
مرزهای موجود میان دو حوزهی ادبیات و فلسفه آنقدر گسترده هستند که به راحتی تعیین حدود مشترک میان آنها ممکن نیست. اما اگر بخواهیم نگاهی کلی بیاندازیم متوجه میشویم که با وجود تفاوت های موجود میان این دو حوزه، قرابتهایی نیز میانشان وجود دارد. آیا این طور نیست که کار فیلسوف به گونهای یک نوع ادبی است؟ رشتهی تأثیرگذاری که افکار فلسفی یک فیلسوف را هم چون نخ یک تسبیح دربر میگیرد و به مخاطب منتقل میکند آیا چیزی غیر از ادبیات است؟ از طرف دیگر یک شاعر و یا یک نویسنده آیا بدون داشتن افکار فلسفی هوشمندانه و بهرهمندی از منطقی مستحکم میتواند شعری بسراید و یا یک متن ادبیای بنویسد که بر مخاطب خود تأثیر بگذارد و در عرصهی ادبیات پررنگ و جاودانه بماند؟ آیا ادیبی هست که نوشتهها و یا شعرهایش را بی مغز و محتوا و بدون پشتوانهی فکری و فلسفی بداند؟
بده بستان ادبیات و فلسفه، حکایتی است دراز دامن که قدمت آن به سدهها پیش از این می رسد. بسیاری از فلاسفه برای وسعت بخشیدن به مخاطبان و انتقال بهتر و عمیقتر معنا از ادبیات بهره بردهاند و از سوی مقابل، نویسندگان بسیاری نیز از فلاسفه و اندیشههای فلسفیشان تاثیر گرفتهاند و رد این تاثیر را در آثارشان بازتاب دادهاند. با اینحال اما «فلسفه ادبیات» را نباید با «فلسفه در ادبیات» اشتباه گرفت، فلسفه ادبیات درباره بینش فلسفی رمانها بحث نمیکند و همچنین قرار نیست مفاهیم فلسفی مطرح شده در آثار ادبی را بیرون کشیده و مورد بررسی قرار دهد.
فرشته اشتری