
کلید هر سهمی که هنر میتواند در دگرگونی اجتماعی داشته باشد، در دل چیزی نهفته است که آدورنو آن را «مضمون حقیقت هنری»میخواند. بنا به ادعای او آثار هنری خودبنیاد مدرن، به مونادهای جامعه بهمثابۀ یک کل میمانند. تنشهای اجتنابناپذیر درونی آنها میان محتوا و فرم، زبان تضادهای نهفته در کلیت جامعه میشوند؛ تضادهایی که صنعت فرهنگ بر آنها سرپوش میگذارد. برای مثال تنشها در موسیقی اولیۀ شونبرگ میان ابراز آتونال رها و ساختار تصنیفی منسجم، میتواند توجه را به تعارضی بزرگتر در جامعه میان پیجویی آزادی فردی و تحمیل محدودیتهای اجتماعی جلب کند. اما آنها همزمان به دلیل بهکارگیری فرم در آثار هنری اصیل برای همسازی و نه سلطۀ محتوایشان، شیوههایی پیش روی مینهند که میتوان در آنها تضادهای اجتماعی را از میان برداشت و چگونگی پایان بخشیدن به سلطهجویی پنهان را دریافت. بااینحال، آن شیوهها را تنها میتوان پیشنهاد داد: مصالحۀ واقعی مستلزم دگردیسیهای اقتصادی و سیاسیای است که هنر بهخودیخود از تحقق بخشیدن به آنها عاجز است.
گردآوری: فرشته اشتری