منابع انسانی چیست؟ سرنوشت سازمانها در واحد منابع انسانی آنها رقم میخورد. این واقعیتی غیرقابل انکار است که در عصر حاضر، منابع انسانی در سازمانها بهعنوان گرانبهاترین عامل محسوب میشود. زیرا این واحد مزیت رقابتی ویژهای ایجاد میکند که قابل تقلید از سوی سایر سازمانها نیست. فعالیتهای مستمر در بخش منابع انسانی باید بهگونهای باشد که بتواند شرکت را جذاب نشان دهد. فعالیتهای جذب نیروی انسانی باید معطوف به استخدام افرادی باشد که به شرکت علاقه دارند و مهارتها و رفتارهای لازم را برای انجام بهینه وظایف خود دارا هستند.
تدوین استراتژی جذب پرسنل
استراتژی کلان یعنی برنامهای مدون برای جذب متخصصین: نکات زیر میتواند در این راستا مفید باشد:
1. کارآموزی
استفاده از دورههای کارآموزی برای جذب استعدادها و استخدام طولانیمدت، کمهزینهترین روش برای جذب استعدادها است.
فرصتهایی برای ایجاد ارتباط و همکاری بین مدیران ارشد و کارآموزان فراهم کنید.
ارزیابی دقیق از عملکرد کارآموزان، میزان انگیزه و شناسایی استعدادهای آنها انجام دهید. بازخورد دهید و از آنها بازخورد بگیرید.
ارتباط شفاف میان کارآموزان و کارمندان فعلی باید بهگونهای باشد که کارآموز بتواند مسیر شغلی خود را به وضوح تصور کند و کارمندان فعلی نیز از امنیت شغلی، پاداش منصفانه و چشمانداز ترفیع در سازمان اطمینان یابند.
2. گزینش کارجویان
فرآیند استخدام شامل مصاحبه حضوری و غیرحضوری و گزینش باید به صورت منظم و با دقت برنامهریزی شود.
بخشی از روز خود را به جمعآوری اطلاعات از افراد و پوزیشنهای موجود اختصاص دهید.
فرآیند استخدام باید شفاف و صادقانه باشد، بهگونهای که سوالات اصلی و مهم مخاطب را در بر گیرد.
تغییرات جامعه و شناخت نسل جدید را بررسی کنید و نیازهای مشترک این نسل را شناسایی کنید.
اطلاعات لازم در مورد پوزیشنهای شغلی از طریق آگهیها، سایتها و شبکههای اجتماعی در دسترس افراد قرار دهید.
در دانشگاهها سرمایهگذاری کنید؛ فارغالتحصیلان دانشگاهها گزینههای مناسبی برای جذب استعدادهای آینده شرکت هستند.
جذب مدیران با تجربه برای هر صنعت و اندازه کسبوکار، تفکر جدید و تجربیات ارزشمندی به مجموعه منتقل خواهد کرد. این افراد میتوانند یکی از مزیتهای رقابتی شرکتها باشند.
از روابط کارمندان برای شناسایی نیروهای توانمند استفاده کنید. افراد متخصص در حوزه کاری خود، بهطور طبیعی افرادی توانمند را میشناسند که میتوانند به سازمان کمک شایانی کنند. برای انگیزه کارمندان میتوان پاداشی برای معرفی افراد مناسب در نظر گرفت.
نکات مهم در گزینش
مخاطب را بهصورت مستقیم خطاب کنید. مثال: "به شرکت X بپیوندید، چراکه برای شما شغل خوبی در نظر گرفتهایم."
در جلسه مصاحبه، رزومه شخص را بهطور کامل مطالعه کنید و از پرسشهای تکراری پرهیز کنید. بسیاری از شرکتها اطلاعاتی که پیشتر در رزومه بررسی کردهاند را دوباره از کارجو میپرسند، این موضوع میتواند تجربه نامطلوبی برای وی ایجاد کند.
آنچه قابل اندازهگیری نیست، نمیتوان آن را مدیریت کرد. پلتفرمها و منابعی که بیشترین بازده را دارند شناسایی و روی آنها سرمایهگذاری کنید.
دانش خود را از هر پوزیشن شغلی افزایش دهید و سعی کنید کارجو را بهتر بشناسید. این امر به شما کمک میکند آگهیهای دقیقتری ایجاد کنید.
سرپرستان و متخصصان باید جزئی از فرآیند استخدام باشند.
برای سنجش توانایی فرد، از تستهای متناسب استفاده کنید. بهعنوان مثال، با استفاده از تستهای آنلاین میتوانید تواناییهای ادراکی شخص را ارزیابی کنید یا برای تشخیص هوش هیجانی، بهترین روش، گفتوگوی مستقیم است.
به مدیرانی که افراد توانمند را معرفی میکنند، حقالزحمه دهید. این اقدام هزینههای جستوجوی نیروی متخصص را کاهش داده و منابع شرکت را حفظ خواهد کرد.
