غیاب معنادار (سکوت)

سکوت در رشته های مختلف به شیوه های مختلف تقسیم بندی و تعریف شده است. اما نقطه مشترک همه تعریفها غیاب معنادار است. در واقع غیاب غیر دلالتمند در ذیل خاموشی مورد بررسی قرار می گیرد و با سکوت تفاوت دارد. توجه زبانشناسی به سکوت نخست از فلسفه و ادبیات متأثر بود. در فلسفه، نگاه دریدا به عنصر غایب و اهمیت غیاب در تفسیر متن حائز اهمیت است. از نظر او هر چیزی که غایب باشد، ردی از حضور آن بر جای میماند و هر چیزی در صورتی میتواند حاضر باشد که غیابی نسبی داشته باشد. حضور برخی رخدادها از خلال غیاب تفسیر می شود. سوزانسانتاگ نیز در همین راستا نظریاتی درباره سکوت ارائه داده است که مؤید دیدگاه دریدا و همچنین در راستای پژوهش حاضر است. به عقیده او، براي درك پر بودن، بايد معني خالي را درک کرد و بالعكس. نه تنها سكوت در دنيايي مملو از كلام و ديگر صداها وجود دارد، بلكه هر سكوتي به اندازه مدت زمان حضور صدا هويت ميگيرد.
در مطالعات ادبی از لحاظ نظری با رویکردهای ادبی و بلاغی مختلف بر مفهوم سکوت کار کرده اند که از این میان میتوان به آثار پولیتی، کاترین ربکا مسی، دیل رایت (1993)، شوالم، (1998)، مینگیوتسنگ (2002)، کاتلین گلین (2004) اشاره کرد، که البته لازم به ذکر است که از آن میان میشل افرات (2008) است که با رویکردی زبانشناختی به مقوله سکوت در ادبیات پرداخته است. پولیتی به معناهاي تحتاللفظي غير منتظره اشاره میکند که به مثابه سکوت عمل میکنند. کاترین ربکا به کارکرد اجرایی سکوت می پردازد، هلگا شوالم به نقش سکوت در ایجاد داستانهای زیرساختی اشارهمیکند، و میشل افرات به تقسیم بندی جدیدی بر اساس نظریات یاکوبسن نائل میشود و سکوت مورد اشاره خود را با نام “سکوت بلیغ” از دیگر انواع سکوت و خاموشی جدا میکند. او براساس نقشهای ششگانهکلام، به تقسیمبندی ششگانه سکوت میرسد و با این نگرش، نشان میدهد که گفتار و سکوت از نظر او هر دو در تعاملی معنادار شرکت دارند.
البته نظریاتی که در فلسفه و ادبیات در باب سکوت داده شده است، بیشتر جنبه نظری دارند و کمتر دیده شده است که به صورت توصیفی و تحلیلی به بررسی متن پرداخته شود. اما در زبانشناسی اجتماعی، سکوت با تفصیل بیشتری بررسی شده است و در متون مختلف گفتاری تقسیم بندی های متنوعی از سکوت ارائه شده است. کما اینکه توماس برونو (1973، 1988، 2007، 2009)، توماس هاکین (2002)، دنیس کورزون (1997، 2007الف، 2007ب)، دبورا تانن (1985)، ساويه- ترويك (1985)، جاورسکی (1993، 1997، 2000).