دخترم با تعجب به صورت اشک آلود من نگاه کرد. می دانستم مغزش پر از سوال های مختلف شده و منتظر است تا مرا با پرسش های بی پایان از پا درآورد.
من نیز نگاهم را از ردیف سنگ قبرها برنمی داشتم تا از پاسخ دادن به او طفره بروم. در نهایت پرسید:
این چیه؟
این یه قبره.
قبر یعنی چی؟
مجبور بودم با کلماتی قابل فهم ریتم تکراری زندگی و مرگ و بازگشت به مبدا را برایش توضیح دهم.
سوالاتش بی وقفه و بی امان از همه طرف بر سرم می بارید.
به اسم پدرم که بر روی سنگ قبر نقش بسته بود، نگاه کردم و حالت چهره اش را به یاد آوردم زمانی که سوالات مرا با صبوری پاسخ می داد. از پرسش های کودکانه من گاه لذت می برد و گاه حیران و متعجب با مهربانی پاسخ می داد.
تلاش کردم که همچون او صبور و بامحبت، سوالات را جواب دهم.
تا اینکه دخترم پرسید: خدا هم می میره؟
نه.
چرا؟
چون خدا بدن نداره.
چرا خدا بدن نداره؟
و من به خدایی فکر کردم که بدن نداشت و شبیه هیچ چیز نبود. ولی باید او را برای کودکی 4 ساله به تصویر می کشیدم تا دست از سرم بردارد.
تمام داشته هایم از فلسفه صدرایی و سینایی را مرور کردم. در جستجوی چیزی برای گفتن. به درون ذهنم خزیدم. یک بایگانی بزرگ که پر بود از راهروها و قفسه هایی که بی نهایت به نظر می رسید. فایل های احساسات، منطق، خاطرات، تجربه های فراماده، هر یک را جستجو کردم.
نورون ها را تصور کردم که اکنون در قشر خاکستری با سرعت هر چه تمام تر به جنبش درآمده بودند تا برای دخترم جوابی پیدا کنند.
اما پرسش او به آرامی کمرنگ شد. و من ماندن و تمام آنچه از او می دانستم.
خدایی که جبار است و متکبر. به سختی انتقام می کشد و به سرعت راضی می شود. مکر می کند. در فتنه ها غرق می کند و بعد درهای رحمت را می گشاید و از منجلاب ها بیرون می کشد.
چگونه می توانستم چیستی او را برای دخترکی نمایان کنم که تنها خواهان موجودات مهربان، آرام و دوست داشتنی است. و حال آنکه معبودی که من می شناختم اسماعیل، یحیی و حسین را به مسلخ فرستاده است. و هر کس را که به او نزدیک تر شود، سخت تر می کشد.
احساس ضعف کردم.
دوست داشتم پدرم آنجا بود و با درکی که اکنون از غیب به دست آورده، پاسخ دخترم را می داد.
و مرا در افکارم تنها می گذاشت با خدایی که بدن نداشت...