3. روزهای ابتدایی شروع به کار
فرآیند آشنایی با کارمندان جدید باید از قبل از روز اول کاری آغاز شود. این کار میتواند از طریق ارسال پیام، بستههای هدیه یا برنامههای خاص برای "روز تازهواردها" انجام شود.
بسیاری از شرکتها روز اول کاری را با جلسات معرفی به کارمندان، پرسش و پاسخ، و گپوگفت میگذرانند. بهتر است زمان کاری روز اول نسبت به روزهای معمولی کمتر باشد.
داکیومنتها یا ویدیوهای مرتبط با شرح وظایف، معرفی شرکت، سلسلهمراتب، و سیستم گردش کار باید به کارمندان جدید داده شود. اطمینان حاصل کنید که این اسناد جامع و بهروز باشند.
«چایی با مدیر»؛ تصویر کلیشهای مدیری که مقتدر، عقلکل و دور از دسترس است را فراموش کنید. مدیر باید زمانی را در طول روز به گفتگوهای غیرکاری یا حتی بازی با کارمندان (بهویژه کارمندان جدید) اختصاص دهد.
برای تدوین استراتژی ورود استخدامشدهها، از تجربه کارمندان دیگر نظر بخواهید.
4. جانشینپروری
مدیریت ریسک و حفظ استعدادها، مهمترین دلیل برای جانشینپروری است. اینکه کارها به خوبی در حال انجام است به این معنی نیست که در آینده نیز چنین خواهد بود. زیانهای عدم برنامهریزی برای جانشینی میتواند به سازمان ضربه بزند.
آیا جانشینپروری در جهت تقویت نیروی موجود است یا بهدنبال تضعیف آن؟
فرآیند جانشینپروری باید بلندمدت و بر اساس ارزیابی عملکرد در درازمدت انجام شود، بهویژه اگر شخص کارمند فعلی یا کارآموز باشد.
آموزشهای سازمانی و حرفهای
برگزاری دورههای حضوری و مجازی برای مهارتهای عمومی مانند گرایش کیفی، کار تیمی، اصول فن بیان، حل تعارض و غیره میتواند باعث افزایش رضایت کارکنان، حفظ انگیزه آنها و رشد سازمان شود. دورههای ضروری را به کارمندان تخصیص دهید و از شرکت در این کلاسها برای ارزیابی عملکرد آنها استفاده کنید.
«رهبر تربیت کنید!» رهبری در سطوح پایه میتواند استعدادهای آینده شرکت را شناسایی کند. این اقدام باید بهطور دورهای انجام و ارزیابی شود.
زمانی را برای فعالیتهای غیرکاری در نظر بگیرید. بهعنوان مثال، در هفتههای اولی که وارد شرکت شدم، مدیر مهمانیای در خانه خود برگزار کرد و همه کارمندان را دعوت کرد. آن شب فقط به بازی و گپوگفت گذشت و از روز بعد، دوستی من با تیم عمیقتر و احساس تعلق بیشتری پیدا کردم.
تلاشهای تیمهای شکستخورده را نادیده نگیرید؛ این اقدام آغاز فرهنگ سازمانی مثبت است.
توسعه تیمی باید بین 3 تا 5 نفر باشد. به یاد داشته باشید که کارمندی با عملکرد بهتر از کارمندی با عملکرد ضعیفتر است.
به دنبال بهترین زوجهای کاری باشید؛ عملکرد دو کارمند میتواند بسیار بیشتر از مجموع عملکرد آنها باشد.
استراتژی حفظ کارمندان
مطالعات نشان میدهند که کارمندان، بیشتر از میزان حقوق و مزایا، به دنبال ایجاد ارزش برای سازمان و برای خود، لذت بردن از کار، حقوق عادلانه و حفظ ارزشهای اخلاقی هستند.
«کارکنان مدیران خود را ترک میکنند، نه شغلشان را.» مجموعهای از رفتارهای مدیران مانند تماسها یا ایمیلهای خارج از زمان اداری، انتظارات خارج از شرح وظایف، نادیده گرفتن و عدم قدردانی از تلاشهای کارکنان، عدم رعایت حرمت و حیثیت افراد، باعث عدم دلبستگی فرد به سازمان خواهد شد.
نیازهای کارمندان با توجه به شرایط زندگیشان متفاوت است. این نیازها را با استفاده از پرسشنامههای کوتاه شناسایی کرده و راهحلهای مناسبی برای برطرف کردن آنها در نظر بگیرید.
از پرسشنامهها برای سنجش میزان رضایت کارکنان استفاده کنید. نظرسنجیهای ناشناس میتوانند به واقعیتهای بیشتری دست یابند.
