
۱) امروزه به دلیل توسعه و ترقی نثر و پدید آمدن انواع مختلف آن، ادبیات مفهوم وسیع و جامعتری یافته است؛ به طوری که نمیتوان تعریف جامع و منطقی برای آن کرد. امروزه ادبیات به هر اثر شکوهمند و ممتازی اطلاق میشود که بر عاطفه و خیال و اسلوب و معنا مبتنی است چه شعر و چه نثر.
۲) ادبیات، سخنانی است که از حد سخن عادی برتر و والاتر بوده و مردم آن سخنان را شایسته ضبط و نقل دانستهاند و از خواندن و شنیدن آن احساس غم و شادی و ... کردهاند.
با این تعریف دامنه ادبیات بسیار گسترده و شامل منظومههای حماسی، غنایی، نمایشی، تعلیمی، قصه، داستان، رمان و آثار وابسته به آنها و در کل شامل ادبیات نمایشی و ادبیات روایتی نیز میشود.
۳) در تعریف دیگری از ادبیات آمده است: هر نوع از انواع انشاء، به نثر یا نظم که هدفش بیان داستان باشد نه صرف ابلاغ حقایق (خواه ابداعی باشد، خواه از طریق ابداع، جانی تازه به آن داده شده باشد.) یا لذت خاطر بخشیدن به وسیله نوعی استفاده از تخیل آفریننده در کاربرد کلمات.
• نکته بسیار مهم این است که امروزه کلمه ادبیات به معنی گسترده دیگری نیز به کار میرود که با مفهوم اصطلاحی آن متفاوت است. در این معنای گسترده، ادبیات به عنوان مجموعه آثاری است که در مورد موضوعی واحد نوشته شده باشد: مثلاً میگویند ادبیات سیاست، ادبیات اقتصاد و ...
- تعریف گذشتگان
در آغاز، «ادب» در نزد اکثر اقوام تنها به شعر اطلاق میشده است. در یونان قدیم و در میان اعراب تا زمان بنیامیه، «ادب» عبارت بود از شعر و آنچه که به شناخت و معنی آن کمک میکرد و ادیب کسی بود که کارش روایت و نقل و حفظ شعر بوده است.