هدیه دادن از بارزترین رفتارها در زمان جشنها و تعطیلات به شمار میآید، اما میدانستید که هدیه دادن میتواند جنبههای روانشناختی هم داشته باشد؟ هدیه دادن یک زبان جهانی برای نشان دادن قدرشناسی، علاقه و تقویت روابط بین افراد است. دکتر دِوین بِرد (Devin A. Byrd)، دانشیار و رئیس دانشکده علوم رفتاری دانشگاه ساوُث - ساوانا* بر این باور است که «هدیه دادن یک شیوه رفتاری است، عملی که فرد باید چیزی که هدیه میدهد را مشخص کند و در عین حال اطمینان حاصل کند که متناسب با نیاز گیرنده هدیه است». او اضافه میکند که «هنگام جستجو برای تهیه هدیه میزان احساسات افراد در سطح بالاتری قرار دارد». هدیه دادن بهتر از دریافت کردن هدیه است؛ هدیه دادن نیز عملی نوع دوستانه و عملی عاری از خودخواهی برای همزیستی بهتر با دیگران است. زمانی که ما هدیهای میدهیم اما در عوض منتظر دریافت هدیهای نیستیم، شرایط روحی و روانی خود را ارتقا میدهیم.

دکتر دارلین سیلورنِیل (Darlene Silvernail) مالک خدمات مشاوره و روانشناختی سیلورنِیل* در دانشگاه ساوُث - وِست پالم* میگوید که «در روانشناسی طول عمر و رشد، ما درباره نوع دوستی و چگونگی سود آن به افراد و جامعه می آموزیم و به این نتیجه میرسیم که هدیه دادن هم از نظر احساسات درونی بر افراد تاثیر میگذارد و هم فواید بیرونی بسیاری را به همراه دارد». زمانی که هدیهای میدهیم، احساس رضایت بسیار زیادی از مشاهده حالات چهرهی شخصی که به او هدیه دادهایم در ما به وجود میآید. هدیه دادن راهی برای ابراز احساسات و تقویت روابط با یکدیگر است. بِرد اینگونه ادامه میدهد که «اگر هدیه برای دوستی باشد، افراد سعی میکنند تا هدیهای مطابق با نیاز آن دوست تهیه کنند و اگر رابطهی رمانتیک در جریان باشد از احساسات در انتخاب هدیه کمک گرفته میشود، که این امر به نوع برقراری رابطه طرفین بستگی دارد». او همچنین باور دارد که هدیه دادن به نوعی در کاستن از حس گناه در افراد کمک میکند. هرچند که این مورد زمانی مطرح می شود که برای افرادی که از آنها دور هستیم هدیهای تهیه میکنیم. دکتر بِرد بر این عقیده است که اکنون، سفارش هدیه به صورت آنلاین و ارسال آن بسیار ساده تر است. این می تواند جایگزینی برای عدم حضور در کنار فرد باشد. دریافت این هدایا باعث ایجادِ حس رضایت در افراد شده و احساس خوشحالی را برای آنها به ارمغان میآورد. دکتر سیلورنِیل به روانشناختی مثبت در اثر انجام کاری مثبت اشاره میکند. او میگوید «مردم همیشه برای هدیه گرفتن تصمیم به هدیه دادن نمیگیرند و اکثر اوقات آنها باور دارند که در صورت انجام کاری خوب اتفاقات خوبی برایشان خواهد افتاد». دِوین بِرد ادامه میدهد که معمولاً انتظار گرفتن هدیه در افرادی که هدیه میدهند وجود دارد. او اضافه میکند که «افرادی انگشت شمار در بین ما هستند که بدون هیچ انتظاری هدیه میدهند و از این رو میتوان آنها را در بین هدیه دهندگان بی نام به شمار آورد، اما برای اکثر ما هدیه گرفتن در پس هدیه دادن امری انکار نشدنی است. بدون توجه به ماهیت هدیه، مردم دوست دارند تا هدیه دریافت کنند». او ادامه میدهد که «تبلیغات و متصدیان تبلیغ شرایط مساعدی را در راستای فرهنگ هدیه و تهیه هدیههای مناسب ایجاد کردهاند. آنها از دانش خود برای تحقق بخشیدن به انتظارات افراد بهره میگیریند و بعضاً هدایایی به نسبت گران را با قیمتهای مناسب در اختیار خریداران قرار میدهند».

با این حال باید توجه داشت که خوشحالی بعد از دریافت هدیه یک واقعیت محض نیست و مواردی هست که احساس نارضایتی و خشم را در گیرنده بوجود میآورد، خواه علت آن کم ارزشی هدیه باشد یا حتی ارزش بیش از حد آن. به اعتقاد بِرد، هر فرد میتواند در ازای هدیهای که دریافت کرده در لحظه دچار احساس انزجار شود و به این باور برسد که فرد هدیه دهنده زمان مناسبی برای او نگذاشته و یا به علایق او بی توجه بوده؛ یا حتی پیغامی که در پس هدیهای که گرفته نهفته است بیش از چیزیست که انتظارش را داشته است. با اینکه تهیه کردن هدیه میتواند فشارهای روحی را در افراد کم کند، اما در مواردی که فرد به دنبال هدیه مناسب برای خانواده و دوستان خود است دچار این فشار میشود. هزینه هدیه و آنچه که برای بسته بندی آنها لازم است می تواند یک بار مالی بر دوش خریدار باشد که برای این مورد مردم باید راههای دیگر ابراز علاقه به نزدیکان خود را فرا بگیرند. دکتر سیلوِرنِیل میگوید «لازم نیست که همه هدایا اجناسی گران قیمت باشند تا همه احساس خوبی از بدست آوردن آنها داشته باشند».

نظر شما درباره ی یک اثر هنری به عنوان هدیه چیست؟
گردآوری و ترجمه: علیرضا محسنی
برای خواندن مطالب بیشتر پیرامون دنیای هنر به وبسایت www.artunity.art مراجعه کنید.