هزینههای پنهان جدایی کارکنان میتواند به تیم از نظر احساسی و عملکردی آسیب بزند. همچنین، جدایی کارکنان میتواند برند کارفرمایی شما را خدشهدار کند.
برنامهای برای جدایی کارکنان داشته باشید. با آنها مصاحبه کنید تا علت و ریشه جدایی را متوجه شوید. به یاد داشته باشید که هرگز پلهای پشت سر خود را خراب نکنید. بسیاری از کارکنان پس از جدایی از سازمان، ممکن است دوباره به آن بازگردند.
از لحظات مهم کارمندان مانند روز تولد، سالگرد ازدواج و غیره غافل نشوید.
تقدیر کلامی و پاداشهای مالی و غیرمالی تاثیر زیادی بر حفظ و عملکرد کارکنان دارد.
حقوق و مزایای عادلانه یعنی هر شخص بداند که چرا حقوق او این مقدار است و باید از حقوق دیگران نیز آگاه باشد. این شفافیت اعتماد کارکنان را افزایش میدهد.
استعداد و عملکرد
محرکهایی برای کارمندان پیدا کنید؛ این محرکها میتواند رقابت بین دو تیم یا تعیین زمان مشخص برای شروع و خاتمه یک پروژه باشد.
به کارمندان مستعد و پر تلاش توجه بیشتری داشته باشید.
شرح وظایف کارکنان را مستند کرده و در اختیارشان قرار دهید. تمامی کارهایی که آنها باید انجام دهند باید بهصورت شفاف توضیح داده شود.
افراد را با توجه به تخصصشان سطحبندی کنید (Basic - Advanced - Mastery). این اقدام ارزیابی عملکرد کارکنان و پیشرفتشان را آسانتر خواهد کرد.
اگر کارمند تمامی وظایف خود را انجام داده است، به او وظایف اضافی یا بیهوده ندهید. در این زمان میتوان از آن برای آموزشهای بیشتر استفاده کرد.
چند نکته کلیدی
داوطلبان ممکن است مشتریان فعلی یا آینده شما باشند: افرادی که به عنوان داوطلب یا کارآموز وارد سازمان شما میشوند، میتوانند در آینده به مشتریان شما تبدیل شوند. بنابراین، تعامل و برخورد حرفهای با آنها نهتنها برای جذب استعدادها بلکه برای ایجاد رابطه مثبت با مشتریان آینده نیز حائز اهمیت است.
شما هرگز نمیتوانید سه چیز را با هم داشته باشید: حقوق و مزایای کم، تعهد کارمند به شرکت و عملکرد بالا. برای رسیدن به تعادل در این سه مؤلفه، تفکر سازمانی شما باید مبتنی بر اصل برد-برد باشد. بهطور مؤثر و با رویکردی متعادل، هم باید حقوق و مزایا را مناسب در نظر بگیرید و هم اطمینان حاصل کنید که کارکنان به سازمان متعهد و از نظر عملکرد نیز در بالاترین سطح باشند.
استفاده از دورههای کارآموزی برای ارتقای فرهنگسازمانی: دورههای کارآموزی تنها بهعنوان راهی برای جذب نیروی جدید نیستند، بلکه میتوانند به عنوان ابزاری برای ارتقای فرهنگسازمانی سازمان شما نیز عمل کنند. این دورهها فرصتی است برای آموزش رفتار حرفهای و نحوه انجام کار به کارآموزان و همچنین به کارمندان فعلی که در نقش مربی عمل میکنند. علاوه بر این، میتوانید از ایدهها و انرژی نیروی جوان برای توسعه و رشد بیشتر سازمان بهرهبرداری کنید. استفاده از این برنامهها، بهویژه به دلیل کمهزینه بودن آنها، میتواند مزیت رقابتی برای سازمان شما در جذب استعدادهای نوظهور باشد.
احترام، خوشرویی و بازخورد به افرادی که گزینش نشدند: حتی اگر یک داوطلب برای پوزیشن شغلی پذیرفته نشود، نحوه برخورد شما با او تأثیر زیادی بر برند سازمان خواهد داشت. با احترام و خوشرویی، از فرصتهای بازخورد و توضیح کوتاه و مفید استفاده کنید تا تجربه داوطلب از فرآیند گزینش بهعنوان یک تجربه مثبت ثبت شود. این مسئله همچنین در بهبود تصویر برند شما تأثیرگذار است. کیفیت شرکت شما در واقع به ویترین و نمای بیرونی آن بستگی دارد. این ویترین شامل مواردی چون هویت بصری، برخورد کارکنان با مشتریان، حضور شما در شبکههای اجتماعی، نحوه انتخاب کلمات در ارتباطات، و نحوه پاسخگویی به انتقادات است. در حقیقت، هر برخورد شما با نیروی انسانی سازمان، حتی کسانی که به سازمان ملحق نمیشوند، بازتابی از نحوه تعامل با مشتریان خواهد بود.