسندهها و سازندگان رفتن سراغ خود روایت کردن داستانهای واقعی. و کیه که ندونه تو زندگی واقعی خیلیوقتها نمیشه به پایانی غیرقابل تغییر رسید. چون زندگی چیز پیچیدهایه و متغیرهای زیادی وجود دارن که نمیذارن اتفاقهایی که تو زندگی واقعی از سر میگذرونیم، صاف و ساده و خطی باشن. همهمون تجربههایی داریم که توش قضاوتمون دربارهی پایان اون تجربهها به مرور تغییر کرده، در حالیکه که فکر میکردیم علت و معلول اتفاقات رو میدونیم، اون علت و معلول برامون متحول شدن و قضاوت دیگهای رو رقم زدن. غیر از این، خیلی از تجربهها هستند که واقعا نمیشه براشون نقطهی پایانی تعیین کرد. مثلا در مورد ماجرای جنایت واقعی، در خیلی پروندهها خود دستگاه قضایی هم نمیتونه به قضاوت درستی برسه، حقیقت هرگز روشن نمیشه، چون عوامل زیادی در این قضاوت دخالت دارن و در واقعیت، حقیقت دست یه کسی مثل خانوم آگاتا کریستی نیست که همهی اطلاعات و لوازم رو در اختیار داشته باشه و به موقع سر جای خودشون بذاره و یه کلیت حاضر و آمادهای رو شکل بده. مسیر یک اتفاق یا یه پرونده خیلی وقتها از زندگی چند نسل هم طولانیتره و شاید هرگز به انتها نرسه.
گردآورنده: فرشته اشتری