
موج حمایت ملی از ساماندهی غولهای حملونقل هوشمند در بخشنامهای که آرامش را به جادههای کشور بازمیگرداند.
صدور بخشنامهای مهم از سوی سازمان راهداری کشور با امضای دکتر رضا اکبری، معاون وزیر راه، موجی از واکنشهای مثبت را در میان تشکلهای صنفی کارگری و کارفرمایی حملونقل در سراسر کشور برانگیخته است. این بخشنامه گامی عملی در جهت مهار فعالیتهای بدون ضابطه شرکتهای حملونقل بزرگمقیاس هوشمند تلقی میشود که در سالهای اخیر حاشیهساز شده بودند.

نگاهی به متن بخشنامه: محدودیت برای بیضابطگی، فرصت برای عدالت صنفی
بخشنامه شماره ۱۷۸۱۷/۷۱ صادره در تاریخ ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ از سوی سازمان راهداری و حملونقل جادهای، مجموعهای از الزامات و محدودیتهای جدید را برای شرکتهای بزرگ حملونقل هوشمند تعریف کرده است. این شرکتها که به واسطه بهرهگیری از فناوریهای هوشمند و گستردگی فعالیتشان در سراسر کشور شناخته میشوند، تا پیش از این، از خلأهای قانونی برای صدور بارنامه و فعالیت در استانهای مختلف بهره میبردند؛ امری که به بروز اعتراضات گسترده و تضییع حقوق بسیاری از فعالان صنفی منجر شده بود.

اکنون، با اجراییشدن این ضوابط جدید، برای نخستین بار مرز روشنی میان فعالیت دروناستانی و بروناستانی ترسیم شده و شرکتها تنها در صورت داشتن زیرکد و شعبه رسمی در استانهای مقصد، حق صدور بارنامه خواهند داشت. همچنین صدور بارنامه برای محمولات تنها برای ناوگان ملکی یا ناوگان ثبتشده در سامانه شرکتها مجاز اعلام شده است. همچنین رسیدگی به تخلفات این شرکت ها در استانی خواهد بود که از آنجا بارنامه گردیده است.

از تشکر عمومی تا مطالبه اجرای قاطعانه
صدور این بخشنامه نه تنها با واکنش منفی مواجه نشد، بلکه برعکس، بسیاری از تشکلهای صنفی آن را اقدامی دیرهنگام اما درخشان دانستند. اتحادیهها، انجمنهای صنفی رانندگان، کامیونداران و شرکتهای کوچک حملونقل از سراسر کشور در بیانیههایی که خطاب به رئیسجمهور و وزیر راه و شهرسازی تنظیم شده، ضمن اعلام حمایت کامل از مفاد این بخشنامه، خواستار اجرای جدی، شفاف و بیاغماض آن شدند.
در یکی از این نامهها که توسط جمعی از نمایندگان صنوف از استانهای تهران، خراسان، فارس، آذربایجان غربی، کرمان و اصفهان امضا شده، آمده است:
«سالها فعالیت بدون قاعده و رقابت نابرابر این شرکتها، کسبوکار ما را مختل کرده بود. از دکتر اکبری بابت این تصمیم شجاعانه قدردانی میکنیم و امیدواریم این گام، سرآغازی باشد برای بازگشت عدالت به حوزه حملونقل کشور است.»

چرا این بخشنامه سرنوشتساز است؟
کارشناسان حوزه حملونقل معتقدند ریشه اصلی اعتراضات اخیر به شرکتهای بزرگمقیاس، نه فقط در گستردگی آنها، بلکه در بیقانونی و فقدان شفافیت عملکردشان بود. این شرکتها با در اختیار داشتن سامانههای هوشمند، دادههای وسیع و سرمایهگذاریهای کلان، در نبود نظارت دقیق، عملاً نظم صنفی را زیر سؤال برده بودند.

از سوی دیگر، رقابت نابرابر ایجادشده، شرکتهای کوچک و بومی را به حاشیه رانده و موجی از نارضایتی میان رانندگان، کارگران باربری و حتی مقامات امنیتی و قضایی استانها به راه انداخته بود. با اعمال محدودیتهای تازه در فعالیتهای بیناستانی، حال این نگرانیها کاهش یافته و بستر رقابت منصفانه فراهم شده است.

میانجیگری نهادهای سیاسی و نامهایی که در سایه ماندند
گزارشها حاکی از آن است که برخی چهرههای سیاسی و اجرایی پیشین، نقش پررنگی در حمایت از این شرکتهای عظیم ایفا کردهاند؛ نامهایی مانند فرامرز مداح قائممقام سابق سازمان راهداری، رضا شمخانی مالک اصلی شرکت بلم لجستیک که جز گروه ادمیرال خاندان شمخانی می باشد و نصرالله پژمانفر رئیس کمیسیون اصل ۹۰، از جمله کسانی هستند که به واسطه نفوذ و روابط خود، زمینهساز توسعه بیحد و مرز این شرکتها بودهاند.

اکنون، با تغییر نگاه مدیریتی در سازمان راهداری و هدایت قاطع دکتر رضا اکبری، امید آن میرود که نقشآفرینیهای غیرشفاف گذشته جای خود را به حکمرانی شفاف و قانونمدار بدهد.
افق پیشرو: آیا این اقدام کفایت میکند؟
اگرچه بخشنامه صادرشده یک گام مهم به شمار میرود، اما تحلیلگران معتقدند برای تثبیت آرامش در بازار حملونقل، باید اقدامات تکمیلی نظیر نظارتهای میدانی، ارتقاء سیستم ثبت و رصد عملکرد شرکتها، و برخورد سریع با متخلفان نیز در دستور کار قرار گیرد. همچنین انتظار میرود سازمان راهداری با ارائه گزارشهای منظم از میزان اجرای بخشنامه، شفافسازی بیشتری در عرصه افکار عمومی ایجاد کند.

گام اول امیدبخش است
بخشنامه ساماندهی فعالیت شرکتهای بزرگمقیاس حملونقل هوشمند، نه فقط یک تصمیم اداری، بلکه پیامی آشکار از سوی دولت سیزدهم و سازمان راهداری است؛ پیامی برای بازگشت عدالت، شفافیت و قانون به صنعتی که سالها درگیر آشفتگی بود.
اکنون همه نگاهها به عملکرد مدیران استانی، ناظران صنفی و شخص دکتر رضا اکبری دوخته شده تا ببینند این دستورالعمل مهم، چگونه در میدان عمل اجرا خواهد شد.















