تکنیکهای پایه پیانو؛ از کجا شروع کنیم که دستمان خراب نشود؟
خیلیها فکر میکنند پیانو یعنی حفظ کردن چند آهنگ. ولی کسی که پیانو را اصولی شروع میکند، از ماه سوم فرقش کاملاً مشخص است: صدایش تمیزتر است، سرعتش بیشتر است و دستش خسته نمیشود. رازش هم استعداد نیست، تکنیکهای پایه است.
اگر در رشت تازه پیانو را شروع کردهای یا میخواهی شروع کنی، این ۷ تکنیک را باید بشناسی.
۱. نشستن و وضعیت بدن
اولین تکنیک اصلاً با انگشت نیست، با نشستن است. وسط پیانو بنشین، کمر صاف ولی بدون خشکی، شانهها آزاد و آرنجها کمی بالاتر از کلاویهها. فاصلهات از پیانو باید طوری باشد که وقتی دستها را روی کلاویهها میگذاری، آرنج زاویهای نزدیک به ۹۰ درجه داشته باشد.
اشتباه رایج هنرجویان مبتدی این است که خیلی نزدیک مینشینند یا شانهها را بالا میدهند. نتیجهاش بعد از ۱۵ دقیقه درد مچ و گردن است.
۲. فرم دست و شماره انگشتان
در آموزش پیانو، انگشتها از شست تا کوچک شماره ۱ تا ۵ دارند. قانون اصلی این است: دست باید مثل وقتی که یک توپ کوچک در مشت گرفتهای، گرد و رها باشد. بند آخر انگشت نباید بخوابد و مچ نباید پایینتر از کلاویهها بیاید.
خیلی از خرابیهای صدا بهخاطر ناخن بلند یا ضربه زدن با کف انگشت است. ضربه باید با نوک انگشت و با وزن طبیعی دست باشد، نه با فشار شانه.
۳. گام و آرپژ، پایه همه آهنگها
گام یعنی نواختن پشت سر هم نتهای یک کلید، مثل دو ماژور. آرپژ یعنی همان آکورد ولی بهصورت شکسته و تکی. اگر روزی ۱۰ دقیقه گام دو ماژور، سل ماژور و لا مینور را با مترونوم آهسته تمرین کنی، بعد از دو ماه سرعت و استقلال انگشتهایت چند برابر میشود.
نکته مهم: اول آهسته و تمیز بزن، بعد سرعت را بالا ببر. تند ولی کثیف زدن هیچ فایدهای ندارد.
۴. لگاتو و استاکاتو
دو شیوه مهم اتصال نتها هستند:
لگاتو یعنی نتها بههم چسبیده و نرم اجرا شوند، بدون قطع شدن صدا. برای این کار باید انگشت بعدی درست لحظه رها شدن انگشت قبلی بنشیند.
استاکاتو یعنی نتها کوتاه و جدا اجرا شوند. مچ در استاکاتو نقش فنر را دارد و باید رها باشد.

کسی که فرق این دو را میفهمد، آهنگش از حالت ماشینی خارج میشود و حس پیدا میکند.
۵. استفاده درست از پدال
پدال سمت راست که به آن ساستین میگویند، صدا را کشدار میکند. اشتباه رایج این است که هنرجو از جلسه اول پایش را روی پدال نگه میدارد تا صدا قشنگ شود. نتیجهاش صدایی گلآلود و نامفهوم است.
قانون درست این است: تا وقتی لگاتوی دستی را یاد نگرفتهای، از پدال استفاده نکن. بعداً یاد میگیری که پدال را دقیقاً بعد از زدن آکورد بگیری و موقع عوض شدن هارمونی سریع عوضش کنی.
۶. دینامیک؛ ضعیف و قوی زدن
در پیانو علامتهایی مثل Piano به معنی ضعیف و Forte به معنی قوی داریم. کنترل شدت ضربه، همان چیزی است که نوازنده خوب را از متوسط جدا میکند. تمرین خوبش این است که یک گام ساده را یک بار خیلی ضعیف، یک بار متوسط و یک بار قوی بزنی، بدون اینکه فرم دستت بههم بریزد.
۷. تمرین با مترونوم و دو دست همزمان
بزرگترین چالش پیانو، هماهنگی دو دست است. روش درستش این است:
اول دست راست را جدا یاد بگیر، بعد دست چپ را جدا، بعد هر دو را با سرعت خیلی کم با مترونوم ترکیب کن. عجله برای زیاد کردن سرعت، ریتم را خراب میکند.
برای شروع، روزی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه تمرین متمرکز از یک ساعت تمرین بیهدف بهتر است.
سه اشتباهی که پیشرفت را کند میکند
۱. تمرین بدون گرم کردن با گام
۲. نگاه مداوم به دستها بهجای نتخوانی
۳. پرش از یک آهنگ سخت به آهنگ سختتر بدون کامل کردن قبلی
اگر این تکنیکها را آرام و پیوسته جلو ببری، بعد از ۶ ماه میتوانی قطعههای ساده کلاسیک و پاپ را تمیز اجرا کنی.
این راهنمای آموزشی توسط تیم آموزشگاه موسیقی آریامن در خیابان سعدی رشت برای هنرجویان مبتدی پیانو آماده شده است.
«موسیقی کودتغییری میکند؟»