? ✍ یادداشتی بر انفجار گلشیری

در هر اثر داستانی، این سوژه ی انسانی( اعم از نویسنده، شخصیت های اثر و حتی خواننده) نیست که سخن می گوید بلکه گفتمان مسلط است که از طریق آن، آن چه را که خود می خواهد بیان می کند. .گفتمان مسلطی که به تقابل ها، کشاکش های درون متنی و زبانی و ایدئولوژیکی، زیبنده شده است، که به تعبیر لکان ، این "امر نمادین"، "نظام زبانی" یا "قانون پدر" است که سخن می گوید و دراین جا آن چیزی که دعوت به سکوت می شود "امر واقعی" است که به شکل آشکار خود را هویدا نمی کند.
چیزی که در انفجار، به طور وضوح به آن پرداخته نمی شود و مسکوت مانده ، نا امیدی عمومی ای است که در جامعه موج می زند.
فضل اله خان راوی انفجار، با بار خاطراتش فتیله ی یک بحران کوچک را در دل داستان روشن می کند تا به یک انفجار بزرگ ختم شود.
انفجار بزرگ داستانی چند وجهی از یک نویسنده ی قصه پرداز است.داستان پیرمردی فضل اله خان نام ، که به بهانه ی ضعف پاهایش ، پای خرده روایت هایی را به جاده ی داستان باز می کند و راوی روایت مسکوت مانده ی متن می شود. او از ناامیدی عمومی تسلط یافته بر جامعه، به خاطرات و یگانگی با جهان اطرافش پناه برده تا امید را در دل خود زنده نگه دارد و آن را با سایرین به اشتراک بگذارد. با تمرکز بر ناگفته های متن و آنچه که به هر دلیل در واژه ها عنوان نشده است، می توان به ایدئولوژی و باورهای نهفته در متن و دلایل پوشاندن آن پی برد و همچنین تمام وجوه پنهان متن را آشکارساخت. تنها راهکاری که به ذهن فضل اله خان می رسد این است که تلفن را بردارد و شایعه ای برای شادی بسازد.
خردهروایتها با ذکر خاطرات به کمک فضل اله می شتابند تا با ریتمی تند از دل داستان گذرکنند.شخصیت ها فقط گذر میکنند، چیزی نمیگویند و یا اگر میگویند، ما فقط روایتِ پیرمرد از حرفِ آنها را داریم . روایتی که گاه طنزآلود است. هنر قصهآفرینیِ گلشیری، انفجار بزرگ را به وجود میآورد. این داستان سیاسی ترین داستان غیر سیاسیست! داستان سیاسی ای که سیاستِ به معنای روبنایی قضیه دغدغه و کارش نیست، اما مسئلهی غاییاش چرا. داستان در فقدان چیزی نوشته شده که در آن سالها به شدت غایب است، در ستایشِ شادی. و همین می شود دست مایه گلشیری برای پرداختن به این داستان. رقصِ آن یک نفر در میدانِ ونک، لحظهای برای سرخوشی، شادی و رهایی است. همهچیز بهانه می شود تا در عصرِ عُسرت و انزوا، از شادی گفته و نوشته شود. قصهی شادی در زمانه ی اندوه! و چه ایدهای سیاسیتر از این؟
فرشته_اشتری